Forgejo Nedir ve Hafif Git Sunucusu Kurulumu

Bir ekipte kod yazan herkesin ortak bir derdi vardır: kaynak kodunu güvenli, hızlı ve kendi kontrolünüzde olan bir yerde saklamak. GitHub ve GitLab bulut hizmetleri bu işi büyük ölçüde çözer, ancak verinizin başka bir şirketin sunucusunda durması, aylık kullanıcı başı ücretler ve dışa bağımlılık pek çok işletme için sorun olabilir. İşte tam bu noktada kendi sunucunuzda çalışan hafif git platformları devreye girer. Forgejo, bu alandaki en dikkat çekici projelerden biridir. Go diliyle yazılmış, tek bir ikili dosyayla çalışan, birkaç yüz megabayt RAM ile hayatını sürdürebilen ve topluluk tarafından yönetilen tam kapsamlı bir git barındırma yazılımıdır.

Forgejo'yu özel kılan şey yalnızca teknik hafifliği değil, aynı zamanda doğuş hikayesidir. Proje, popüler Gitea yazılımının bir çatallanması (fork) olarak ortaya çıktı ve arkasında ticari bir şirket yerine kâr amacı gütmeyen bir topluluk yapısı var. Bu rehberde Forgejo'nun neden doğduğunu, Gitea'dan hangi noktalarda ayrıştığını, Docker ve ikili dosya ile nasıl kurulacağını, depo yönetimini, kendi bünyesindeki Forgejo Actions CI sistemini ve mevcut bir Gitea kurulumundan nasıl geçiş yapacağınızı adım adım göstereceğiz. Kıdemli bir sistem yöneticisinin masası başında oturmuş gibi, gerçek komutlar ve gerçek yapılandırma örnekleriyle ilerleyeceğiz.

Forgejo Neden Doğdu: Gitea Çatallanmasının Hikayesi#

Forgejo'yu anlamak için önce Gitea'nın geçmişine kısaca bakmak gerekir. Gitea da bir çatallanmadan doğmuştu; kökeni Gogs adlı projeye dayanır. Yıllar içinde Gitea, kendi kendine barındırılan git dünyasının en sevilen yazılımlarından biri haline geldi. Ancak 2022'nin sonlarında projenin yönetimi, geliştirmeyi hızlandırmak amacıyla Gitea Ltd. adında ticari bir şirkete ve ticari marka haklarına devredildi. Topluluğun bir bölümü bu değişikliği, açık kaynak bir projenin yönünü ve ticari markasını tek bir şirketin eline bırakmak olarak yorumladı ve bunun projenin bağımsızlığını zedeleyebileceğinden endişe etti.

Bu endişelerin sonucunda, projenin bazı çekirdek katılımcıları Gitea kod tabanını çatalladı ve Forgejo'yu başlattı. "Forgejo" adı, Esperanto dilinde "forge" (kod deposu, yazılım fabrikası) anlamına gelen sözcükten türetilmiştir ve son hecesi "yo" değil, "yo" gibi telaffuz edilir. Projenin en belirgin farkı, sahipliğinin Codeberg e.V. adlı Almanya merkezli, kâr amacı gütmeyen bir dernek çatısı altında olmasıdır. Yani Forgejo'nun arkasında bir yatırımcı ya da hisse sahibi yoktur; kararlar topluluk yönetişimiyle alınır ve lisans, güçlü bir kopyaları paylaşma zorunluluğu getiren GPL sürümüne taşınmıştır.

Pratik açıdan bu ne anlama gelir? Forgejo, "vendor lock-in" yani tek bir sağlayıcıya kilitlenme riskini en aza indirmek isteyen kurumlar için felsefi bir güvence sunar. Eğer projeyi barındıran şirketin gelecekteki ticari kararları sizi endişelendiriyorsa, dernek tabanlı yönetim daha öngörülebilir bir liman olabilir. Öte yandan iki proje de aynı kökten geldiği için gündelik kullanımda deneyim büyük ölçüde benzer kalmıştır. Gitea'yı derinlemesine merak ediyorsanız Gitea nedir yazımıza da göz atabilirsiniz; iki yazı birbirini tamamlar niteliktedir.

Forgejo mu Gitea mı: Temel Farklar#

İki proje aynı ağaçtan dallanmış olsa da zamanla belirli noktalarda ayrıştı. Aşağıdaki tablo, bir karar verirken bakmanız gereken temel başlıkları özetler.

En çok merak edilen konu genellikle performanstır. Gerçek şu ki her iki yazılım da aynı Go tabanından türediği için kaynak tüketimi neredeyse aynıdır. İkisi de küçük bir VPS üzerinde, hatta bir Raspberry Pi'de rahatça çalışabilir. Dolayısıyla seçim çoğunlukla teknik değil, yönetişim ve lisans tercihine dayanır. Uzun vadede kodun tamamen açık ve topluluk elinde kalmasını önemsiyorsanız Forgejo mantıklıdır. Eğer daha izin verici bir MIT lisansı ve ticari destek arayan bir ekseniniz varsa Gitea da geçerli bir seçenektir.

Bir başka önemli fark, Forgejo'nun federasyona verdiği önemdir. Uzun vadeli hedeflerden biri, farklı Forgejo sunucularının birbirleriyle ActivityPub üzerinden konuşabilmesi; yani bir sunucudaki kullanıcının başka bir sunucudaki depoya sorun bildirebilmesi ya da katkı gönderebilmesidir. Bu vizyon henüz tam olgunlaşmasa da projenin yön tercihini gösterir.

Docker ile Forgejo Kurulumu#

Forgejo'yu denemenin en hızlı yolu Docker'dır. Konteyner mantığına hiç aşina değilseniz önce Docker'a başlangıç rehberimizi okumanızı öneririm; temel kavramları oturttuktan sonra buradaki adımlar çok daha anlaşılır olacaktır.

Aşağıdaki docker-compose.yml dosyası, Forgejo'yu bir PostgreSQL veritabanıyla birlikte ayağa kaldırır. Üretim ortamları için SQLite yerine gerçek bir veritabanı kullanmak daha sağlıklıdır.

services:
  forgejo:
    image: codeberg.org/forgejo/forgejo:9
    container_name: forgejo
    restart: always
    environment:
      - USER_UID=1000
      - USER_GID=1000
      - FORGEJO__database__DB_TYPE=postgres
      - FORGEJO__database__HOST=db:5432
      - FORGEJO__database__NAME=forgejo
      - FORGEJO__database__USER=forgejo
      - FORGEJO__database__PASSWD=guclu_bir_parola
    volumes:
      - ./forgejo-data:/data
      - /etc/timezone:/etc/timezone:ro
      - /etc/localtime:/etc/localtime:ro
    ports:
      - "3000:3000"
      - "222:22"
    depends_on:
      - db

  db:
    image: postgres:16
    container_name: forgejo-db
    restart: always
    environment:
      - POSTGRES_USER=forgejo
      - POSTGRES_PASSWORD=guclu_bir_parola
      - POSTGRES_DB=forgejo
    volumes:
      - ./postgres-data:/var/lib/postgresql/data

Dosyayı hazırladıktan sonra dizinde şu komutu çalıştırmanız yeterli:

docker compose up -d
docker compose logs -f forgejo

Konteynerler ayağa kalktığında tarayıcıdan http://sunucu-ip:3000 adresine giderek ilk kurulum ekranını görürsünüz. Buradaki ilk kayıt olan kullanıcı otomatik olarak yönetici olur, bu yüzden kendi hesabınızı hemen açın. Web arayüzünde SSH portu için 222 numarasını dışa açtığımıza dikkat edin; bu, ana makinenizin kendi SSH servisiyle (genellikle 22) çakışmayı önler. Depo klonlarken bu portu belirtmeniz gerekecek.

İkili Dosya ile Kurulum ve systemd Servisi#

Docker kullanmak istemiyorsanız Forgejo'yu tek bir ikili dosya olarak da çalıştırabilirsiniz. Bu yöntem, sisteme tam hakim olmak isteyen yöneticiler için daha şeffaftır. Önce ikili dosyayı indirip yürütülebilir yapalım:

# İkili dosyayı indir (sürüm numarasını güncel olanla değiştirin)
wget -O forgejo https://codeberg.org/forgejo/forgejo/releases/download/v9.0.0/forgejo-9.0.0-linux-amd64
chmod +x forgejo
sudo mv forgejo /usr/local/bin/forgejo

# Servis için ayrı bir sistem kullanıcısı oluştur
sudo useradd --system --shell /bin/bash --comment 'Forgejo' \
  --create-home --home-dir /home/git git

Ardından gerekli dizinleri hazırlayalım ve izinleri düzenleyelim:

sudo mkdir -p /var/lib/forgejo/{custom,data,log}
sudo chown -R git:git /var/lib/forgejo
sudo chmod -R 750 /var/lib/forgejo
sudo mkdir -p /etc/forgejo
sudo chown root:git /etc/forgejo
sudo chmod 770 /etc/forgejo

Servisi kalıcı hale getirmek için bir systemd birim dosyası oluşturuyoruz. /etc/systemd/system/forgejo.service içeriği şöyle olabilir:

[Unit]
Description=Forgejo (Beyond coding. We forge.)
After=syslog.target network.target

[Service]
RestartSec=2s
Type=simple
User=git
Group=git
WorkingDirectory=/var/lib/forgejo/
ExecStart=/usr/local/bin/forgejo web --config /etc/forgejo/app.ini
Restart=always
Environment=USER=git HOME=/home/git GITEA_WORK_DIR=/var/lib/forgejo

[Install]
WantedBy=multi-user.target

Son adım servisi etkinleştirmek ve başlatmak:

sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl enable --now forgejo
sudo systemctl status forgejo

Servis çalışmaya başladığında yine 3000 portundan web arayüzüne ulaşır ve ilk kurulum sihirbazını tamamlarsınız. Sihirbaz, yapılandırmayı /etc/forgejo/app.ini dosyasına yazar; ileride e-posta ayarları, oturum güvenliği ve depo yolları gibi tüm ince ayarları buradan yönetebilirsiniz.

Nginx Ters Proxy ve HTTPS#

Forgejo'yu doğrudan 3000 portundan internete açmak hem şık değildir hem de HTTPS sertifikası yönetimini zorlaştırır. Doğru yaklaşım, önüne bir ters proxy koymaktır. Nginx ile alan adınızı Forgejo'ya yönlendirmek için tipik bir sunucu bloğu şöyle görünür:

server {
    listen 80;
    server_name git.ornekfirma.com;

    location / {
        proxy_pass http://127.0.0.1:3000;
        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;
        proxy_set_header X-Forwarded-For $proxy_add_x_forwarded_for;
        proxy_set_header X-Forwarded-Proto $scheme;
        client_max_body_size 512M;
    }
}

client_max_body_size satırı önemlidir; büyük depoları web üzerinden yüklerken veya büyük dosyalar gönderirken varsayılan limitin küçük kalması "413 Request Entity Too Large" hatalarına yol açar. Bunu ihtiyacınıza göre büyütün.

Yapılandırmayı yükledikten sonra Let's Encrypt ile ücretsiz bir sertifika almak dakikalar sürer:

sudo apt install certbot python3-certbot-nginx
sudo certbot --nginx -d git.ornekfirma.com

Certbot, Nginx bloğunuzu otomatik olarak HTTPS'e yükseltir ve sertifika yenilemesini bir zamanlanmış görevle kendi başına halleder. Şifreleme konusunun bütününü merak ediyorsanız SSL çözümlerimizi inceleyebilir; kaba kuvvet ve bilinen saldırılara karşı ek bir kalkan için WAF hizmetimizi değerlendirebilirsiniz. Bir de son derece kritik bir ayrıntı: HTTPS'i etkinleştirdikten sonra app.ini içindeki ROOT_URL değerini https://git.ornekfirma.com/ olacak şekilde güncelleyin, aksi halde klonlama bağlantıları ve web kancaları yanlış adres üretir.

[server]
DOMAIN = git.ornekfirma.com
ROOT_URL = https://git.ornekfirma.com/
HTTP_PORT = 3000

Depo Yönetimi ve İlk Adımlar#

Forgejo ayağa kalktıktan sonra günlük iş akışı GitHub'a alışkın herkes için tanıdık gelecektir. Web arayüzünden yeni bir depo oluşturur, açıklama ekler, README ile başlatır ve görünürlüğü genel veya özel olarak belirlersiniz. Yerel makinenizden bağlanmak için standart git komutları geçerlidir:

# HTTPS ile klonlama
git clone https://git.ornekfirma.com/ekip/proje.git

# SSH ile klonlama (Docker'da 222 portunu açmıştık)
git clone ssh://[email protected]:222/ekip/proje.git

Kurumsal kullanımda depoları tek tek değil, "kuruluş" (organization) altında toplamak çok daha düzenlidir. Bir kuruluş oluşturup içine ekipler tanımlar, her ekibe okuma, yazma veya yönetici düzeyinde yetki verirsiniz. Böylece yeni bir geliştirici işe başladığında ilgili ekibe eklemeniz yeterli olur; tek tek depo izni uğraştırmaz.

Kod kalitesini korumak isteyen ekipler için "korumalı dallar" (protected branches) özelliği hayat kurtarır. Örneğin main dalına doğrudan gönderimi kapatıp yalnızca birleştirme istekleri (pull request) üzerinden ve en az bir onaydan sonra kod girişine izin verebilirsiniz. Bu ayarı depo ayarlarından etkinleştirdiğinizde, gözden geçirilmemiş hiçbir kod ana dala sızamaz.

Depolarınızın yedeğini almak da bir yöneticinin ihmal etmemesi gereken konudur. git verisi ve veritabanı iki ayrı parçadır; ikisini birlikte yedeklemeniz gerekir. Basit bir örnek:

# Forgejo'nun kendi yedek komutu tüm veriyi tek arşive alır
sudo -u git forgejo dump --config /etc/forgejo/app.ini -f /yedek/forgejo-$(date +%F).zip

Bu arşivi düzenli olarak sunucu dışında bir yere kopyalayın. Otomatik ve sunucu dışı yedekleme stratejisi kurmak istiyorsanız yedekleme hizmetimiz bu yükü sizin yerinize üstlenebilir.

Forgejo Actions ile CI/CD#

Forgejo'nun en güçlü yanlarından biri, kod deposunun yanına ek bir sunucu kurmadan sürekli entegrasyon (CI) sağlamasıdır. Forgejo Actions, GitHub Actions ile uyumlu bir söz dizimi kullanır; yani .forgejo/workflows/ klasörüne koyduğunuz YAML dosyaları, GitHub'da yazdığınız iş akışlarına çok benzer. Bu, GitHub'dan geçenler için öğrenme eğrisini neredeyse sıfırlar.

Actions'ı çalıştırmak için önce yönetici panelinden özelliği etkinleştirmeniz, sonra bir "runner" (koşucu) kaydetmeniz gerekir. Runner, işleri gerçekten yürüten ajandır. Docker ile hızlıca bir runner ayağa kaldırabilirsiniz:

docker run -d --name forgejo-runner \
  -v /var/run/docker.sock:/var/run/docker.sock \
  -e FORGEJO_INSTANCE_URL=https://git.ornekfirma.com \
  -e FORGEJO_RUNNER_REGISTRATION_TOKEN=panelden_aldiginiz_token \
  code.forgejo.org/forgejo/runner:latest

Runner kaydolduktan sonra depo içinde basit bir iş akışı tanımlayabilirsiniz. Aşağıdaki örnek, her push işleminde bağımlılıkları kurup testleri çalıştırır:

name: Test ve Derle
on: [push]

jobs:
  test:
    runs-on: docker
    steps:
      - uses: actions/checkout@v4
      - name: Bağımlılıkları kur
        run: npm ci
      - name: Testleri çalıştır
        run: npm test
      - name: Üretim derlemesi
        run: npm run build

Bu iş akışı sayesinde her kod gönderiminde testleriniz otomatik koşar; bozuk bir değişiklik ana dala girmeden önce yakalanır. CI süreçleri diskte ve işlemcide yük yaratır, dolayısıyla yoğun kullanan ekiplerin runner'ı ayrı ve güçlü bir makinede tutması akıllıcadır. Kaynak ihtiyacınız büyüdükçe izole ve ölçeklenebilir bir sanal sunucu ya da daha yüksek performans için bir VDS tercih edebilirsiniz.

Gitea'dan Forgejo'ya Geçiş#

Elinizde çalışan bir Gitea kurulumu varsa Forgejo'ya geçiş şaşırtıcı derecede kolaydır. İki proje aynı veri modelini ve aynı yapılandırma dosyası formatını paylaştığı için çoğu durumda tek yapmanız gereken çalıştırılabilir dosyayı değiştirmektir. Yine de her zaman olduğu gibi ilk kural değişmez: önce yedek alın.

# 1) Gitea servisini durdur
sudo systemctl stop gitea

# 2) Tam yedek al (veri + veritabanı)
sudo -u git gitea dump --config /etc/gitea/app.ini -f /yedek/gitea-son.zip

Yedek güvendeyken Gitea ikili dosyasını Forgejo ile değiştirir ve servisi geri başlatırsınız. Forgejo, mevcut app.ini dosyasını okuyacak ve veritabanı şemasında gerekli göç işlemlerini (migration) otomatik uygulayacaktır:

# 3) İkili dosyayı Forgejo ile değiştir
wget -O /usr/local/bin/forgejo \
  https://codeberg.org/forgejo/forgejo/releases/download/v9.0.0/forgejo-9.0.0-linux-amd64
sudo chmod +x /usr/local/bin/forgejo

# 4) systemd birimini Forgejo'ya yönlendir ve başlat
sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl start forgejo

Geçişte dikkat edilmesi gereken birkaç nokta var. Birincisi, Gitea ve Forgejo sürümlerinin uyumlu olması gerekir; çok eski bir Gitea'dan çok yeni bir Forgejo'ya doğrudan atlamak yerine önce Gitea'yı yakın bir sürüme güncellemek daha güvenlidir. İkincisi, veritabanı göçü tek yönlüdür; Forgejo şemayı güncelledikten sonra geri dönmek isterseniz aldığınız yedeği geri yüklemeniz gerekir. Bu yüzden yedek adımını asla atlamayın. Üçüncüsü, geçişin ardından tüm depoların klonlanabildiğini, web kancalarının çalıştığını ve kullanıcı girişlerinin sorunsuz olduğunu test etmeden üretimi canlıya almayın.

Sunucu tarafındaki bu tür kritik geçişleri kendiniz yönetmek istemiyorsanız ya da bir aksilikte yanınızda uzman bir el olsun istiyorsanız sunucu yönetimi hizmetimiz tam da bu iş içindir; kurulum, göç ve bakım süreçlerini sizin adınıza güvenle yürütürüz.

Sıkça Sorulan Sorular#

Forgejo ücretsiz mi?#

Evet, Forgejo tamamen ücretsiz ve açık kaynaktır. GPLv3 lisansıyla dağıtılır ve kullanmak için hiçbir lisans ücreti ödemezsiniz. Kurumsal kullanım da dahil olmak üzere istediğiniz kadar kullanıcı ve depo oluşturabilirsiniz; tek maliyetiniz yazılımı barındıracağınız sunucudur. Bu yönüyle kullanıcı başına ücret alan bulut hizmetlerine kıyasla büyüyen ekipler için oldukça ekonomiktir.

Forgejo çalışmak için ne kadar kaynak ister?#

Forgejo son derece hafiftir ve küçük bir ekip için 1 GB RAM ile 1 çekirdekli bir sunucu bile yeterli olur. SQLite veritabanıyla en düşük donanımda çalışabilir; ancak birçok kullanıcının aynı anda erişeceği üretim ortamlarında PostgreSQL veya MySQL kullanmak ve en az 2 GB RAM'e çıkmak daha sağlıklıdır. CI iş akışlarını yoğun kullanacaksanız runner'lar için ek kaynak ayırmanız gerekir, çünkü derleme ve test işlemleri ana uygulamadan daha fazla güç tüketir.

Forgejo GitHub Actions ile uyumlu mu?#

Büyük ölçüde uyumludur. Forgejo Actions, GitHub Actions'ın YAML söz dizimini benimser ve pek çok popüler action doğrudan çalışır. Bu sayede GitHub'dan taşınan ekipler iş akışlarını neredeyse hiç değiştirmeden kullanabilir. Yine de her action'ın birebir aynı davranacağını garanti etmek doğru olmaz; özellikle GitHub'ın kendi altyapısına sıkı bağlı bazı adımların yerine Forgejo ekosistemindeki karşılıklarını koymanız gerekebilir. Basit derleme ve test akışları çoğunlukla sorunsuz taşınır.

Gitea'dan Forgejo'ya geçince verilerim kaybolur mu?#

Doğru yapıldığında hiçbir veri kaybı yaşanmaz. İki yazılım aynı veritabanı yapısını paylaştığı için Forgejo mevcut Gitea verinizi olduğu gibi devralır. Yine de her göç işleminde olduğu gibi, başlamadan önce mutlaka tam bir yedek almalısınız. Veritabanı göçü tek yönlü olduğundan, bir sorun çıkarsa geri dönebilmenin tek yolu bu yedektir. Geçiş sonrası depoları ve kullanıcı girişlerini test etmeden canlıya geçmeyin.

Forgejo mu Gitea mı seçmeliyim?#

Bu tercih büyük ölçüde teknik değil, yönetişim ve lisans önceliklerinize bağlıdır. Yazılımın kâr amacı gütmeyen bir topluluk tarafından yönetilmesini ve kodun güçlü copyleft lisansıyla açık kalmasını önemsiyorsanız Forgejo mantıklı bir seçimdir. Daha izin verici MIT lisansı ve ticari destek seçenekleri arıyorsanız Gitea da geçerli kalır. Performans ve gündelik kullanım açısından ikisi neredeyse aynı olduğundan, yanlış bir seçim yapma riskiniz düşüktür; ileride fikir değiştirmeniz gerekirse geçiş de kolaydır.

Forgejo'yu paylaşımlı hosting üzerinde çalıştırabilir miyim?#

Genel olarak hayır. Forgejo bir sunucu uygulamasıdır; kendi sürecini çalıştırması, belirli portları dinlemesi ve çoğu zaman SSH erişimi gerektirir. Standart paylaşımlı hosting paketleri bu düzeyde kontrol sunmaz. Forgejo için en uygun ortam, tam yönetici yetkisine sahip olduğunuz bir sanal ya da fiziksel sunucudur. Kendi kök erişiminizin olduğu bir VPS ile bu kurulumu rahatça yapabilir, ihtiyaç büyüdükçe kaynakları yükseltebilirsiniz.

Kapanış#

Forgejo, kaynak kodunu kendi kontrolünde tutmak isteyen ekipler için sade, hafif ve özgür bir çözümdür. Gitea'nın olgun temeli üzerine topluluk yönetimini ekleyerek, tek bir şirkete bağımlı kalmadan tam kapsamlı bir git platformu sunar. Docker'la beş dakikada deneyebilir, ikili dosyayla üretim için sağlamlaştırabilir, Nginx ve Let's Encrypt ile güvenli hale getirebilir ve Forgejo Actions sayesinde ayrı bir CI sunucusuna ihtiyaç duymadan test ve derleme süreçlerinizi otomatikleştirebilirsiniz.

Bu altyapıyı sağlam bir zeminde yükseltmek isterseniz Clou.TR yanınızda. Yüksek performanslı sanal sunucu ve VDS paketlerimizle Forgejo'yu dilediğiniz gibi barındırabilir, kurulum ve bakım yükünü sunucu yönetimi hizmetimize devredebilir, verilerinizi yedekleme ve SSL çözümlerimizle koruma altına alabilirsiniz. Ekibiniz için doğru barındırma planını konuşmak üzere sunucu sayfamızı ziyaret edin; kendi git sunucunuzu bugün ayağa kaldıralım.