Floating IP Nedir, Nasıl Kullanılır

Bir sunucuyu değiştirmen gerektiğinde en can sıkıcı kısım genellikle sunucunun kendisi değil, ona bağlı IP adresidir. Yeni makineyi kurarsın, veriyi taşırsın, her şey hazırdır — sonra DNS kaydını değiştirip TTL süresi boyunca ziyaretçilerin bir kısmının eski sunucuya gitmesini izlersin. Floating IP (taşınabilir IP) tam olarak bu sorunu ortadan kaldırmak için var: tek bir makineye kalıcı olarak bağlı olmayan, panelden ya da API'den saniyeler içinde başka bir sunucuya aktarabildiğin bir IP adresi.

Bu yazıda floating IP'nin ne olduğunu, sabit IP'den nasıl ayrıldığını ve neden DNS tabanlı geçişlerden çok daha güvenilir olduğunu anlatacağım. Ardından sunucu içinde adresin nasıl yapılandırıldığını, devretmenin nasıl otomatikleştirileceğini, mavi-yeşil yayın ve bakım senaryolarında nasıl kullanıldığını ve VRRP tabanlı sanal IP kurulumlarından farkını göreceksin. Sonunda da bu konuda en sık düşülen tuzakları toparlayacağım.

Floating IP Tam Olarak Nedir#

Normal şartlarda bir sunucu oluşturduğunda ona bir birincil IP adresi atanır ve bu adres makinenin ömrü boyunca onunla birlikte kalır. Makineyi silersen adres de gider. Floating IP ise sunucudan bağımsız bir kaynaktır: onu ayrı olarak alırsın, hesabında durur ve istediğin an istediğin sunucuya "bağlarsın". Bağlı olduğu sunucudan koparıp başka bir sunucuya bağlaman genellikle birkaç saniye sürer ve bu işlem sırasında IP adresinin kendisi değişmez.

Teknik olarak arka planda olan şey şudur: sağlayıcının ağ katmanı, o IP'ye gelen trafiği hangi sunucunun bulunduğu fiziksel makineye yönlendireceğini bir eşleme tablosunda tutar. Sen adresi başka sunucuya taşıdığında bu tablo güncellenir ve trafik yeni hedefe akmaya başlar. Aynı ağ segmentindeki kurulumlarda bu değişiklik ARP tablolarının güncellenmesiyle, yönlendirilen kurulumlarda ise doğrudan yönlendirme kurallarının değişmesiyle gerçekleşir. Her iki durumda da internet tarafında hiçbir şey değişmez — dünya hâlâ aynı IP'ye bağlanmaktadır.

Farklı sağlayıcılar bu ürüne farklı isimler verir: floating IP, elastic IP, taşınabilir IP, reserved IP, sanal IP. İsimler değişse de temel davranış aynıdır. Önemli ayrım, adresin hesaba ait olması, sunucuya değil. Sunucuyu silsen bile adres sende kalır; bu, uzun süredir kullandığın ve itibar kazanmış bir IP'yi kaybetmemek açısından tek başına yeterli bir gerekçedir.

Sabit IP ile Farkı ve Neden DNS Yerine Kullanılır#

Sunucu değiştirme ihtiyacı doğduğunda üç seçeneğin vardır: DNS kaydını yeni IP'ye çevirmek, trafiği bir yük dengeleyici üzerinden yönlendirmek ya da IP'yi taşımak. Bunların davranışları birbirinden ciddi biçimde farklıdır.

DNS'in sorunu, değişikliğin ne zaman herkese ulaşacağını kontrol edememendir. TTL'i 300 saniyeye indirsen bile kurallara uymayan çözümleyiciler, tarayıcı içi önbellekler ve bazı kurumsal ağlar eski kaydı çok daha uzun süre tutabilir. Bunun pratikteki sonucunu DNS değişti site eski sunucuda açılıyor yazısında ayrıntılı ele alıyoruz: yeni sunucu hazır olmasına rağmen siparişler saatlerce eski makineye düşmeye devam eder.

Floating IP'de böyle bir belirsizlik yoktur çünkü DNS'e hiç dokunmazsın. Alan adın hâlâ aynı IP'yi gösterir; değişen tek şey o IP'nin arkasındaki makinedir. Geçiş anında yalnızca o sırada açık olan TCP bağlantıları kopar; yeni gelen istekler doğrudan yeni sunucuya ulaşır. Bu, "geçiş penceresi" kavramını saatlerden saniyelere indirir.

Mail sunucusu işletiyorsan bir avantaj daha var. Bir IP'nin gönderim itibarı yıllar içinde oluşur; sunucu değiştirdiğinde yeni ve itibarsız bir IP'den göndermeye başlamak teslimat oranını düşürür. Floating IP ile makineyi değiştirir, adresi ve dolayısıyla itibarı korursun. Aynı sebeple SPF kayıtlarını, PTR kaydını ve beyaz listeleri yeniden ayarlamak zorunda kalmazsın.

Sunucu İçinde Yapılandırma#

Sağlayıcıya göre floating IP'nin sunucu içinde nasıl göründüğü değişir. İki temel model vardır.

Yönlendirilen model. Sağlayıcı adresi doğrudan sunucunun mevcut arayüzüne yönlendirir; sunucu içinde hiçbir şey yapmana gerek kalmaz. IP'yi bağlar bağlamaz servisler o adresten trafik almaya başlar. En pratik modeldir ama sunucu içinde ip addr çıktısında adresi görmezsin, bu da bazen kafa karıştırır.

Arayüze eklenen model. Adresi sunucunun ağ arayüzüne kendin tanımlaman gerekir. Bu durumda hem geçici hem kalıcı yapılandırmayı bilmelisin. Geçici tanımlama şöyledir:

# Adresi hemen ekle (yeniden başlatmada kaybolur)
sudo ip addr add 185.12.34.56/32 dev eth0

# Ağa "bu adres artık bende" duyurusu yap (gratuitous ARP)
sudo arping -c 3 -U -I eth0 185.12.34.56

# Doğrula
ip -4 addr show eth0

Kalıcı hale getirmek için dağıtımına uygun yöntemi kullanırsın. Ubuntu ve Netplan kullanıyorsan:

# /etc/netplan/60-floating.yaml
network:
  version: 2
  ethernets:
    eth0:
      addresses:
        - 10.0.0.11/24        # sunucunun kendi birincil adresi
        - 185.12.34.56/32     # floating IP, /32 maskesiyle

sudo netplan try     # 120 saniye dene, sorun olursa geri al
sudo netplan apply

RHEL ailesinde NetworkManager ile:

# Mevcut bağlantıya ikinci adres ekle
sudo nmcli connection modify eth0 +ipv4.addresses 185.12.34.56/32
sudo nmcli connection up eth0

# Kontrol
nmcli -g ip4.address connection show eth0

Buradaki /32 maskesi önemlidir. Floating IP genellikle sunucunun kendi alt ağının bir parçası değildir; /32 yazarak "bu tek adres bana ait, alt ağ hesaplamasına karışma" demiş olursun. Yanlış maske yazmak, sunucunun kendi ağ geçidine erişimini bozabilecek yönlendirme hataları üretir. Alt ağ ve maske hesabında tereddüt edersen subnet hesaplayıcı aracı işini kolaylaştırır.

⚠️ Adresi iki sunucuya birden tanımlarsan ağda IP çakışması oluşur. Devretme kurgusunda adresi eski sunucudan kaldırmayı her zaman yeni sunucuya eklemeden önce ya da otomatik olarak yaptır.

Devretmeyi Otomatikleştirmek#

Floating IP'nin asıl gücü elle taşımada değil, otomatik devretmede ortaya çıkar. Sağlayıcıların hemen hepsi adresi taşımak için bir API sunar; sen de bir sağlık kontrolü betiğiyle bu API'yi çağırırsın. Mantık her yerde aynıdır:

1. Yedek sunucu, birincil sunucunun sağlık uç noktasını düzenli aralıklarla yoklar.
2. Üst üste belirli sayıda kontrol başarısız olursa arıza kararı verilir.
3. Sağlayıcının API'si çağrılıp floating IP yedek sunucuya taşınır.
4. Adres yeni arayüze eklenir ve gratuitous ARP ile duyurulur.
5. Bir bildirim gönderilir ve olay kayda geçirilir.

Kavramsal bir devretme betiği şöyle görünür:

#!/bin/bash
# /usr/local/bin/floating-failover.sh
set -euo pipefail

BIRINCIL="10.0.0.11"
ESIK=3
SAYAC_DOSYASI="/var/run/failover.count"

if curl -fsS --max-time 3 -o /dev/null "http://${BIRINCIL}:8080/saglik"; then
    echo 0 > "$SAYAC_DOSYASI"
    exit 0
fi

SAYAC=$(( $(cat "$SAYAC_DOSYASI" 2>/dev/null || echo 0) + 1 ))
echo "$SAYAC" > "$SAYAC_DOSYASI"
logger -t failover "birincil yanit vermiyor (${SAYAC}/${ESIK})"

if [ "$SAYAC" -ge "$ESIK" ]; then
    logger -t failover "DEVRETME baslatiliyor"
    # 1) Sağlayıcı API'si ile adresi bu sunucuya ata
    #    curl -X POST -H "Authorization: Bearer $TOKEN" ... 
    # 2) Adresi yerel arayüze ekle ve duyur
    ip addr add 185.12.34.56/32 dev eth0 || true
    arping -c 3 -U -I eth0 185.12.34.56
    echo 0 > "$SAYAC_DOSYASI"
fi

Betiği bir systemd zamanlayıcısı ya da cron ile 10-15 saniyede bir çalıştırırsın. Buradaki ESIK değeri kritiktir: tek bir başarısız kontrolde devretmek, geçici bir ağ dalgalanmasında gereksiz yere devretmeye ve ardından geri dönmeye yol açar. Üç ardışık başarısızlık, çoğu ortamda yanlış alarmla gerçek arıza arasında makul bir denge kurar.

Otomatik devretmede unutulmaması gereken bir nokta: sistem devrettikten sonra kendiliğinden geri dönmemelidir. Birincil sunucu geri geldiğinde adresi otomatik olarak geri almak, ikinci bir kesinti yaratır ve arıza sebebi hâlâ oradaysa sürekli gidip gelen bir duruma yol açar. Geri dönüşü kontrollü ve elle yapmak neredeyse her zaman doğru tercihtir; bu ayrımı failover ve fallback farkı yazısında ayrıntılı anlatıyoruz.

Mavi-Yeşil Yayın ve Bakım Senaryoları#

Floating IP yalnızca arıza için değildir; planlı işlerde de hayatı kolaylaştırır. En yaygın kullanımı mavi-yeşil yayındır. İki özdeş ortam tutarsın: "mavi" şu an canlıda, "yeşil" ise yeni sürümün kurulu olduğu ortam. Yeni sürümü yeşil ortama kurar, testlerini yeşilin kendi IP'si üzerinden yaparsın. Her şey doğruysa floating IP'yi maviden yeşile taşırsın ve yayın anında tamamlanır.

Bu modelin en değerli tarafı geri dönüştür. Bir sorun çıkarsa yapman gereken tek şey adresi tekrar maviye taşımaktır; mavi ortam hâlâ eski sürümle ayakta durduğu için geri dönüş de saniyeler sürer. Veritabanı göçlerini geriye uyumlu tasarlamak kaydıyla, bu yaklaşım yayın stresini gerçekten azaltır.

Benzer şekilde bakım senaryosunda da işe yarar. Çekirdek güncellemesi ya da donanım bakımı için sunucuyu yeniden başlatman gerektiğinde, trafiği önceden hazırladığın ikinci makineye alır, bakımı rahatça yapar ve sonra geri dönersin. Kullanıcı tarafında yalnızca birkaç saniyelik bir kesinti olur.

Bu senaryoların hepsinde ortak koşul şudur: hedef makine gerçekten hazır olmalıdır. Uygulaması kurulu, veritabanı bağlantısı çalışan, önbelleği ısınmış bir makineye geçiş sorunsuzdur; adresi boş bir sunucuya taşımak yalnızca kesintiyi uzatır.

Floating IP mi VRRP mi#

Aynı işi yapan iki yaklaşım gibi görünseler de aralarında önemli farklar var. VRRP ve Keepalived, sanal IP'yi düğümlerin kendi aralarında yönetmelerini sağlar; sağlayıcıya bağımlı değildir ama aynı L2 ağ segmenti gerektirir. Floating IP ise sağlayıcının ağ katmanında çalışır ve segment sınırı tanımaz, buna karşılık sağlayıcının API'sine ve ürününe bağlıdır.

Pratikte seçim ortamına göre yapılır. Aynı ağ segmentinde iki makinen varsa ve sağlayıcın multicast'e izin veriyorsa Keepalived ve VRRP ile failover kurulumu daha hızlı tepki verir ve dışa bağımlı değildir. Bulut ortamındaysan, multicast genellikle kapalı olduğu için floating IP daha doğal bir çözümdür. Bazı kurulumlar ikisini birleştirir: Keepalived arıza tespitini yapar, notify_master betiği ise sağlayıcının API'sini çağırıp floating IP'yi taşır.

Sık Yapılan Hatalar#

Adresi eski sunucudan kaldırmayı unutmak. Yeni sunucuya ekleyip eskisinde bırakırsan aynı IP ağda iki yerde durur. Belirti kararsızdır ve tanısı zordur: isteklerin bir kısmı çalışır, bir kısmı zaman aşımına uğrar.

Yanlış alt ağ maskesi yazmak. Floating IP'yi /24 gibi bir maskeyle eklemek, sunucunun kendi ağ geçidi yönlendirmesini bozabilir. Kural olarak /32 kullan; sağlayıcı aksini söylüyorsa onun belgesini esas al.

Gratuitous ARP göndermemek. Adresi arayüze ekledin ama ağdaki cihazlar hâlâ eski MAC adresini biliyor. Trafik ARP önbelleği yenilenene kadar eski makineye gitmeye devam eder. arping -U ile duyuru yapmak bu bekleyişi ortadan kaldırır.

Floating IP'yi yüksek erişilebilirlik sanmak. IP taşınabilir olması tek başına dayanıklılık sağlamaz; hedefte çalışan, güncel veriye sahip bir sunucu yoksa adresi taşımak hiçbir şeyi kurtarmaz. Asıl iş veri çoğaltma ve hazır yedek ortam tarafındadır.

Güvenlik duvarını yeni adres için ayarlamamak. Sunucu içindeki kurallar birincil IP'ye göre yazılmışsa, floating IP'ye gelen trafik reddedilebilir. Kuralları arayüz bazlı ya da tüm adresleri kapsayacak biçimde yaz.

PTR kaydını unutmak. Adresi yeni sunucuya taşıdın ama ters DNS kaydı hâlâ eski makinenin adını gösteriyor. Web tarafında çoğu zaman sorun çıkarmaz, ama mail gönderiyorsan teslimat doğrudan etkilenir.

Sıkça Sorulan Sorular#

Floating IP taşıma işlemi ne kadar sürer#

Sağlayıcının panelinden ya da API'sinden yapılan taşıma tipik olarak birkaç saniye içinde tamamlanır. Buna sunucu içinde adresi arayüze ekleme ve ağa gratuitous ARP duyurusu gönderme süresi eklenir; toplamda genellikle 2-10 saniye arasında bir geçiş görürsün. Bu sürede yalnızca o an açık olan bağlantılar kopar, yeni istekler doğrudan yeni sunucuya ulaşır.

Floating IP ücretsiz mi#

Genellikle ayrı bir kaynak olarak ücretlendirilir, çünkü IPv4 adresleri kıt bir kaynaktır. Birçok sağlayıcıda bir sunucuya bağlıyken ücretsiz ya da düşük ücretli, boşta beklerken ise ücretli olma modeli uygulanır — bu, adreslerin kullanılmadan rezerve edilmesini engellemek içindir. Kesin fiyatlandırma sağlayıcıya göre değişir, planlarken hesabına katmakta fayda var.

Floating IP ile DNS değiştirmek arasındaki fark nedir#

DNS değiştirdiğinde alan adının işaret ettiği adres değişir ve bu bilginin tüm dünyaya yayılması TTL süresine bağlıdır; kontrolü tamamen sende değildir. Floating IP'de ise adres hiç değişmez, yalnızca o adresin arkasındaki makine değişir. Dolayısıyla önbellek sorunu yoktur, geçiş anlıktır ve geri dönüş de aynı hızda yapılabilir. Kritik geçişlerde DNS'i planlama aracı, floating IP'yi ise anahtar olarak kullanmak en sağlıklısıdır.

Aynı floating IP'yi birden fazla sunucuda kullanabilir miyim#

Hayır, bir floating IP aynı anda yalnızca tek bir sunucuya bağlı olabilir; zaten mantığı da budur. Trafiği birden fazla sunucuya aynı anda dağıtmak istiyorsan ihtiyacın olan şey floating IP değil, bir yük dengeleyicidir. Yaygın kurulum ikisini birleştirir: floating IP yük dengeleyiciye bağlıdır, dengeleyici de arkadaki sunucu havuzuna trafiği dağıtır.

Floating IP taşındığında açık bağlantılara ne olur#

Taşıma anında açık olan TCP bağlantıları kopar, çünkü yeni sunucunun o bağlantıların durumundan haberi yoktur. Tarayıcılar genellikle isteği otomatik yeniden dener ve kullanıcı yalnızca kısa bir gecikme hisseder; ancak devam eden bir dosya yüklemesi ya da uzun süren bir istek başarısız olur. Bu yüzden planlı geçişleri trafiğin düşük olduğu saatlerde yapmak ve uygulama tarafında yeniden deneme mantığı bulundurmak faydalıdır.

Mail sunucusu için floating IP kullanmalı mıyım#

Evet, mail altyapısında en değerli kullanım alanlarından biridir. Bir IP'nin gönderim itibarı zamanla oluşur ve sunucu değiştirmek yeni bir adresle sıfırdan başlamak anlamına gelir. Floating IP sayesinde makineyi yenilerken adresi, dolayısıyla itibarı, PTR kaydını ve SPF yapılandırmanı korursun. Yalnızca ters DNS kaydının yeni sunucunun adıyla tutarlı kaldığından emin ol; kontrol için SMTP test aracı işini görür.

Kapanış#

Floating IP, altyapı değişikliklerini DNS'in insafına bırakmaktan kurtaran basit ama etkili bir araçtır. Aklında kalması gereken birkaç şey var: adresi her zaman /32 maskesiyle tanımla, taşıdıktan sonra gratuitous ARP ile duyur, eski sunucudan kaldırmayı unutma ve otomatik devretmede geri dönüşü kendiliğinden yaptırma. Bir de en önemlisi: IP'yi taşıyabilmek tek başına dayanıklılık değildir — hedefte gerçekten hazır ve güncel bir sunucu olmadıkça adresin taşınması bir işe yaramaz.

Bu yapıyı kurmak için birden fazla sunucuya ve esnek bir ağ katmanına ihtiyacın var. Bulut sunucu ve VDS paketlerimizle ikinci bir ortamı dakikalar içinde ayağa kaldırabilir, mail altyapısı için itibarı korunan adreslerle çalışmak istersen SMTP sunucu tarafına bakabilirsin. Geçiş planını ve devretme testlerini bize bırakmak istersen sunucu yönetimi hizmetimiz süreci baştan sona üstlenir; mevcut sitenizi başka bir sağlayıcıdan taşıyacaksanız site taşıma sayfamız iyi bir başlangıç noktası.