.com.tr Alan Adı Nasıl Alınır? Belgeler ve Şartlar

Türkiye'de faaliyet gösteren bir işletme için .com.tr uzantısı, yerel güven algısı ve marka koruması açısından .com'dan sonra akla gelen ilk tercihtir. Ancak herhangi bir .com adresi gibi anında ve belgesiz kaydedilebilen bir uzantı değildir; .com.tr hâlâ ticari bir kimliğe bağlıdır ve başvuru sırasında belirli bilgiler ile şartlar aranır. Bu yazıda .tr uzantı ailesinin genel yapısına, 2022'de devreye giren TRABIS sisteminin getirdiği değişikliklere, .com.tr için hangi bilgilerin istendiğine, başvuru sürecinin nasıl işlediğine ve yenileme kurallarına baştan sona bakıyoruz.

.tr Uzantı Ailesi: .com.tr, .net.tr, .org.tr ve Diğerleri#

.tr, Türkiye'nin ülke kodu uzantısıdır (ccTLD) ve altında amaca göre ayrılmış birçok ikinci düzey uzantı barındırır. En sık karşılaşılanlar şunlardır:

Bu uzantılar arasındaki temel fark, hedef kitleleri ve dolayısıyla üzerlerine konan uygunluk beklentileridir. .com.tr ticari faaliyeti işaret ederken .org.tr kâr amacı gütmeyen bir yapıyı, .av.tr ise mesleki bir yetkinliği ima eder. Doğrudan .tr uzantısı ise bu ayrımların dışında, herhangi bir kategori şartı olmaksızın herkesin başvurabildiği daha genel bir seçenektir.

İşletmeler için pratikte sorulan soru genelde şudur: .com mı .com.tr mi? Uluslararası bir kitleye açılmayı düşünüyorsanız .com her zaman daha evrensel bir seçimdir; işiniz ağırlıklı olarak Türkiye pazarına hitap ediyorsa .com.tr yerel aramalarda ve kullanıcı güveninde belirgin bir avantaj sağlar. Bütçesi uygun olan birçok firma ikisini birlikte alır, .com.tr adresini .com'a yönlendirerek her iki tarafın da avantajından yararlanır.

TRABIS Nedir, 2022 Geçişi Ne Değiştirdi?#

2022 yılına kadar .tr uzantılı alan adlarının kaydı, Orta Doğu Teknik Üniversitesi bünyesinde uzun yıllardır bu işi yürüten bir birim tarafından yapılıyordu. Bu görev 2022 yılında TRABIS (.tr Ağ Bilgi Sistemi) adıyla Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na (BTK) bağlı yeni bir yapıya devredildi. TRABIS'in devreye girmesiyle .tr alan adı ekosisteminde şu değişiklikler yaşandı:

• Kayıt kuruluşu (registrar) modeli geldi: .tr uzantılı alan adları artık tek bir merkezden değil, TRABIS tarafından yetkilendirilmiş kayıt kuruluşları (hosting/domain firmaları) üzerinden tescil ediliyor. Bu, .com/.net gibi uluslararası uzantılarda çoktan beri kullanılan registrar-registry ayrımını .tr tarafına da taşımış oldu.
• Belge yükleme zorunluluğu büyük ölçüde kalktı: Eski sistemde .com.tr başvurusu için vergi levhası, ticaret sicil gazetesi gibi belgelerin fiziksel ya da dijital olarak yüklenip incelenmesi bekleniyor, bu da süreci günlerce uzatabiliyordu. TRABIS ile birlikte doğrulama büyük ölçüde beyan ve otomatik eşleştirme üzerinden ilerliyor — çoğu başvuruda unvan, vergi kimlik numarası gibi bilgiler girildiği anda sistem içi kontrol devreye giriyor ve tahsis kısa sürede tamamlanıyor.
• Doğrudan .tr uzantısı açıldı: .com.tr, .net.tr gibi kategori bazlı uzantıların yanına, herhangi bir kategori şartı aranmayan doğrudan .tr uzantısı eklendi ve herkesin başvurusuna açıldı.

Burada bir noktayı netleştirmekte fayda var: belge yükleme prosedürü sadeleşmiş olsa da .com.tr hâlâ bir ticari kimlik beyanı gerektiriyor. Yani sisteme aklınıza gelen rastgele bir ismi yazıp geçemezsiniz; girdiğiniz unvan/vergi bilgisiyle talep ettiğiniz alan adı arasında makul bir bağ aranır, kayıt kuruluşu gerekli gördüğünde de ek belge isteyebilir. Alan adı sisteminin genel işleyişini ve DNS'in bu süreçteki rolünü daha temelden öğrenmek isterseniz alan adı nedir yazımıza göz atabilirsiniz.

.com.tr İçin Gereken Bilgiler ve Uygunluk Şartı#

.com.tr başvurusunda kayıt kuruluşunun sizden isteyeceği temel bilgiler şunlardır:

• Unvan/ad bilgisi: Şahıs işletmesiyseniz ad-soyad, şirketseniz tam ticari unvan.
• Vergi kimlik numarası (VKN) ya da şahıslar için T.C. kimlik numarası.
• İletişim bilgileri: Adres, telefon, e-posta — bu bilgiler WHOIS kaydında görünür hâle gelebilir (aşağıdaki WHOIS bölümüne bakabilirsiniz).
• Talep edilen alan adı ile unvan arasındaki ilişki: Sistem, girdiğiniz unvanla istediğiniz ismi karşılaştırır. Unvanınız "Örnek Bilişim Anonim Şirketi" ise ornekbilisim.com.tr gibi bu unvanı yansıtan bir isim doğal olarak sorunsuz geçer; unvanla hiçbir bağı olmayan, tamamen alakasız bir kelime için başvuru ek incelemeye takılabilir ya da reddedilebilir.

Bazı özel durumlarda kayıt kuruluşu ek belge isteyebilir — örneğin marka tescilinize dayanarak unvanınızdan farklı bir isim almak istiyorsanız TÜRKPATENT marka tescil belgesi talep edilebilir. Bunun amacı, marka sahibi olmayan üçüncü kişilerin başkasının tescilli markasını .com.tr olarak kapmasının önüne geçmektir.

Bu doğrulama katmanı ilk bakışta fazladan bir adım gibi görünse de aslında sizin lehinize işliyor: unvanınıza veya markanıza bağlı bir .com.tr adresini başkasının rastgele kaydettirmesini zorlaştırıyor, yani farkında olmadan bir marka koruma katmanına da sahip oluyorsunuz.

Başvuru ve Tahsis Süreci Adım Adım#

.com.tr kaydı pratikte şu adımlarla ilerler:

1. Müsaitlik kontrolü: İstediğiniz ismin .com.tr uzantısında boş olup olmadığını kontrol edin. Domain sorgulama aracımızdan saniyeler içinde bakabilirsiniz.
2. Kayıt kuruluşu seçimi: TRABIS'e yetkilendirilmiş bir kayıt kuruluşu (registrar) üzerinden başvurursunuz; bireysel olarak doğrudan TRABIS'e başvuru yapılamaz.
3. Bilgi girişi: Unvan, VKN/TCKN, adres ve iletişim bilgilerinizi eksiksiz girersiniz. Girdiğiniz bilgiler ne kadar doğru ve tutarlıysa otomatik doğrulama da o kadar hızlı sonuçlanır.
4. Otomatik/manuel doğrulama: Sistem unvan-isim ilişkisini kontrol eder; sorun yoksa tahsis çoğu zaman dakikalar içinde tamamlanır. Bir uyuşmazlık varsa kayıt kuruluşu sizden ek açıklama veya belge isteyebilir.
5. Ödeme ve süre seçimi: Genellikle 1 yıllık kayıtla başlanır; birden fazla yıl seçerek yenileme takibini bir süreliğine ertelemek de mümkündür.
6. DNS yönlendirmesi: Alan adını hosting hizmetinize bağlamak için ad sunucusu (name server) veya A/CNAME kayıtlarını ayarlarsınız. Bu değişikliklerin internette tam yayılması zaman alabilir; DNS kayıtlarının genel mantığını merak ediyorsanız DNS nedir yazımızda bulabilirsiniz.

Alan adınızı aldıktan sonra sitenizi barındıracak bir sunucuya ihtiyaç duyarsınız. Küçük ve orta ölçekli projeler için hosting paketlerimiz, WordPress tabanlı kurumsal siteler için özel olarak optimize edilmiş WordPress hosting, daha fazla kaynak ve kontrol isteyen projeler için ise sanal sunucu (VDS) çözümlerimiz arasından seçim yapabilirsiniz. Birden fazla müşteriye barındırma hizmeti satmayı düşünüyorsanız reseller hosting seçeneğini de değerlendirebilirsiniz.

Domain ve sunucu tarafında dig ile kaydınızın doğru yayıldığını kontrol edebilirsiniz:

dig ornekbilisim.com.tr +short

Bu komut, alan adının hangi IP adresine yönlendirildiğini gösterir; eğer beklediğiniz IP çıkmıyorsa DNS ayarlarınızı veya yayılma süresinin henüz tamamlanmadığını kontrol etmeniz gerekir. Windows tarafında aynı sorguyu nslookup ornekbilisim.com.tr ile de yapabilirsiniz.

Marka ve Ticari Uygunluk: Nelere Dikkat Etmeli?#

.com.tr başvurusunda en sık karşılaşılan sorunlardan biri, talep edilen ismin unvanla örtüşmemesidir. Uygulamada dikkat etmeniz gereken birkaç nokta şöyle:

• Unvanınızın kısaltması veya doğal türevi genelde sorunsuz kabul görür. "Anadolu Yazılım Teknolojileri Limited Şirketi" için anadoluyazilim.com.tr gibi bir isim, unvanla mantıklı bir eşleşme sayılır.
• Başkasının tescilli markasını, unvanınız o markayla bağlantılı değilken talep etmeye çalışmayın. Marka sahibi olmayan biri, başka bir firmanın tescilli markasını .com.tr olarak kaydettirmeye kalkışırsa hem başvuru aşamasında sorun yaşayabilir hem de sonradan marka sahibinin itirazıyla karşı karşıya kalabilir.
• Şirket kurmak zorunda değilsiniz. Şahıs işletmesi veya esnaf olarak VKN'niz üzerinden de .com.tr başvurusu yapabilirsiniz; tüzel kişilik şartı yoktur.
• Aynı ismi birden fazla uzantıda tescil ettirmek marka değerini korur. .com.tr ile birlikte .com uzantısını da almanız, rakiplerin veya kötü niyetli üçüncü kişilerin benzer adresi kapmasını zorlaştırır. Küçük bir ek maliyetle uzun vadeli bir baş ağrısını önlemiş olursunuz.

WHOIS Kaydı ve Gizlilik#

Her tescilli .com.tr alan adı, WHOIS adı verilen kamuya açık bir veritabanında kayıtlıdır. Komut satırından hızlıca sorgulayabilirsiniz:

whois ornekbilisim.com.tr

.com.tr gibi ticari nitelikli ccTLD kayıtlarında WHOIS gizlilik koruması genellikle sınırlıdır; çünkü ticari faaliyette belirli bir şeffaflık beklenir ve unvan bilgisinin kamuya açık olması, alan adının kime ait olduğunun izlenebilir kalmasını sağlar. Buna karşılık .com, .net gibi genel uzantılarda WHOIS gizlilik koruması (privacy protection) çok daha yaygın sunulur ve kayıt sahibinin bilgileri bir vekil bilgiyle maskelenebilir. .com.tr tarafında bu tür bir maskeleme seçeneği pratikte neredeyse hiç yoktur — başvuru yaparken bunu göz önünde bulundurmanız faydalı olur. WHOIS'in ne olduğunu ve nasıl sorgulandığını daha ayrıntılı öğrenmek isterseniz WHOIS nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Yenileme ve Süre Yönetimi#

.com.tr alan adları da tıpkı diğer uzantılar gibi belirli bir süre için (genellikle 1 yıl) tahsis edilir ve süre bitiminde yenilenmesi gerekir. Dikkat etmeniz gereken noktalar şunlar:

• Otomatik yenilemeyi açık tutun. Süre dolduğunda fark etmeden alan adınızı kaybetmemek için kayıt kuruluşunuzda otomatik yenileme seçeneğini aktif bırakmanız önerilir; özellikle kurumsal kullanımda tek bir gözden kaçan e-posta ciddi bir kesintiye yol açabilir.
• Bitiş tarihinden önce gelen hatırlatma e-postalarını takip edin. Çoğu kayıt kuruluşu süre dolmadan birkaç kez uyarı gönderir; bu e-postaların spam klasörüne düşmediğinden emin olun.
• Yenilenmeyen alan adı belirli bir bekleme (grace) süresinin ardından serbest kalır ve başka biri tarafından kaydettirilebilir hâle gelir; bu noktada geri alma süreci hem zorlaşır hem de maliyetli hâle gelebilir.
• Transfer mümkündür. Alan adınızı başka bir kayıt kuruluşuna taşımak isterseniz transfer kilidinin kaldırılması ve gerekli onay adımlarının tamamlanması gerekir. Aynı anda sitenizi de taşıyacaksanız site taşıma hizmetimiz süreci tek noktadan yönetmenizi kolaylaştırır.

Alan Adınızı Aldıktan Sonra: Güvenlik ve Barındırma#

.com.tr adresinizi tahsis ettirdikten sonra sırada güvenli ve hızlı bir barındırma altyapısı kurmak gelir. Sitenizi HTTPS ile sunmak için bir SSL sertifikası edinmeniz, kötü niyetli trafiğe karşı WAF ve DDoS koruması gibi önlemleri değerlendirmeniz, düzenli bir yedekleme planı oluşturmanız, ilerleyen dönemde başınızı ağrıtacak birçok sorunu baştan önler. Yeni bir domain kayıtta özellikle unutulan bir nokta panel ve WHOIS iletişim şifrelerinin gücüdür; sunucu ve panel şifrelerinizi oluştururken şifre üretici aracımızı kullanarak tahmin edilmesi zor kombinasyonlar seçebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular#

.com.tr almak için hâlâ belge yüklemem gerekiyor mu?#

TRABIS ile birlikte klasik anlamda belge yükleme ve manuel onay süreci büyük ölçüde sadeleşti; çoğu başvuru, unvan ve VKN/TCKN bilgisinin sistem içi doğrulanmasıyla dakikalar içinde tamamlanıyor. Yine de talep ettiğiniz isim unvanınızla açıkça örtüşmüyorsa veya bir marka tesciline dayanıyorsanız, kayıt kuruluşunuz ek belge (örneğin TÜRKPATENT marka tescil belgesi) isteyebilir. Yani belge süreci ortadan kalkmadı, sadece varsayılan yol otomatikleşti.

.com.tr başvurusunu doğrudan TRABIS'e mi yapıyorum?#

Hayır. Bireysel kullanıcılar ve şirketler doğrudan TRABIS'e başvuramaz; TRABIS tarafından yetkilendirilmiş bir kayıt kuruluşu (hosting/domain firması) üzerinden başvuru yapılır. TRABIS burada arka planda registry rolünü üstlenen merkezi sistemdir, müşteriyle doğrudan muhatap olan taraf her zaman kayıt kuruluşudur.

Şahıs işletmesi olarak .com.tr alabilir miyim?#

Evet. Şirket kurmanız zorunlu değildir; şahıs işletmesi veya esnaf olarak VKN'niz ya da T.C. kimlik numaranız üzerinden .com.tr başvurusu yapabilirsiniz. Önemli olan, talep ettiğiniz ismin kayıtlı unvanınızla makul bir ilişki içinde olmasıdır — adınız veya işletme adınızla örtüşen bir alan adı seçmeniz süreci hızlandırır.

.com mu yoksa .com.tr mi almalıyım?#

Uluslararası bir kitleye açılmayı planlıyorsanız .com daha evrensel bir tercihtir çünkü dünyanın her yerinde tanınır ve bir ülke ile ilişkilendirilmez. İşiniz ağırlıklı olarak Türkiye pazarına hitap ediyorsa .com.tr yerel güven algısı ve arama sinyali açısından avantaj sağlar. Bütçeniz elveriyorsa ikisini birlikte alıp .com.tr adresini .com'a yönlendirmek, hem markanızı koruyan hem de esnekliği elden bırakmayan en sağlam stratejidir.

.com.tr alan adımı yenilemeyi unutursam ne olur?#

Süre dolduğunda alan adınız hemen başkasına açılmaz; kayıt kuruluşunuza bağlı bir bekleme (grace) süresi devreye girer. Bu süre içinde genellikle ek bir ücretle yenileme hâlâ mümkündür, ancak süre tamamen dolarsa alan adı serbest kalır ve başka biri tarafından kaydedilebilir hâle gelir. Bu riski tamamen ortadan kaldırmanın en pratik yolu otomatik yenilemeyi açık tutmak ve fatura e-postalarını takip etmektir.

.com.tr yerine doğrudan .tr uzantısını mı tercih etmeliyim?#

Doğrudan .tr uzantısı 2022'den itibaren kategori şartı aranmadan herkesin başvurusuna açıldığı için daha esnektir ve .com.tr'ye kıyasla unvan-isim eşleşmesi konusunda daha az kısıtlayıcıdır. Ancak .com.tr hâlâ Türkiye'de ticari işletmeler için en çok tanınan ve en fazla güven veren uzantı olmaya devam ediyor; marka stratejinize göre ikisini birlikte tescil ettirmek de mantıklı bir yaklaşımdır.

.com.tr alan adı almak, TRABIS'in getirdiği sadeleşmeyle birlikte artık eskisi kadar uzun sürmüyor; doğru unvan bilgisiyle başvurduğunuzda süreç genellikle kısa sürede, çoğu zaman aynı gün içinde tamamlanır. İsminizin müsaitliğini kontrol etmek için domain sorgulama sayfamızı kullanabilir, alan adınızı aldıktan sonra siteyi yayına almak için ihtiyaç duyacağınız hosting çözümünü birlikte planlayabilirsiniz.