Amazon Route 53 Nedir

Amazon Route 53, AWS'in yönetilen DNS (Domain Name System) servisidir ve adını sunucuların klasik DNS portu olan 53 numaralı porttan alır. Alan adınızın hangi IP adresine, hangi sunucuya ya da hangi servise yönleneceğini belirleyen tüm DNS kayıtlarını dünyaya yayılmış anycast bir altyapı üzerinden dağıtır. Bir kullanıcı tarayıcısına siteniz.com yazdığında, arka planda çalışan çözümleyici zincirinin en sonunda Route 53'ün otoriter (authoritative) sunucularına ulaşılır ve doğru IP adresi milisaniyeler içinde geri döner. Route 53'ü sıradan bir DNS panelinden ayıran şey, yalnızca kayıt tutması değil, aynı zamanda sağlık kontrolü, otomatik failover ve gelişmiş trafik yönlendirme politikalarıyla altyapınızı akıllı bir yönlendirme katmanına dönüştürmesidir.

Bu rehberde Route 53'ün ne olduğunu, hosted zone kavramını, kayıt yönetimini, sağlık kontrolü ile failover mimarisini, latency ve coğrafi tabanlı yönlendirme politikalarını ve fiyatlandırma mantığını uygulamalı örneklerle açıklıyoruz. DNS'in temel çalışma prensiplerini henüz oturtmadıysanız önce DNS nedir yazısını okumanızı, Cloudflare ile karşılaştırma yapmak isterseniz Cloudflare DNS ve CDN rehberini incelemenizi öneririz. Amacımız, kıdemli bir sistem yöneticisinin bir müşteriye anlatacağı netlikte, pratik ve örnek odaklı bir kaynak sunmak.

Route 53 Ne İşe Yarar ve Nasıl Çalışır#

Route 53 temelde üç ana işi bir arada yürütür: alan adı kaydı (domain registration), DNS çözümleme (authoritative DNS) ve sağlık kontrolüne dayalı trafik yönlendirme. Çoğu kullanıcı için asıl değer ikinci ve üçüncü kısımdadır; alan adınızı başka bir kayıt firmasından almış olsanız bile DNS yönetimini Route 53'e taşıyabilirsiniz.

Anycast mimarisi Route 53'ün belkemiğidir. Aynı IP adresi dünyanın onlarca farklı lokasyonundaki edge sunucularında ilan edilir; bir kullanıcının sorgusu her zaman ona ağ topolojisi olarak en yakın olan sunucuya düşer. Bu sayede İstanbul'daki bir ziyaretçi ile São Paulo'daki bir ziyaretçi farklı fiziksel sunuculardan yanıt alsa da aynı doğru sonucu görür. Anycast, hem gecikmeyi düşürür hem de DDoS saldırılarına karşı doğal bir dayanıklılık sağlar çünkü saldırı trafiği tek bir noktaya yığılmak yerine küresel altyapıya dağılır.

Route 53 ayrıca %100 SLA (Hizmet Seviyesi Anlaşması) sunan nadir AWS servislerinden biridir. DNS, tüm internet trafiğinin başlangıç noktası olduğu için burada yaşanacak kısa bir kesinti bile tüm hizmetlerinizi erişilemez hale getirir; Amazon bu kritikliğin farkında olarak servisi son derece yüksek erişilebilirlik hedefiyle tasarlamıştır.

Hosted Zone Kavramı#

Route 53'te her alan adı bir hosted zone (barındırılan bölge) içinde yönetilir. Hosted zone, tek bir alan adına ve onun alt alan adlarına ait tüm DNS kayıtlarının toplandığı mantıksal kaptır. İki türü vardır: public hosted zone, internete açık kayıtları tutar ve dünyadaki herkesin çözümleyebileceği kamuya açık DNS bilgilerini içerir; private hosted zone ise yalnızca belirtilen Amazon VPC'ler içinden çözümlenebilir ve iç servis isimlendirmesi (örneğin db.internal.local) için kullanılır.

Bir public hosted zone oluşturduğunuzda Route 53 size dört adet name server (NS) atar. Alan adınızın gerçekten Route 53 tarafından yönetilmesi için, bu dört NS kaydını alan adınızı aldığınız kayıt firmasının panelinde tanımlamanız gerekir. Bu adım atlanırsa hosted zone içindeki hiçbir kayıt işe yaramaz, çünkü dünya hâlâ eski name server'lara sorar.

# AWS CLI ile yeni bir public hosted zone oluşturma
aws route53 create-hosted-zone \
  --name ornek.com \
  --caller-reference "$(date +%s)"

# Atanan name server'ları görüntüleme
aws route53 get-hosted-zone --id /hostedzone/Z1234567890ABC \
  --query 'DelegationSet.NameServers'

Çıktıda göreceğiniz ns-XXX.awsdns-XX.com biçimindeki dört sunucuyu alan adı kayıt firmanızın NS alanına girdiğinizde delegasyon zinciri tamamlanır. DNS değişikliklerinin yayılması (propagation) genellikle dakikalar sürer ama TTL değerlerine bağlı olarak 48 saate kadar uzayabilir. Alan adınızı Clou.TR üzerinden yönetiyorsanız NS değişikliğini alan adı yönetim panelinden kolayca yapabilirsiniz.

Route 53'te Kayıt Yönetimi#

Hosted zone içinde standart DNS kayıt tiplerinin tamamını kullanabilirsiniz. En sık ihtiyaç duyacaklarınız şunlardır:

Route 53'ün en özgün kayıt tipi Alias kaydıdır. Standart DNS'te bir kök alan adını (örneğin ornek.com, "zone apex" olarak da bilinir) CNAME ile başka bir ada bağlayamazsınız çünkü RFC kuralları buna izin vermez. Alias kaydı bu sınırlamayı aşar: kök alan adını doğrudan bir CloudFront dağıtımına, S3 statik web sitesine, Application Load Balancer'a veya başka bir Route 53 kaydına bağlayabilirsiniz. Üstelik Alias sorguları ücretsizdir; standart sorgular ücretlendirilirken Alias çözümlemeleri sizden ek ücret almaz.

# JSON kayıt değişiklik dosyası (change-batch.json)
{
  "Changes": [
    {
      "Action": "UPSERT",
      "ResourceRecordSet": {
        "Name": "www.ornek.com",
        "Type": "A",
        "TTL": 300,
        "ResourceRecords": [{ "Value": "93.184.216.34" }]
      }
    }
  ]
}

# Kaydı uygulama
aws route53 change-resource-record-sets \
  --hosted-zone-id Z1234567890ABC \
  --change-batch file://change-batch.json

UPSERT eylemi kayıt yoksa oluşturur, varsa günceller; bu yüzden otomasyon betiklerinde CREATE yerine UPSERT tercih edilir. TTL değerini düşük tutmak (örneğin 300 saniye) planlı bir geçiş öncesinde yararlıdır çünkü değişikliğiniz daha hızlı yayılır; kararlı kayıtlarda ise yüksek TTL (3600 veya daha fazla) sorgu maliyetini ve çözümleme gecikmesini azaltır.

Sağlık Kontrolü ve Failover#

Route 53'ü basit bir DNS panelinden ayıran en güçlü özellik health check (sağlık kontrolü) mekanizmasıdır. Route 53, dünya genelindeki checker noktalarından belirlediğiniz uç noktaya periyodik olarak istek gönderir ve yanıtı değerlendirir. HTTP, HTTPS ve TCP sağlık kontrolleri tanımlayabilir; HTTP/HTTPS kontrollerinde dönen gövdede belirli bir metnin (string matching) bulunup bulunmadığını bile kontrol ettirebilirsiniz.

Sağlık kontrolünün asıl gücü failover routing ile birleştiğinde ortaya çıkar. Bir birincil (primary) ve bir ikincil (secondary) kayıt tanımlarsınız; birincil uç noktanın sağlık kontrolü başarısız olduğunda Route 53 trafiği otomatik olarak ikincile yönlendirir. Böylece ana sunucunuz çökse bile ziyaretçiler bir yedek sunucuya ya da statik bir bakım sayfasına düşürülür.

# Failover senaryosunun mantıksal şeması
primary:
  name: ornek.com
  type: A
  value: 10.0.1.20         # ana web sunucusu
  set_identifier: primary
  failover: PRIMARY
  health_check_id: hc-abc123
secondary:
  name: ornek.com
  type: A
  value: 10.0.2.30         # yedek sunucu / bakım sayfası
  set_identifier: secondary
  failover: SECONDARY

Sağlık kontrolleri, sağlık kontrollerini de izleyebilir (calculated health check). Örneğin bir uygulama katmanının sağlıklı sayılması için hem web sunucusunun hem de veritabanı bağlantısının ayakta olması gerektiği durumlarda, birden fazla alt kontrolü mantıksal AND/OR ilişkisiyle birleştirebilirsiniz. Ayrıca bir sağlık kontrolü CloudWatch alarmına bağlanabilir, böylece yalnızca uç nokta yanıt vermeyi kesince değil, örneğin CPU ya da hata oranı kritik eşiği aşınca da failover tetiklenir.

Bu tür otomatik failover kurguları güçlü olsa da her ölçekte gerekli değildir. Küçük ve orta ölçekli işletmeler için tek bir sağlam sunucuyu düzenli yedekleme ve proaktif sunucu yönetimi hizmetiyle desteklemek çoğu zaman daha pratik ve ekonomik bir dayanıklılık stratejisidir.

Trafik Yönlendirme Politikaları#

Route 53 birden çok yönlendirme politikası sunar ve bu politikalar aynı alan adının farklı ziyaretçilere farklı yanıtlar vermesini sağlar. Doğru politikayı seçmek, hem performansı hem de maliyeti doğrudan etkiler.

Simple (Basit) politika en temel olanıdır: bir kayıt, bir ya da birden çok değer döner ve Route 53 rastgele birini verir. Weighted (Ağırlıklı) politika trafiği yüzdesel olarak böler; örneğin yeni bir sürümü kullanıcıların yalnızca %10'una göstererek kademeli dağıtım (canary deployment) yapabilirsiniz. Latency-based (Gecikme tabanlı) politika ise ziyaretçiyi ona en düşük ağ gecikmesini sunan AWS bölgesine yönlendirir; birden çok bölgede uygulama çalıştırıyorsanız İstanbul'daki kullanıcıyı Frankfurt'a, Tokyo'daki kullanıcıyı Osaka'ya düşürerek her ikisine de en hızlı deneyimi verirsiniz.

Geolocation (Coğrafi konum) politikası ziyaretçinin coğrafi konumuna göre yanıt verir; Türkiye'den gelenlere Türkçe siteyi, Almanya'dan gelenlere Almanca siteyi göstermek ya da yasal düzenlemeler gereği bazı ülkelerden erişimi farklı bir uç noktaya yönlendirmek için kullanılır. Geoproximity ise buna bir "bias" ekleyerek belirli bir bölgenin kapsama alanını genişletmenize izin verir. Multivalue answer politikası, sağlık kontrolüyle birleştirilmiş, DNS düzeyinde basit bir yük dengeleme sağlar; sağlıksız uç noktalar otomatik olarak yanıt kümesinden çıkarılır.

Bu politikalar tek başına kullanılabildiği gibi iç içe de tanımlanabilir. Örneğin önce latency ile en yakın bölge seçilir, o bölgenin içinde weighted ile sürümler bölünür ve her uç nokta bir health check ile korunur. Bu esneklik, Route 53'ü küresel ölçekli mimarilerde vazgeçilmez kılar.

Fiyatlandırma Mantığı#

Route 53 tamamen kullandıkça öde (pay-as-you-go) modeliyle çalışır; sabit bir aylık paket yoktur. Maliyet üç ana kalemden oluşur.

Birincisi hosted zone ücreti: her public hosted zone için aylık sabit küçük bir ücret alınır (ilk 25 bölge için ayda 0,50 USD civarı, sonrası daha ucuz). İkincisi DNS sorgu ücreti: gelen her milyon sorgu için ücretlendirilirsiniz; standart sorgular ile latency/geo gibi gelişmiş politikaların sorgu birim fiyatı farklıdır. Üçüncüsü ise sağlık kontrolü ücreti: her health check için aylık ücret alınır, AWS dışı uç noktaları izlemek AWS içi uç noktalardan biraz daha pahalıdır.

# Kabaca aylık maliyet örneği (tahmini)
hosted_zone      = 0.50 USD   # 1 alan adı
dns_queries      = 0.40 USD   # ~1 milyon standart sorgu
health_checks    = 0.50 USD   # 1 AWS uç noktası kontrolü
# --------------------------------
tahmini_toplam   = ~1.40 USD / ay

Kritik nokta şudur: Alias kayıtları AWS kaynaklarına yönlendiğinde sorgu ücreti alınmaz, bu da CloudFront veya ALB önünde çalışan mimarilerde maliyeti belirgin biçimde düşürür. Yine de sorgu hacmi çok yükselen büyük siteler için Route 53 faturası hızla artabilir. Cloudflare'in ücretsiz planında sınırsız DNS sorgusu sunması, salt DNS ihtiyacı olan projeler için onu maliyet açısından cazip kılar. İki servisin karşılaştırmasını ve Cloudflare'in CDN tarafını Cloudflare DNS ve CDN rehberimizde ayrıntılı ele alıyoruz.

Route 53 mü, Cloudflare mi#

Route 53 ile Cloudflare sık karşılaştırılır ama aslında farklı ihtiyaçlara hizmet ederler. Route 53'ün asıl gücü AWS ekosistemiyle derin entegrasyonundadır: sağlık kontrolü, çok bölgeli latency yönlendirmesi, ALB/CloudFront/S3 ile Alias bağları ve altyapıyı kod olarak (IaC) yönetme imkânı, AWS üzerine kurulu ciddi mimarilerde onu doğal seçim yapar. Buna karşılık DNS sorguları ücretlidir ve tek başına bir CDN ya da WAF sunmaz.

Cloudflare ise ücretsiz planında bile sınırsız DNS sorgusu, entegre CDN, temel DDoS koruması ve WAF sunar; DNS'i bir uçtan uca performans ve güvenlik katmanının parçası olarak konumlandırır. Küçük ve orta ölçekli çoğu web sitesi için Cloudflare'in ücretsiz DNS'i fazlasıyla yeterlidir. Route 53 ise trafiği coğrafyaya, gecikmeye ve sağlık durumuna göre programlanabilir biçimde yönlendirmeniz gereken kurumsal senaryolarda öne çıkar.

Aşağıdaki dig komutuyla hangi servisi kullanırsanız kullanın kayıtlarınızın doğru yayıldığını her zaman doğrulayabilirsiniz:

; Alan adının A kaydını sorgulama
dig ornek.com A +short

; Hangi name server'ların otoriter olduğunu görme
dig ornek.com NS +short

; Belirli bir sunucudan doğrudan sorgulama (propagation testi)
dig @ns-123.awsdns-45.com ornek.com A

Pek çok işletme için doğru cevap "ikisinden biri" değil, ihtiyaca göre karma bir kurgudur. Clou.TR tarafında ise alan adı, hosting ve sunucu hizmetlerinizi tek panelden yönetmenin sadeliğini yaşarken; ister Route 53, ister Cloudflare, ister kendi DNS panelimizi kullanmakta özgürsünüz. SSL sertifikası, WAF ve DDoS koruma gibi güvenlik katmanlarını da hizmetlerinize kolayca ekleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular#

Alan adımı başka bir firmadan aldım, yine de Route 53 kullanabilir miyim#

Evet, alan adınızı hangi kayıt firmasından almış olursanız olun DNS yönetimini Route 53'e taşıyabilirsiniz. Route 53'te bir public hosted zone oluşturduğunuzda size dört adet name server atanır; bu name server'ları mevcut kayıt firmanızın panelindeki NS alanına girdiğinizde alan adınız Route 53 tarafından yönetilmeye başlar. Alan adının kaydını (registration) taşımanıza gerek yoktur, sadece DNS delegasyonunu değiştirmeniz yeterlidir.

Route 53'te DNS değişikliği ne kadar sürede yayılır#

Route 53 kayıt değişikliklerini kendi altyapısına genellikle 60 saniye içinde yayar, ancak son kullanıcıların bu değişikliği ne zaman göreceği kayıttaki TTL değerine bağlıdır. Eski kaydı düşük TTL ile (örneğin 300 saniye) tuttuysanız değişiklik dakikalar içinde etkili olur; yüksek TTL kullandıysanız çözümleyiciler eski değeri önbelleklerinde daha uzun süre tutar. Bu yüzden planlı bir geçiş öncesinde TTL'i birkaç gün önceden düşürmek iyi bir pratiktir.

Alias kaydı ile CNAME arasındaki fark nedir#

CNAME kaydı bir alan adını başka bir alan adına takma ad olarak bağlar ama kök alan adında (zone apex, örneğin ornek.com) kullanılamaz ve her çözümleme ek bir DNS sorgusu doğurur. Alias kaydı ise Route 53'e özgüdür, kök alan adında rahatça kullanılabilir ve doğrudan CloudFront, S3, ALB gibi AWS kaynaklarına bağlanır. Ayrıca AWS kaynaklarına giden Alias sorguları ücretsizdir, bu yüzden mümkün olan yerlerde CNAME yerine Alias tercih edilir.

Sağlık kontrolü tek başına siteyi ayakta tutar mı#

Hayır, sağlık kontrolü sunucunuzu çalışır durumda tutmaz; yalnızca bir uç noktanın sağlıklı olup olmadığını ölçer ve bu bilgiyi trafik yönlendirmede kullanır. Gerçek dayanıklılık için failover politikasıyla birlikte en az bir yedek uç nokta ya da bakım sayfası tanımlamanız gerekir. Sağlık kontrolü çökmeyi tespit edip trafiği yedeğe kaydırır, ama yedeğin de önceden hazır ve güncel olması sizin sorumluluğunuzdadır.

Route 53 küçük bir web sitesi için gereğinden fazla mı#

Çoğu küçük ve kişisel site için Route 53'ün gelişmiş yönlendirme politikaları ve sağlık kontrolleri gereğinden fazladır; bu tür projelerde Cloudflare'in ücretsiz DNS'i ya da hosting sağlayıcınızın DNS paneli fazlasıyla yeterlidir. Route 53 asıl değerini çok bölgeli mimariler, coğrafi yönlendirme ihtiyacı, otomatik failover ve AWS servisleriyle sıkı entegrasyon gerektiren kurumsal senaryolarda gösterir. İhtiyacınız salt "alan adımı sunucuma yönlendirmek" ise daha sade ve ücretsiz çözümlerle başlamak mantıklıdır.

Route 53 maliyetimi nasıl düşürebilirim#

Maliyeti düşürmenin en etkili yolu, AWS kaynaklarına yönlendiren kayıtlarda mümkün olan her yerde Alias kaydı kullanmaktır çünkü bu sorgular ücretsizdir. Ayrıca kararlı kayıtlarda TTL değerini yükseltmek çözümleyicilerin önbelleğe daha uzun güvenmesini sağlar ve size gelen sorgu sayısını azaltır. Gereksiz sağlık kontrollerini kapatmak ve kullanılmayan hosted zone'ları silmek de aylık faturayı belirgin şekilde hafifletir.

Kapanış#

Amazon Route 53, sıradan bir DNS panelinden çok daha fazlasıdır; anycast tabanlı yüksek erişilebilirlikli altyapısı, sağlık kontrolleri, otomatik failover'ı ve programlanabilir trafik yönlendirme politikalarıyla altyapınızı akıllı bir yönlendirme katmanına dönüştürür. AWS üzerine kurulu çok bölgeli, kurumsal mimarilerde neredeyse standart bir tercihtir; buna karşılık salt DNS ihtiyacı olan küçük projeler için sorgu ücretleri nedeniyle her zaman en ekonomik seçenek olmayabilir. Doğru karar, ihtiyacınızın karmaşıklığına ve bütçenize göre şekillenir.

Alan adı, hosting ve sunucu hizmetlerinizi tek çatı altında, uzman desteğiyle yönetmek isterseniz Clou.TR yanınızda. Alan adı kaydı, performanslı web hosting ve WordPress hosting paketlerimizden, tam kontrol sunan VDS ve sanal sunucu çözümlerimize kadar geniş bir yelpaze sunuyoruz. DNS kurulumundan güvenliğe kadar her adımda destek almak için sunucu yönetimi hizmetimize göz atabilir, projenize en uygun altyapıyı birlikte planlayabilirsiniz.