.com mu .com.tr mi? Hangi Uzantıyı Almalısınız?

Alan adı almaya oturan hemen herkes aynı yerde takılıyor: .com mu .com.tr mi? Sorgu ekranında ikisi de müsait çıkıyor, fiyatları farklı, biri "uluslararası" biri "Türkiye'ye özel" diye anlatılıyor ve internette bulduğunuz iki kaynak birbiriyle çelişiyor. Üstelik bir kaynak hâlâ ".com.tr almak için marka tescil belgeniz olmalı" diyor, başka bir kaynak "artık belgesiz alınıyor" diyor. Bu kafa karışıklığı tesadüf değil: .com.trnin tahsis kuralları 2022'de kökten değişti ve Türkçe içeriklerin önemli bir bölümü hâlâ eski düzeni anlatıyor.

Bu yazıda iki uzantıyı yan yana koyup gerçekten karar verdireceğiz. Belge meselesinin bugünkü hâlini, Türk kullanıcının hangi uzantıya nasıl tepki verdiğini, SEO açısından ölçülebilir farkın ne olduğunu (ve olmadığını), marka koruması ile alan adı kapma riskini, yenileme ve transfer davranışlarındaki pratik farkları tek tek ele alacağız. Sonunda "şu durumdaysan şunu al" biçiminde bir karar tablosu ve — Türkçe kaynakların hiç konuşmadığı kısım — ikisini birden alıp doğru şekilde yönlendirmenin teknik kurulumu var: nginx ve Apache konfigürasyonu, canonical etiketi ve hangi domainin ana domain olacağına nasıl karar verileceği dahil.

.com ve .com.tr Arasındaki Gerçek Fark Nedir#

En temel fark yönetim otoritesidir: .com küresel bir genel uzantıdır (gTLD) ve dünyanın herhangi bir yerinden, herhangi bir kişi veya kurum tarafından alınabilir; .com.tr ise Türkiye'nin ülke kodu uzantısı .trnin altında yer alan bir alt uzantıdır ve TRABİS tarafından yönetilir. Bu yönetim farkı, aşağıdaki her başlığın altındaki farkların da kaynağıdır.

Pratikte bunun anlamı şudur:

• .com alan adları uluslararası kayıt firmaları üzerinden alınır, transferi uluslararası standart bir kod (EPP/auth code) ile yapılır, uyuşmazlıkları uluslararası tahkim prosedürüyle çözülür.
• .com.tr alan adları TRABİS'e akredite kayıt operatörleri üzerinden alınır, kuralları Türkiye mevzuatına tabidir, uyuşmazlıkları Türkiye'deki uyuşmazlık çözüm hizmet sağlayıcıları üzerinden görülür.

Bir de sık gözden kaçan teknik bir ayrıntı var: .com.tr iki seviyeli bir uzantıdır. Bu, çerez kapsamı ve bazı SaaS panellerinde alan adı doğrulaması gibi konularda karşınıza çıkabilir. Modern tarayıcılar ve platformlar bu listeyi bilir, ancak kendi yazdığınız bir uygulamada çerez alanını .com.tr gibi bir değere ayarlamaya çalışırsanız tarayıcı bunu reddeder — çerez yazma denemesi sessizce başarısız olur ve oturum açma çalışmaz. Doğru değer her zaman .markaniz.com.tr biçimindedir.

Belge Meselesi: "com.tr İçin Marka Tescili Gerekir" Bilgisi Neden Artık Yanlış#

Bugün .com.tr almak için marka tescil belgesi, ticaret sicil gazetesi veya faaliyet belgesi göstermeniz gerekmiyor. .com.tr, TRABİS'in yönetimi devralmasıyla birlikte belgesiz tahsis edilen uzantılar arasına alındı; yani "ilk gelen alır" ilkesiyle, sorgu ekranında müsaitse aynı gün kayıt edilebiliyor.

Bu değişikliğin neden hâlâ çelişkili anlatıldığını anlamak önemli. Eski düzende .com.tr belgeli bir uzantıydı: başvuru yapan tarafın, talep ettiği ismin üzerinde bir hakkı olduğunu belgelemesi gerekiyordu ve başvurular tek tek incelendiği için tahsis günler sürebiliyordu. Bu düzeni anlatan yüzlerce sayfa hâlâ internette duruyor ve özellikle marka tescil hizmeti veren ofislerin sayfaları bu bilgiyi güncellemiyor — çünkü o anlatı doğal olarak "önce marka tescili yaptırın" hizmetine bağlanıyor. Sonuç: kullanıcı iki farklı doğru arasında kalıyor.

Bugün geçerli olan tabloyu şöyle özetleyebiliriz:

• Belgesiz alt uzantılar (.com.tr bunların içinde): ilk gelen alır, belge istenmez, tahsis hızlıdır.
• Belgeli alt uzantılar (.org.tr, .av.tr, .dr.tr, .bel.tr, .edu.tr, .gov.tr gibi): niteliğe bağlıdır ve ilgili belge istenir. Örneğin .av.tr yalnızca avukatlara, .dr.tr yalnızca hekimlere tahsis edilir.

.com.tr başvurusunun adım adım nasıl yapıldığını, hangi bilgilerin isteneceğini ve tahsis süresini com.tr alan adı alma yazısında ayrıntılı anlattık. Belgesizleşmenin pratik sonucu şudur: artık .com.tr de kapılabilir. Eskiden marka tesciliniz olmadan kimse sizin markanızın .com.tr adresini alamazdı; bugün alabilir. Bu tek başına, marka sahiplerinin .com.tr adresini beklemeden kayıt ettirmesi için yeterli bir sebeptir.

Güven Algısı: Türk Kullanıcı Hangi Uzantıya Nasıl Bakıyor#

Türkiye'de .com.tr uzantısı, kullanıcı gözünde "kurumsal ve yerleşik" sinyali taşır; .com ise nötrdür — ne artı ne eksi. Bu algının somut bir dayanağı var: eski belgeli dönem boyunca .com.tr almak gerçekten bir şirket olmayı gerektiriyordu ve bu çağrışım kullanıcıda kaldı. Bankaların, sigorta şirketlerinin, büyük perakendecilerin .com.tr kullanması da algıyı pekiştirdi.

Bunun ölçülebilir sonucunu en net e-ticarette ve B2B'de görürsünüz. Havale/EFT ile ödeme alan bir siteye, kurumsal bir müşteriye teklif gönderen bir e-posta adresine, ihaleye giren bir firmanın adresine .com.tr uzantısı belirgin bir güven ekler. Buna karşılık uygulama, SaaS, oyun, içerik gibi alanlarda kullanıcı uzantıya bakmaz; ürünün kendisine bakar.

Yanlış anlaşılmasın: .com "güvensiz" değildir. Ancak Türkiye'de yerel bir hizmet satıyorsanız — mesela şehir bazlı bir servis, bir klinik, bir muhasebe ofisi — .com.tr uzantısının verdiği "bu firma Türkiye'de, muhatap bulabilirim" mesajı gerçek bir dönüşüm farkı yaratabilir. Aynı sebeple, sadece yurt dışına satış yapan bir ihracat markası için .com.tr tersine çalışır: yabancı müşteri uzantıyı tanımaz ve yazarken hata yapar.

SEO Açısından .com mu .com.tr mi#

SEO açısından karar, hedef pazarınızın tek ülke mi yoksa birden fazla ülke mi olduğuna bakar; "hangisi daha çok sıralanır" diye bir cevap yoktur. .com.tr bir ülke kodu uzantısı olduğu için arama motoruna baştan güçlü bir "bu site Türkiye'ye yöneliktir" sinyali verir. Bu sinyal Türkiye aramalarında lehinize, Türkiye dışındaki aramalarda ise aleyhinize çalışır — çünkü sitenin başka bir ülkeye hitap etmesi neredeyse imkânsız hâle gelir.

.com uzantısında ise böyle otomatik bir ülke sinyali yoktur. Site hangi ülkeye yönelikse bunu içerik dili, sayfalardaki adres/telefon bilgisi, yerel işletme kayıtları ve aldığınız bağlantıların coğrafyası belirler. Yani Türkçe içerik üreten, Türkiye adresi ve telefonu yayınlayan bir .com sitesi Türkiye aramalarında pekâlâ üst sıralara çıkar — ve aynı site yarın İngilizce bir bölüm açıp başka pazara girmek istediğinde bunu yapabilir.

İki noktayı özellikle vurgulamak isterim çünkü çok sık yanlış aktarılıyor:

1. Uzantı tek başına bir sıralama faktörü değildir. Aynı içerik, aynı hız, aynı bağlantı profiliyle iki uzantı arasında ölçülebilir bir sıralama farkı beklemeyin.
2. Asıl risk, aynı içeriği iki uzantıda birden yayınlamaktır. marka.com ve marka.com.tr aynı sayfaları gösteriyorsa ve aralarında yönlendirme yoksa, arama motoru hangisini göstereceğine kendisi karar verir; bağlantı gücünüz ikiye bölünür. Bu, aşağıdaki yönlendirme bölümünün var olma sebebidir.

Aynı mantık www olan ve olmayan adresler için de geçerlidir; hangisinin ana adres olacağını netleştirmek istiyorsanız www mu wwwsuz mu yazısındaki karar kriterlerine bakabilirsiniz.

Marka Koruması ve Alan Adı Kapma Riski#

.com.tr belgesizleştiğinden beri en somut risk şu: markanızın Türkiye adresini bir başkası alabilir. Eskiden bu riski marka tescili otomatik olarak kapatıyordu; artık kapatmıyor. Marka tesciliniz size dava açma hakkı veriyor, kaydı engelleme kalkanı vermiyor.

Bu yüzden pratik bir kural öneriyorum: markanızın adını, ana uzantı olarak kullanmasanız bile hem .com hem .com.tr tarafında elinizde tutun. Aradaki maliyet farkı, ismin bir başkasının eline geçtikten sonra geri alınması için harcayacağınız zaman ve paranın yanında ihmal edilebilir. Alınmış bir ismi geri almanın gerçekte ne kadar zahmetli olduğunu merak ediyorsanız alan adını başkası almış ne yapabilirim yazısı iyi bir uyarı niteliğindedir.

İkinci koruma katmanı, ismin yaygın yazım hatalarıdır. Marka adınız telefonda yanlış yazılabiliyorsa (çift harf, ı/i ayrımı, yabancı kökenli bir kelime), en riskli iki-üç varyasyonu da alıp ana adrese yönlendirmek düşük maliyetli bir sigortadır. Bu varyasyonları boş bırakmayın; boş bırakılan yazım hatası domainleri reklam sayfalarına dönüştürülür.

Maliyet, Yenileme ve Transfer Farkları#

Fiyat rakamı vermeden söyleyeyim: .com.tr genellikle .comdan daha yüksek bir yenileme maliyetiyle gelir ve bu fark kayıt operatörüne göre değişir. Ancak asıl fark rakamda değil, işleyişte:

Transfer konusunda bir uyarı: .com tarafında transfer, alan adı kilidini açıp auth code'u almanız ve yeni firmaya girmeniz ile birkaç gün içinde biten standart bir işlemdir. .com.tr tarafında ise işlem operatör değişikliği olarak yürür ve kayıt sahibinin kimlik/iletişim bilgilerinin güncel ve doğru olması kritiktir. Yıllardır gördüğüm en yaygın tıkanma sebebi budur: domain, artık çalışmayan bir personelin e-posta adresine kayıtlı olduğu için onay maili kimseye ulaşmaz. Uzantı hangisi olursa olsun, kayıt sahibi e-postasını kişisel bir adres yerine bilgi@ gibi kalıcı bir kurumsal adrese bağlayın.

Karar Tablosu: Hangi Durumda Hangi Uzantı#

Aşağıdaki tablo, danışmanlık verirken kullandığım karar akışının sadeleştirilmiş hâli. Satırlardan size uyanı bulun.

Tablodan çıkan tek cümlelik özet: hedef kitleniz Türkiye ise .com.tr, ileride sınır ötesine çıkma ihtimaliniz varsa .com ana uzantı olsun; diğerini yedek olarak alın. Üçüncü bir seçenek olarak, TRABİS'in tahsise açtığı kısa .tr uzantısını da değerlendirebilirsiniz; başvuru mekaniği ve öncelik kuralları için kısa .tr alan adı nasıl alınır yazısına bakın.

İkisini Birden Almak: Doğru Yönlendirme Kurulumu#

Türkçe kaynakların atladığı asıl konu bu. İki uzantıyı da almak doğru karardır, ancak ikisini de yayında tutmak yanlıştır. İkisi de aynı içeriği gösterdiğinde şu üç sorun aynı anda ortaya çıkar: arama motorunda hangi adresin görüneceği belirsizleşir, aldığınız bağlantılar iki adrese bölünür, kullanıcı iki farklı adres görüp hangisinin gerçek olduğundan şüphe eder.

Doğru kurulum şudur: bir adres ana adres olur, diğeri kalıcı olarak (301) ona yönlendirilir.

1. Adım — Ana adresi seçin. Yukarıdaki karar tablosuna göre seçin ve bir daha değiştirmeyin. Ana adresi değiştirmek, sıfırdan başlamak kadar olmasa da ciddi bir maliyettir.

2. Adım — Yedek domainin DNS kayıtlarını aynı sunucuya yöneltin. Yönlendirme yapabilmek için yedek domainin önce sunucunuza ulaşması gerekir:

markaniz.com.       A     203.0.113.10
www.markaniz.com.   CNAME markaniz.com.

3. Adım — Sunucuda 301 yönlendirmesini kurun. nginx kullanıyorsanız, yedek domain için ayrı bir sunucu bloğu açın; yönlendirmeyi ana bloğun içine if ile yazmayın:

server {
    listen 443 ssl;
    server_name markaniz.com www.markaniz.com;

    ssl_certificate     /etc/letsencrypt/live/markaniz.com/fullchain.pem;
    ssl_certificate_key /etc/letsencrypt/live/markaniz.com/privkey.pem;

    return 301 https://markaniz.com.tr$request_uri;
}

Apache/cPanel ortamındaysanız yedek domainin kök dizinindeki .htaccess dosyasına:

RewriteEngine On
RewriteCond %{HTTP_HOST} ^(www\.)?markaniz\.com$ [NC]
RewriteRule ^(.*)$ https://markaniz.com.tr/$1 [R=301,L]

$request_uri ve $1 kullanımı kritik: yönlendirmeyi kök dizine sabitlerseniz, yedek domaine gelen /urunler/kahve gibi derin bağlantılar ana sayfaya düşer ve o bağlantının değeri kaybolur.

4. Adım — Yedek domain için de SSL sertifikası alın. Yönlendirme yapan domain de HTTPS konuşmalıdır; aksi halde tarayıcı yönlendirme gerçekleşmeden önce güvenlik uyarısı gösterir. Let's Encrypt ile her iki domaini tek sertifikaya eklemek en pratik yoldur:

certbot --nginx -d markaniz.com.tr -d www.markaniz.com.tr \
        -d markaniz.com -d www.markaniz.com

5. Adım — Canonical etiketini ana adrese sabitleyin. Yönlendirme çalışsa bile, sayfa şablonunuzda canonical hâlâ eski adresi gösteriyorsa çelişkili sinyal verirsiniz:

<link rel="canonical" href="https://markaniz.com.tr/urunler/kahve" />

6. Adım — Doğrulayın. Yönlendirmenin gerçekten 301 olduğunu ve doğru adrese gittiğini kontrol edin:

curl -sI https://markaniz.com/urunler/kahve | grep -iE "HTTP/|location"

Beklenen çıktı:

HTTP/2 301
location: https://markaniz.com.tr/urunler/kahve

Burada 302 görüyorsanız yönlendirme geçici olarak kurulmuştur ve arama motoru ana adresi değiştirmez; konfigürasyonu düzeltin. location satırında sorgu parametresi veya yol kayboluyorsa 3. adımdaki değişkenleri atlamışsınız demektir.

Sıkça Sorulan Sorular#

com.tr almak için marka tescil belgesi gerekiyor mu#

Hayır, .com.tr bugün belgesiz tahsis edilen uzantılar arasındadır ve marka tescil belgesi, ticaret sicil gazetesi veya faaliyet belgesi istenmez. Bu kural TRABİS'in yönetimi devralmasıyla değişti; sorgu ekranında müsait görünen bir .com.tr adresini aynı gün kayıt ettirebilirsiniz. İnternette hâlâ belge istendiğini yazan kaynaklar, değişiklikten önceki düzeni anlatan güncellenmemiş sayfalardır. Belge gerektiren uzantılar bugün .av.tr, .dr.tr, .bel.tr, .edu.tr gibi niteliğe bağlı alt uzantılardır.

com.tr uzantısı Google'da daha üst sıralarda çıkar mı#

Türkiye'den yapılan aramalarda .com.tr uzantısı otomatik bir coğrafi sinyal taşır, ancak bu tek başına sıralamayı değiştiren bir faktör değildir. Aynı içerik, aynı site hızı ve aynı bağlantı profiliyle iki uzantı arasında anlamlı bir fark ölçemezsiniz. .com.trnin gerçek etkisi, sitenin hedef pazarını netleştirmesi ve Türkiye dışı aramalarda görünürlüğü azaltmasıdır. Yani .com.tr "daha iyi" değil, "daha yerel"dir.

İkisini de alırsam ikisi de yayında kalabilir mi#

Kalmamalıdır; ikisi de aynı içeriği gösterdiğinde bağlantı gücünüz bölünür ve arama motoru hangi adresi göstereceğine kendisi karar verir. Doğru kurulum, birini ana adres seçip diğerini kalıcı 301 yönlendirmesiyle ona bağlamaktır. Yönlendirmeyi yol koruyacak şekilde yapın; yedek domaine gelen alt sayfa istekleri ana sayfaya değil, karşılığı olan alt sayfaya gitmelidir. Yedek domain için de SSL sertifikası kurmayı unutmayın.

Yurt dışına satış yapacaksam com.tr sorun çıkarır mı#

Evet, sorun çıkarır. .com.tr uzantısı yabancı kullanıcı için tanıdık değildir, telefonda tarif edilmesi zordur ve arama motoruna sitenin Türkiye'ye yönelik olduğu sinyalini verdiği için diğer ülkelerdeki görünürlüğünüzü sınırlar. İhracat yapan veya yurt dışı pazara açılmayı planlayan bir marka için ana uzantı .com olmalıdır. .com.tr bu senaryoda ana adres değil, marka koruması amaçlı yedek adres olarak alınmalıdır.

İstediğim isim com'da alınmışsa com.tr almak mantıklı mı#

Genellikle evet, çünkü .com.tr uzantısı Türkiye pazarında zayıf bir alternatif değil, kendi başına güçlü bir seçenektir. Ancak önce .com adresindeki sitenin ne yaptığını kontrol edin: aynı sektörde faaliyet gösteren aktif bir siteyse, kullanıcıların sizi ararken oraya düşme ihtimali yüksektir ve marka karışıklığı yaşarsınız. Farklı bir sektörde veya park edilmiş durumdaysa sorun yoktur. İkinci bir seçenek olarak kısa .tr uzantısını da değerlendirin.

com.tr alan adını başkasına transfer edebilir miyim#

Evet, .com.tr alan adları hem kayıt operatörü değişikliğiyle başka bir firmaya hem de kayıt sahibi değişikliğiyle başka bir kişi veya kuruma devredilebilir. İşlem sırasında kayıt sahibi kaydındaki iletişim bilgilerinin güncel olması şarttır; onay adımı bu adrese gider. En sık yaşanan tıkanma, domainin artık kullanılmayan bir personel e-postasına kayıtlı olması ve onay mesajının kimseye ulaşmamasıdır. Bu yüzden kayıt sahibi e-postasını kişiye değil, kalıcı bir kurumsal adrese bağlayın.

İki uzantıyı da alırsam SSL sertifikasını ikisi için de almalı mıyım#

Evet, yönlendirme yapan domainin de geçerli bir SSL sertifikası olmalıdır. Tarayıcı adres çubuğuna yazılan adrese önce TLS el sıkışmasıyla bağlanır; sertifika yoksa yönlendirme hiç çalışmadan önce "bağlantınız gizli değil" uyarısı çıkar ve kullanıcı ürkerek geri döner. Let's Encrypt gibi ücretsiz bir sertifika otoritesiyle her iki domaini ve www varyantlarını tek sertifikaya eklemek en pratik çözümdür. Yenilemenin otomatik olduğundan da emin olun.

Uzantı seçimini sonradan değiştirebilir miyim#

Teknik olarak değiştirebilirsiniz ama bedava değildir. Ana adresi değiştirmek, tüm sayfaların yeni adrese 301 ile taşınmasını, canonical etiketlerinin güncellenmesini, arama motoru araçlarında yeni adresin tanıtılmasını ve e-posta adreslerinizin taşınmasını gerektirir. Arama sonuçlarındaki geçiş genellikle birkaç hafta ile birkaç ay sürer ve bu dönemde trafik dalgalanması normaldir. Bu yüzden ana uzantı kararını başta doğru vermek, sonradan düzeltmekten çok daha ucuzdur.

Kapanış#

.com mu .com.tr mi sorusunun tek bir doğru cevabı yok, ama net bir karar kuralı var: hedef kitleniz Türkiye'yle sınırlıysa .com.tryi ana adres yapın, sınır ötesine çıkma ihtimaliniz varsa .com ile devam edin. Hangisini seçerseniz seçin, diğerini marka koruması için elinizde tutun — .com.tr belgesizleştikten sonra markanızın Türkiye adresini bir başkasının kayıt ettirmesi teorik bir risk olmaktan çıktı. İki domaini birden yayında bırakmak yerine birini 301 ile diğerine bağlayın, yolu koruyan bir yönlendirme yazın, yedek domain için de SSL kurun ve canonical etiketini ana adrese sabitleyin. Bu dört adım, iki uzantıya sahip olmanın avantajını, çift içerik dezavantajı yaşamadan almanızı sağlar.

Kararınızı verdiyseniz uygulama tarafı kısa: uzantı karşılaştırmasını ve müsaitlik sorgusunu alan adı sayfamızdan yapabilir, siteyi Türkiye'de barındırmak istediğinizde kurumsal ihtiyaçlara göre ölçeklenen kurumsal hosting paketlerine bakabilirsiniz. Uzantı geçişi sırasında yönlendirme, canonical ve arama motoru bildirimlerini kendiniz yönetmek istemiyorsanız SEO hizmetimiz bu geçişi trafik kaybetmeden planlamanıza yardımcı olur.