AAAA Kaydı Nedir ve IPv6 DNS Yapılandırması

Alan adınızı bir sunucuya bağlarken en çok karşılaştığınız kayıt tipi A kaydıdır; bu kayıt bir isme bir IPv4 adresi eşler. Ancak internet dünyası yıllardır sessiz ama kararlı bir geçiş yaşıyor: IPv4 adresleri tükendi ve yeni adres alanı olan IPv6 devreye girdi. İşte AAAA kaydı tam da bu noktada işin içine giriyor. AAAA kaydı, A kaydının IPv6 karşılığıdır ve alan adınızı 128 bitlik bir IPv6 adresine yönlendirir.

Bu rehberde AAAA kaydının ne olduğunu, IPv6 adreslerinin nasıl okunduğunu, A ve AAAA kayıtlarının aynı alan adında birlikte nasıl çalıştığını ve tarayıcıların iki kayıt arasında nasıl seçim yaptığını adım adım anlatacağım. Ayrıca sunucunuz IPv6 desteklemiyorken yanlışlıkla eklenen bir AAAA kaydının nasıl "site bende açılmıyor ama arkadaşımda açılıyor" tarzı baş ağrıtan sorunlara yol açtığını da göstereceğim. Amacım, kayıt eklerken ne yaptığınızı tam olarak bilmeniz ve ileride sorun çıktığında nereye bakacağınızı öğrenmeniz.

AAAA Kaydı Nedir#

AAAA kaydı (İngilizcede "quad-A record" olarak okunur), bir alan adını ya da alt alan adını bir IPv6 adresine bağlayan DNS kayıt tipidir. İsminin dört "A" harfinden oluşmasının basit bir mantığı var: A kaydı 32 bitlik IPv4 adresini işaret ederken, IPv6 adresi 128 bit yani tam dört kat büyüktür. Bu yüzden isim de dört kat, yani AAAA olmuştur.

DNS'in temel görevi, insanların ezberleyebileceği alan adlarını (clou.tr gibi) makinelerin anlayacağı IP adreslerine çevirmektir. Bir tarayıcı www.ornek.com adresine gitmek istediğinde, DNS çözümleyicisine "bu ismin IP adresi nedir?" diye sorar. Eğer sadece bir IPv4 adresi arıyorsa A kaydını ister, IPv6 adresi arıyorsa AAAA kaydını ister. DNS'in genel çalışma mantığını daha derinlemesine okumak isterseniz DNS nedir rehberimize göz atabilirsiniz.

Bir AAAA kaydı zone dosyasında şöyle görünür:

; İsim              TTL    Sınıf  Tip    Değer
www.ornek.com.      3600   IN     AAAA   2606:4700:4700::1111
ornek.com.          3600   IN     AAAA   2606:4700:4700::1111

Burada www.ornek.com ismi, 2606:4700:4700::1111 şeklindeki IPv6 adresine yönlendirilmiştir. TTL değeri kaydın kaç saniye önbellekte tutulacağını, IN ise internet sınıfını belirtir. Görsel olarak A kaydından tek farkı, tip alanında A yerine AAAA yazması ve değerin bir IPv6 adresi olmasıdır.

IPv6 Adres Formatını Anlamak#

AAAA kaydını doğru yapılandırabilmek için önce IPv6 adreslerinin nasıl yazıldığını anlamak gerekir. IPv4 adresleri 192.0.2.10 gibi nokta ile ayrılmış dört sayıdan oluşurken, IPv6 adresleri iki nokta üst üste ile ayrılmış sekiz gruptan oluşur ve her grup dört haneli onaltılık (hexadecimal) bir sayıdır:

2001:0db8:85a3:0000:0000:8a2e:0370:7334

Bu tam açık yazımdır, ancak IPv6'nın iki güzel kısaltma kuralı vardır. Birincisi, her gruptaki baştaki sıfırlar atılabilir. İkincisi, arka arkaya gelen tek bir sıfır grubu bloğu :: işaretiyle bir kez kısaltılabilir. Aynı adres bu kurallarla şöyle sadeleşir:

2001:db8:85a3::8a2e:370:7334

Buradaki :: işareti "burada yeterince sıfır grubu var, onları sekize tamamla" demektir. Dikkat edilmesi gereken kritik nokta, bir adreste :: işaretinin yalnızca bir kez kullanılabilmesidir. İki kez kullanılırsa çözümleyici kaç sıfır grubu olması gerektiğini bilemez ve adres geçersiz olur.

Aşağıdaki tablo sık karşılaşacağınız bazı IPv6 adres türlerini özetliyor:

AAAA kaydına yazacağınız adres neredeyse her zaman 2000::/3 bloğundan bir global unicast adres olmalıdır. fe80:: ile başlayan link-local ya da ::1 gibi bir loopback adresi kaydederseniz internet üzerinden kimse sitenize ulaşamaz, çünkü bu adresler dışarı yönlendirilmez.

A Kaydı ile AAAA Kaydı Arasındaki Fark#

A ve AAAA kayıtları aynı işi görür: bir ismi bir IP adresine bağlar. Aralarındaki tek temel fark, adresin sürümüdür. Ancak bu tek fark, pratikte birkaç önemli sonuç doğurur. Aşağıdaki tablo iki kaydı yan yana koyuyor:

Buradaki en önemli mesaj şudur: AAAA kaydı A kaydının yerine geçmez, onun yanına eklenir. Yani bir alan adının hem A hem de AAAA kaydı olabilir ve olmalıdır da. Böylece hem eski IPv4 ağlarından hem de yeni IPv6 ağlarından gelen ziyaretçilere hizmet verirsiniz. Bir kaydı silip diğerini eklemek değil, ikisini birlikte tutmak doğru yaklaşımdır.

Bir başka pratik ayrım da adresin okunabilirliğidir. IPv4 adreslerini insanlar kolayca ezberler ve yazar; IPv6 adresleri uzun ve karışık göründüğü için kopyala-yapıştır yapmak neredeyse zorunludur. Bu yüzden AAAA kaydı eklerken adresi elle yazmak yerine sunucu sağlayıcınızın panelinden ya da ip -6 addr komutunun çıktısından doğrudan kopyalamanızı öneririm; tek bir hane hatası bütün IPv6 trafiğini yanlış yere gönderir.

A ve AAAA Kayıtlarının Birlikte Kullanımı (Dual-Stack)#

Modern web yayıncılığında hedef, sitenizin hem IPv4 hem de IPv6 üzerinden erişilebilir olmasıdır. Bu yapıya dual-stack (çift yığın) denir ve DNS tarafında yapmanız gereken tek şey aynı isme hem A hem de AAAA kaydı tanımlamaktır:

ornek.com.      3600   IN   A       203.0.113.25
ornek.com.      3600   IN   AAAA    2001:db8:1234::25
www.ornek.com.  3600   IN   A       203.0.113.25
www.ornek.com.  3600   IN   AAAA    2001:db8:1234::25

Bu yapılandırmada IPv4 ağından gelen bir ziyaretçi A kaydındaki adrese, IPv6 ağından gelen bir ziyaretçi ise AAAA kaydındaki adrese yönlendirilir. İkisi de aynı web sunucusuna işaret ettiği için ziyaretçiler için hiçbir fark yoktur; sadece taşıma katmanı değişir.

Ancak DNS'te iki kaydı tanımlamak işin yarısıdır. Sunucunuzun da o IPv6 adresini dinliyor olması gerekir. Örneğin Nginx tarafında hem IPv4 hem IPv6 üzerinde 443 portunu dinlemek için listen satırlarını çiftlemelisiniz:

server {
    listen 443 ssl;
    listen [::]:443 ssl;
    server_name ornek.com www.ornek.com;

    ssl_certificate     /etc/ssl/ornek.com/fullchain.pem;
    ssl_certificate_key /etc/ssl/ornek.com/privkey.pem;

    root /var/www/ornek.com;
}

Buradaki listen [::]:443 satırı IPv6 üzerinden gelen HTTPS trafiğini karşılar. Bu satır eksikse AAAA kaydınız IPv6 ziyaretçisini sunucuya taşır ama sunucu o adreste dinlemediği için bağlantı reddedilir. TLS/SSL tarafında sertifikanızın alan adına bağlı olduğunu, IP sürümüne bağlı olmadığını unutmayın; aynı sertifika hem IPv4 hem IPv6 bağlantılarında geçerlidir. SSL yapılandırması için SSL sertifikası hizmetimize göz atabilirsiniz.

Firewall tarafını da atlamamak gerekir. IPv4 için iptables kullanıyorsanız, IPv6 trafiği için ayrı olarak ip6tables kurallarınızı düzenlemeniz gerekir. Aksi halde IPv4'te açık olan 443 portu IPv6'da kapalı kalabilir:

# IPv6 trafiği için 80 ve 443 portlarını aç
ip6tables -A INPUT -p tcp --dport 80  -j ACCEPT
ip6tables -A INPUT -p tcp --dport 443 -j ACCEPT

Tarayıcı Hangi Kaydı Tercih Eder#

Bir alan adında hem A hem AAAA kaydı olduğunda, ziyaretçinin cihazı hangisini kullanacağına nasıl karar verir? İşin özü, istemci hem IPv4 hem IPv6 desteğine sahipse genellikle IPv6'yı tercih eder. İşletim sistemi çözümleyicisi her iki kaydı da alır ve modern sistemlerde IPv6 adresine öncelik verilir.

Ancak burada devreye "Happy Eyeballs" (RFC 8305) adı verilen akıllı bir mekanizma girer. Bu algoritma şöyle çalışır: tarayıcı IPv6 üzerinden bağlanmayı dener, ama çok kısa bir süre (genellikle 250 milisaniye civarı) içinde yanıt gelmezse hemen IPv4 üzerinden ikinci bir deneme başlatır ve hangisi önce cevap verirse onu kullanır. Bu sayede IPv6 yolu tıkalı olsa bile kullanıcı yavaşlama hissetmeden IPv4'e düşer.

Bu davranışı kendiniz test edebilirsiniz. curl komutuyla belirli bir sürümü zorlamak için -4 ve -6 bayraklarını kullanın:

# Sadece IPv6 üzerinden bağlan
curl -6 -I https://ornek.com

# Sadece IPv4 üzerinden bağlan
curl -4 -I https://ornek.com

Eğer curl -6 komutu başarılı, curl -4 de başarılıysa dual-stack yapınız doğru çalışıyordur. curl -6 takılıp zaman aşımına uğruyorsa AAAA kaydınız ya da sunucunuzun IPv6 dinleme ayarında bir sorun var demektir. Bu ayrım, sorunun DNS'te mi yoksa sunucuda mı olduğunu anlamanızda size çok yardımcı olur.

Happy Eyeballs mekanizmasının önemli bir sonucu var: tarayıcı çoğu zaman bozuk bir IPv6 yolunu sizin adınıza gizler. Bu iyi bir şey gibi görünse de aslında tehlikelidir, çünkü ziyaretçilerinizin bir kısmı 250 milisaniyelik gecikmeyi her seferinde yaşarken siz sitenin "çalıştığını" düşünürsünüz. Yani yanlış bir AAAA kaydı her zaman siteyi tamamen çökertmez; bazen sadece yavaşlatır ve bu tür sorunları fark etmek çok daha zordur.

AAAA Kaydını Yapılandırma Adımları#

AAAA kaydı eklemek, hangi DNS sağlayıcısını kullanırsanız kullanın benzer bir mantıkla ilerler. Önce sunucunuzun global IPv6 adresini öğrenmeniz gerekir. Linux bir sunucuda bunu şöyle bulabilirsiniz:

# Sunucunun global IPv6 adresini listele
ip -6 addr show scope global | grep inet6

Çıktıda 2000:: ile başlayan bir adres görürsünüz; işte kaydınıza yazacağınız adres budur. fe80:: ile başlayan link-local adresi değil, global olanı kullanın.

Adresi öğrendikten sonra DNS yönetim panelinizde şu adımları izleyin. İlk olarak yeni kayıt eklemeyi seçin ve tip olarak AAAA belirleyin. İsim alanına kök alan adı için @, www alt alanı için www, herhangi bir alt alan için de onun adını yazın. Değer alanına sunucunuzun global IPv6 adresini yapıştırın. TTL değerini ilk yapılandırmada düşük tutmak (örneğin 300 saniye) mantıklıdır; çünkü bir hata yaparsanız düzeltmeniz hızlı yayılır. Her şey yolundaysa TTL'i sonradan 3600 gibi bir değere yükseltebilirsiniz.

Cloudflare gibi bir CDN kullanıyorsanız süreç biraz farklı işler. Cloudflare turuncu bulut (proxy) modunda kaydı kendi ağı üzerinden geçirir, yani ziyaretçiler doğrudan sizin IPv6 adresinizi değil Cloudflare'in adreslerini görür. Bu durumda Cloudflare zaten kendi IPv6 desteğini sağlar. Cloudflare'in DNS ve CDN mantığını detaylı incelemek için Cloudflare DNS ve CDN rehberimizden yararlanabilirsiniz. Bir DNS yönetim paneli ya da hosting altyapısı arıyorsanız hosting paketlerimiz IPv6 destekli DNS yönetimini içerir.

Bir alt alan adına AAAA kaydı vermenin tipik örneği şudur:

@       IN   AAAA   2001:db8:1234::10
www     IN   AAAA   2001:db8:1234::10
api     IN   AAAA   2001:db8:1234::11
mail    IN   AAAA   2001:db8:1234::12

Burada web ve api farklı IPv6 adreslerine yönlendirilebilir; her hizmetin kendi sunucusu varsa bu ayrım işinize yarar.

IPv6 Desteği Olmayan Sunucularda Erişim Sorunları#

AAAA kaydıyla ilgili en sık yaşanan ve en kafa karıştırıcı sorun şudur: sunucunuz aslında IPv6'yı hiç desteklemiyor ya da IPv6 üzerinde web servisi çalıştırmıyorken bir AAAA kaydı eklemişsiniz. Bu durumda IPv6 bağlantısı olan ziyaretçiler siteye ulaşamaz, IPv4 kullananlar ise sorunsuz erişir. Ortaya "bende açılmıyor ama komşuda açılıyor" gibi açıklaması zor bir tablo çıkar.

Senaryoyu netleştirelim. Diyelim ki hostinginiz sadece IPv4 üzerinde çalışıyor ama panelde eski bir kayıttan kalma ya da yanlışlıkla eklenmiş bir AAAA kaydı var. IPv6 bağlantılı bir kullanıcının tarayıcısı önce AAAA kaydındaki adrese bağlanmayı dener. O adreste hiçbir sunucu dinlemediği için bağlantı ya reddedilir ya da zaman aşımına uğrar. Happy Eyeballs mekanizması devreye girip IPv4'e düşse bile kullanıcı her ziyarette ek gecikme yaşar; bazı eski ya da katı yapılandırılmış istemcilerde ise site tamamen açılmaz.

Bu sorunu teşhis etmek için önce alan adının hangi kayıtlara sahip olduğunu kontrol edin:

# AAAA kaydını sorgula
dig AAAA ornek.com +short

# A kaydını sorgula
dig A ornek.com +short

Eğer dig AAAA bir adres döndürüyorsa ve o adrese IPv6 üzerinden bağlanamıyorsanız (curl -6 takılıyorsa) iki seçeneğiniz vardır. Birincisi, sunucunuza gerçekten IPv6 desteği eklemek ve web servisini o adreste dinletmek. İkincisi, sunucunuz IPv6 desteklemiyorsa AAAA kaydını tamamen silmektir. Desteklemediğiniz bir adres için AAAA kaydı tutmak, olmayan bir kapıya tabela asmak gibidir; ziyaretçiyi boşa yönlendirir.

Genel kural nettir: AAAA kaydını yalnızca sunucunuz gerçekten çalışan bir global IPv6 adresine sahipse ekleyin. Emin değilseniz, kaydı eklemeden önce mutlaka curl -6 ile test edin. Bu tür DNS ve erişim sorunlarını sizin adınıza çözmemizi isterseniz sunucu yönetimi hizmetimiz ya da site taşırken yaşanan yapılandırma sorunları için site taşıma hizmetimiz devreye girer. IPv6 destekli bir altyapıya geçmek isterseniz VDS sunucularımız tam IPv6 bloklarıyla gelir.

AAAA Kaydını Doğrulama ve Sorun Giderme#

Kaydı ekledikten sonra doğru yayıldığından emin olmak için birkaç basit kontrol yapmak gerekir. DNS değişiklikleri TTL süresi kadar önbellekte kalabileceği için değişikliğin hemen görünmemesi normaldir; sabırlı olun ve önbelleği hesaba katın.

İlk kontrol, kaydın gerçekten yayında olup olmadığıdır. Belirli bir DNS sunucusuna sorarak önbelleğinizi atlayabilirsiniz:

# Google'ın genel DNS sunucusuna doğrudan sor
dig AAAA www.ornek.com @2001:4860:4860::8888 +short

# Kaydın izlediği tüm zinciri gör
dig AAAA www.ornek.com +trace

İkinci kontrol, uçtan uca erişimdir. Aşağıdaki komutlar hem DNS çözümlemesini hem de gerçek bağlantıyı sınar:

# IPv6 üzerinden ping (ağ katmanı testi)
ping6 www.ornek.com

# IPv6 üzerinden HTTP başlığı çek (uygulama katmanı testi)
curl -6 -I https://www.ornek.com

Aşağıdaki tablo sık karşılaşılan belirtileri, olası nedenlerini ve çözümlerini özetliyor:

Son bir tavsiye: değişiklikleri canlıya almadan önce mutlaka düşük TTL ile test edin ve mümkünse üçüncü taraf bir "IPv6 test" aracıyla dışarıdan da kontrol edin. Kendi ağınız IPv6 desteklemiyorsa curl -6 her zaman çalışmayabilir; bu durumda test için IPv6 destekli bir ortamdan sorgulamak gerekir. DNS ve erişim testlerinde işinize yarayacak pratik online araçlarımıza da göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular#

AAAA kaydı olmadan sitem çalışır mı?#

Evet, kesinlikle çalışır. Bugün internetin büyük kısmı hâlâ IPv4 üzerinden erişilir ve yalnızca bir A kaydınız olsa bile ziyaretçilerin neredeyse tamamı sitenize ulaşır. AAAA kaydı bir zorunluluk değil, geleceğe hazırlık ve IPv6 ağlarından gelen ziyaretçilere daha doğrudan bir yol sunma amacı taşır. Sunucunuz IPv6 desteklemiyorsa AAAA kaydı eklememek en doğru tercihtir.

A kaydım varken AAAA kaydı eklersem hangisi kullanılır?#

İkisi de kullanılır, hangisinin seçileceğini ziyaretçinin bağlantısı belirler. IPv6 desteği olan bir cihaz genellikle önce AAAA kaydındaki adrese bağlanmayı dener, IPv4 kullanan bir cihaz ise A kaydını kullanır. Modern tarayıcılar Happy Eyeballs mekanizmasıyla iki yolu paralel deneyip hangisi hızlıysa onu tercih eder. Bu yüzden sağlıklı bir dual-stack yapıda kullanıcı hangi kaydın kullanıldığını fark etmez bile.

IPv6 adresimi nasıl öğrenirim?#

Linux bir sunucuda ip -6 addr show scope global komutu size sunucunun global IPv6 adresini gösterir; çıktıdaki 2000:: ile başlayan adresi kullanmalısınız. Paylaşımlı hosting kullanıyorsanız bu bilgi genellikle hosting panelinizde ya da sağlayıcınızın DNS bölümünde yer alır. Dışarıdan görünen IPv6 adresinizi test etmek için IPv6 destekli bir bağlantıdan curl -6 ifconfig.co komutunu da çalıştırabilirsiniz. Kaydınıza mutlaka global adresi yazın, link-local fe80:: adresini değil.

AAAA kaydı yanlış olursa sitem tamamen mi çöker?#

Her zaman tamamen çökmez, sorun daha sinsi olabilir. Yanlış bir AAAA kaydı IPv6 ziyaretçilerini olmayan bir adrese yönlendirir; modern tarayıcılar Happy Eyeballs sayesinde kısa bir gecikmeden sonra IPv4'e düşer ve site açılır ama yavaşlar. Bazı eski istemcilerde ise site hiç açılmayabilir. Bu yüzden "bende açılıyor ama başkasında açılmıyor" tarzı şikayetler geldiğinde ilk bakılacak yerlerden biri AAAA kaydıdır. curl -6 ile test etmek sorunu hızlıca ortaya çıkarır.

AAAA kaydı değişikliği ne kadar sürede yayılır?#

Yayılma süresi büyük ölçüde kaydın TTL değerine bağlıdır. TTL 3600 saniye ise eski kayıt en fazla bir saat boyunca önbelleklerde kalabilir; TTL 300 saniye ise değişiklik beş dakika içinde çoğu yerde görünür. Bu yüzden yeni bir kayıt eklerken ya da düzeltme yaparken TTL'i düşük tutmak akıllıcadır. Değişikliğin yayılıp yayılmadığını dig AAAA alanadi.com @2001:4860:4860::8888 gibi doğrudan bir sorgu ile kontrol edebilirsiniz.

Alt alan adlarım için ayrı ayrı AAAA kaydı gerekir mi?#

Evet, her alt alan adı bağımsız bir DNS kaydıdır ve IPv6 üzerinden erişilebilir olmasını istediğiniz her isim için ayrı bir AAAA kaydı tanımlamanız gerekir. Örneğin www, api ve mail alt alanları farklı ya da aynı IPv6 adresine yönlendirilebilir. Kök alan adına eklediğiniz AAAA kaydı otomatik olarak alt alanları kapsamaz; her biri için ilgili ismi ve adresi ayrıca belirtmelisiniz.

Kapanış#

AAAA kaydı, alan adınızı geleceğin adresleme standardı olan IPv6'ya bağlayan basit ama önemli bir DNS bileşenidir. Doğru kullanıldığında A kaydınızın yanına eklenir, dual-stack bir yapı kurulur ve hem eski hem yeni ağlardan gelen ziyaretçiler sorunsuz hizmet alır. Yanlış kullanıldığında ise fark edilmesi zor erişim ve yavaşlama sorunlarına yol açar; bu yüzden AAAA kaydını yalnızca sunucunuz gerçekten çalışan bir IPv6 adresine sahipken eklemeli ve her değişikliği curl -6 ile test etmelisiniz.

Siz içeriğinize odaklanın, IPv6 destekli DNS altyapısını, sunucu yapılandırmasını ve erişim testlerini bize bırakın. IPv6 hazır hosting paketlerimiz, tam IPv6 bloklu VDS ve sunucu çözümlerimiz ya da mevcut sitenizi zahmetsizce taşımanız için site taşıma hizmetimizle Clou.TR olarak yanınızdayız. DNS yönetiminden sertifikaya kadar her adımda uzman ekibimiz size destek olur.