CrUX Alan Verisi ve Lab Verisi Farkı

PageSpeed Insights'ta sayfanızı ölçtünüz: alt kısımdaki Lighthouse skoru 94, tertemiz yeşil. Ama sayfanın üst kısmındaki "Gerçek kullanıcılar tarafından yaşanan deneyim" bölümü kırmızı ve LCP değeri 3,8 saniye görünüyor. Bu çelişki bir hata değil; iki bölümün iki farklı veri kaynağından beslenmesinin doğal sonucudur. Üstteki CrUX alan verisidir, alttaki ise lab verisi.

Bu rehberde iki veri türünün nasıl üretildiğini, aralarındaki yapısal farkları, 75. yüzdelik dilim ile 28 günlük pencerenin ne anlama geldiğini ve hangi kararı hangi veriye dayandırmanız gerektiğini anlatacağım. Bu ayrımı oturttuğunuzda hem gereksiz paniklerden hem de yanlış yerde harcanan haftalardan kurtulursunuz; çünkü performans işinde en pahalı hata, ölçmediğiniz şeyi düzeltmeye çalışmaktır.

Lab Verisi Nedir, Nasıl Üretilir#

Lab verisi (laboratuvar verisi), kontrollü koşullarda tek bir cihaz üzerinde alınan ölçümdür. Lighthouse, WebPageTest, GTmetrix ve DevTools'un performans paneli hep lab verisi üretir. Ölçüm yapan makine, ağ hızı, işlemci gücü, ekran boyutu ve tarayıcı sürümü önceden bellidir; bu yüzden sonuç tekrarlanabilir ve karşılaştırılabilirdir.

Lab verisinin en büyük avantajı teşhis kabiliyetidir. Ölçüm sırasında her isteğin zaman çizelgesi, her fonksiyonun süresi ve her kaynağın boyutu kaydedilir. Bir sorunun sebebini bulmak istiyorsanız elinizde lab verisi olmak zorundadır; alan verisi size sadece sonucu söyler, nedenini değil.

Dezavantajı ise temsil gücüdür. Lab ölçümü tek bir senaryo çalıştırır: boş önbellek, tek bir coğrafya, tek bir cihaz profili, oturum açılmamış anonim ziyaretçi. Gerçek kullanıcılarınız ise farklı şehirlerden, farklı telefonlarla, farklı bağlantı kaliteleriyle ve çoğu zaman önbellekleri doluyken gelir. Bu yüzden lab skoru gerçeğin ortalaması değil, seçilmiş bir örneğidir.

Alan Verisi (CrUX) Nedir, Nasıl Toplanır#

CrUX, açılımıyla Chrome User Experience Report, gerçek Chrome kullanıcılarından anonim olarak toplanan performans ölçümlerinin havuzudur. Kullanıcı bir siteyi ziyaret ettiğinde tarayıcı LCP, INP ve CLS gibi metrikleri kendi cihazında ölçer; veri paylaşımına onay vermiş kullanıcıların ölçümleri anonimleştirilerek toplanır ve alan adı ya da sayfa düzeyinde toplulaştırılır.

Bu verinin en önemli özelliği, Google'ın sıralama sinyali olarak doğrudan bunu kullanmasıdır. Search Console'daki Core Web Vitals raporu da, PageSpeed Insights'ın üst bölümü de aynı kaynaktan beslenir. Yani sıralama açısından anlamlı olan tek veri budur; Lighthouse skorunuz 100 olsa bile alan veriniz kırmızıysa arama tarafında kazancınız olmaz.

CrUX'un bilinmesi gereken sınırları da vardır. Yalnızca Chrome kullanıcılarını kapsar; Safari ve Firefox ziyaretçileriniz bu veriye hiç girmez. Yalnızca veri paylaşımını açık bırakmış kullanıcıları içerir. Ve en önemlisi, bir sayfanın kendi verisinin raporlanabilmesi için o sayfanın yeterli trafiğe ulaşmış olması gerekir; eşiğin altındaki sayfalar için veri gösterilmez ve genellikle alan adı geneli (origin) verisine düşülür. Yeni açılmış ya da düşük trafikli bir sitede "yeterli veri yok" mesajı görmeniz bu yüzden normaldir.

İki Veri Türünün Yapısal Farkları#

Aradaki farkı tek tabloda toplamak, hangi soruya hangi verinin cevap verdiğini netleştirir:

Tablonun en dikkat çekici satırı INP'dir. Etkileşim gecikmesi ancak gerçek bir kullanıcı gerçekten tıkladığında ölçülebilir; Lighthouse tıklama simüle etmediği için INP üretemez ve onun yerine yükleme anındaki engelleme süresini, yani TBT değerini raporlar. Bu ikisi ilişkilidir ama aynı şey değildir; ayrıntısını INP nedir yazısında ele aldım.

İkinci dikkat çekici satır, değişikliği görme süresidir. Bir düzeltme yaptığınızda lab ölçümü anında iyileşir; CrUX ise 28 günlük kayan pencere kullandığı için tam etkiyi görmeniz haftalar alır. Bu gecikme, ekip içi iletişimde en çok yanlış anlaşılan noktadır.

75. Yüzdelik Dilim ve 28 Günlük Pencere#

CrUX bir metriği raporlarken ortalama almaz; 75. yüzdelik dilimi kullanır. Bunun anlamı şudur: ziyaretlerinizin yüzde 75'i bu değerden daha iyi bir deneyim yaşamıştır. Yani rapor edilen sayı, kötü deneyim yaşayan en üst çeyreğin sınırıdır.

Neden ortalama değil de yüzdelik dilim kullanıldığını anlamak önemlidir. Ortalama, birkaç aşırı kötü ölçümü yüzlerce iyi ölçümün içinde eritir ve gerçek sorunu gizler. Basit bir örnek:

Bu dağılımın ortalaması yaklaşık 2,0 saniyedir ve gayet iyi görünür. Oysa her on kullanıcıdan biri 8,5 saniye beklemektedir; 75. yüzdelik dilim bu gerçeği görünür kılar. Bu tercih, "çoğunluk memnun" bahanesinin arkasına saklanmayı engeller.

28 günlük kayan pencere ise gürültüyü azaltmak içindir. Tek bir kötü gün (sunucu bakımı, kampanya trafiği) raporu bozmaz; ama aynı sebeple bir iyileştirmenin etkisi de kademeli görünür. Düzeltmeyi yaptığınız gün pencereye girmeye başlar, tam etkisini yaklaşık dört hafta sonra gösterir. Bu yüzden bir değişiklikten üç gün sonra "hiçbir şey değişmedi" demek erkendir.

CrUX Verisine Nereden Bakılır#

Alan verisine ulaşmanın dört yolu vardır ve her biri farklı bir ihtiyaca hizmet eder:

PageSpeed Insights en hızlı yoldur; adresi yazıp sonuca bakarsınız. Hem sayfa hem alan adı düzeyinde veri gösterir. Tek sayfa incelemek için idealdir.

Search Console içindeki Core Web Vitals raporu, sitenizin tüm sayfalarını gruplayarak gösterir ve hangi URL grubunun sorunlu olduğunu söyler. Bu, hangi şablonu düzeltmeniz gerektiğini belirlemenin en pratik yoludur; tek tek sayfa ölçmek yerine "ürün detay şablonu kötü" gibi bir sonuca varırsınız.

CrUX API, veriyi programatik olarak çekmenizi sağlar ve kendi izleme panelinizi kurmak istediğinizde kullanılır:

# Alan adi duzeyinde CrUX kayitlarini cek
curl -s -X POST \
  "https://chromeuxreport.googleapis.com/v1/records:queryRecord?key=$CRUX_API_KEY" \
  -H "Content-Type: application/json" \
  -d '{"origin":"https://firmaniz.com","formFactor":"PHONE"}' \
  -o crux.json

# LCP 75. yuzdelik dilimini yazdir
node -e "
const m = require('./crux.json').record.metrics;
console.log('LCP p75:', m.largest_contentful_paint.percentiles.p75, 'ms');
console.log('INP p75:', m.interaction_to_next_paint?.percentiles.p75 ?? '-', 'ms');
console.log('CLS p75:', m.cumulative_layout_shift.percentiles.p75);
"

BigQuery üzerindeki genel veri kümesi ise aylık toplulaştırılmış tarihsel veriyi barındırır ve rakip karşılaştırması gibi geniş analizler için kullanılır. Günlük iş akışında nadiren gerekir.

Neden Lab Yeşil, Saha Kırmızı Olur#

İki verinin çelişmesinin sebepleri neredeyse her zaman şu beş başlıktan gelir:

1. Cihaz farkı. Lighthouse'un mobil profili orta sınıf bir cihazı taklit eder; gerçek kullanıcılarınızın bir kısmı çok daha zayıf telefonlar kullanıyor olabilir.
2. Coğrafya farkı. Ölçümü sunucunuza yakın bir noktadan yaptıysanız gecikmeyi olduğundan düşük görürsünüz. Bu farkı görmek için WebPageTest ile farklı lokasyonlardan ölçüm alabilirsiniz.
3. Sayfa çeşitliliği. Lab ölçümünü genellikle ana sayfada yaparsınız; alan verisi ise tüm sayfaların ağırlıklı sonucudur ve ağır ürün sayfaları ortalamayı aşağı çeker.
4. Etkileşim. INP yalnızca alan verisinde vardır; sayfanız hızlı açılıp tıklamalarda takılıyorsa bu sadece sahada görünür.
5. Çerez banner'ı ve kişiselleştirme. Gerçek kullanıcı akışında beliren onay kutuları, oturum açmış kullanıcıya özel içerikler ve A/B testleri lab ölçümünde çoğu zaman devrede olmaz.

Tersi durum da olur: lab kırmızı, saha yeşil. Bunun en yaygın sebebi, kullanıcılarınızın çoğunun hızlı masaüstü bağlantısından gelmesi ya da tekrarlayan ziyaretçi oranının yüksek olmasıdır. Bu durumda lab skorunu kovalamak zaman kaybıdır.

Kendi Gerçek Kullanıcı Ölçümünüzü Kurmak#

CrUX'un iki eksiği vardır: yalnızca Chrome'u kapsar ve düşük trafikli sayfalar için veri vermez. İkisini de kendi ölçümünüzü toplayarak kapatabilirsiniz. Tarayıcı API'leri bunun için yeterlidir; harici bir servise ihtiyaç yoktur:

// Basit RUM: LCP ve CLS degerlerini kendi sunucunuza gonderin
let cls = 0;
new PerformanceObserver((l) => {
  for (const e of l.getEntries()) if (!e.hadRecentInput) cls += e.value;
}).observe({ type: "layout-shift", buffered: true });

new PerformanceObserver((l) => {
  const son = l.getEntries().at(-1);
  window.__lcp = Math.round(son.startTime);
}).observe({ type: "largest-contentful-paint", buffered: true });

addEventListener("visibilitychange", () => {
  if (document.visibilityState !== "hidden") return;
  navigator.sendBeacon("/olcum", JSON.stringify({
    yol: location.pathname,
    lcp: window.__lcp ?? null,
    cls: Number(cls.toFixed(3))
  }));
}, { once: true });

Bu yaklaşımın avantajı, veriyi sayfa şablonu, kullanıcı segmenti veya kampanya bazında kırabilmenizdir; CrUX bunların hiçbirini yapmaz. Dezavantajı ise ölçümün kendisinin biraz kod ve biraz depolama maliyeti getirmesidir. Orta ve büyük ölçekli projelerde bu maliyet fazlasıyla karşılığını verir.

Sık Yapılan Hatalar#

En yaygın hata, Lighthouse skorunu sıralama hedefi sanmaktır. Skor bir teşhis aracıdır; Google'ın kullandığı veri CrUX'tur. 100 puan almak için harcanan son yirmi puanlık çaba, çoğu zaman alan verisinde ölçülebilir bir karşılık bulmaz.

İkinci hata, düzeltmeden birkaç gün sonra CrUX'a bakıp umutsuzluğa kapılmaktır. 28 günlük pencere yüzünden etki kademeli görünür. Doğru yöntem, düzeltmenin işe yaradığını lab ölçümüyle doğrulamak ve alan verisini haftalık takip etmektir.

Üçüncü hata, alan adı düzeyindeki veriyi sayfa düzeyindeki veriyle karıştırmaktır. PageSpeed Insights bazen "bu URL için yeterli veri yok" deyip alan adı geneline düşer; bunu fark etmezseniz ana sayfanız için gördüğünüz kırmızıyı yanlış yerde düzeltmeye çalışırsınız.

Dördüncü hata, sadece mobil ya da sadece masaüstü verisine bakmaktır. CrUX ikisini ayrı raporlar ve çoğu sitede mobil belirgin biçimde kötüdür. Kararınızı, trafiğinizin gerçek dağılımına göre ağırlıklandırarak verin.

Beşinci hata, hiçbir lab ölçümü almadan yalnızca CrUX takip etmektir. Alan verisi size sorunun var olduğunu söyler ama sebebini söylemez; sebebi bulmak için Lighthouse raporu ve waterfall analizi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular#

CrUX verisi ne sıklıkla güncellenir#

PageSpeed Insights ve CrUX API üzerinden erişilen veri günlük olarak yenilenir, ancak her zaman son 28 günün toplulaştırılmış hâlini gösterir. BigQuery üzerindeki genel veri kümesi ise aylık olarak yayımlanır. Yani günlük bakabilirsiniz ama gördüğünüz sayı her zaman dört haftalık bir ortalamadır.

Sitemde neden CrUX verisi görünmüyor#

En yaygın sebep trafiğin, anonimleştirme için gereken eşiğin altında kalmasıdır. Yeni açılmış veya niş bir sitede bu çok olağandır. İkinci sebep, ziyaretçilerinizin çoğunun Chrome dışı tarayıcı kullanmasıdır. Bu durumda kendi RUM ölçümünüzü kurmak, alan verisi elde etmenin tek yoludur.

Lab verisi hiç mi güvenilmez#

Tam tersine, teşhis için vazgeçilmezdir. Lab verisi bir sorunun sebebini gösteren tek kaynaktır ve bir düzeltmenin işe yarayıp yaramadığını anında doğrular. Güvenilmez olan, lab skorunu gerçek kullanıcı deneyiminin ölçüsü saymaktır. İkisini rol paylaşımıyla kullanın: lab teşhis, alan doğrulama.

75. yüzdelik dilim yerine ortalamaya baksam olmaz mı#

Olmaz, çünkü ortalama kötü deneyimleri gizler. Ziyaretlerinizin yüzde onu 8 saniye bekliyor olsa bile ortalama gayet makul çıkabilir. 75. yüzdelik dilim, "kullanıcılarımın dörtte biri bundan daha kötüsünü yaşıyor" sorusunu sorar ve iyileştirme çalışmasını doğru yere yönlendirir.

INP değerimi lab ortamında nasıl tahmin ederim#

Doğrudan ölçemezsiniz, çünkü INP gerçek etkileşim gerektirir. Ancak DevTools performans panelinde bir tıklama kaydı alıp etkileşim süresini görebilir, Lighthouse'un TBT değerini de vekil gösterge olarak kullanabilirsiniz. TBT yüksekse INP'nin de yüksek çıkma olasılığı belirgin biçimde artar.

Alan verisi kötü ama nereden başlayacağımı bilmiyorum, ne yapmalıyım#

Önce Search Console'daki gruplamaya bakıp hangi URL şablonunun sorunlu olduğunu belirleyin. Sonra o şablondan gerçek bir sayfayı seçip lab ölçümü alın ve sebebi bulun. Düzeltmeyi uygulayıp lab ölçümüyle doğrulayın, ardından alan verisinin dört hafta içinde nasıl hareket ettiğini takip edin. Bu döngü, tahminle çalışmaktan çok daha hızlı sonuç verir.

Kapanış#

Lab verisi ile alan verisi rakip değil, birbirini tamamlayan iki ölçüm türüdür: biri sebebi gösterir, diğeri sonucu doğrular. Aklınızda kalması gereken dört alışkanlık: sıralama kararlarını daima CrUX'a dayandırın, teşhis için lab ölçümü alın, 28 günlük pencere yüzünden sabırlı olun ve trafiğinizin gerçek cihaz-coğrafya dağılımına göre hangi profile ağırlık vereceğinize karar verin.

Alan verisi kalıcı olarak kötüyse sorunun kökü çoğu zaman altyapıdadır; kullanıcılarınıza uzak veya kaynağı kısıtlı bir sunucu, kod tarafında ne yaparsanız yapın bir tavan koyar. Türkiye'deki ziyaretçilerinize yakın, ayrılmış kaynaklı VDS ve bulut sunucu paketlerimiz bu tavanı yükseltir; hazır optimize bir başlangıç için web hosting planlarımıza bakabilirsiniz. Ölçüm, teşhis ve düzeltme döngüsünü düzenli yürütmemizi isterseniz sunucu yönetimi hizmetimiz bu işi üstlenir; arama tarafındaki karşılığını da birlikte ele almak isterseniz SEO çalışmalarımıza göz atabilirsiniz.