Glances ile Terminalden Sistem İzleme

Bir sunucuda işler yavaşladığında ilk soru hep aynıdır: darboğaz nerede? CPU mu tükendi, bellek mi doldu, disk mi kilitlendi, yoksa ağ mı boğuldu? Bu soruların cevabını bulmak için tek tek top, free, df, iostat ve iftop açmak zaman kaybettirir; üstelik her araç metriğin sadece bir dilimini gösterir. Glances tam da bu dağınıklığı çözmek için tasarlanmış, Python ile yazılmış çapraz platform bir sistem izleme aracıdır ve tüm bu bilgileri tek bir terminal ekranında, renk kodlu ve gerçek zamanlı olarak sunar.

Bu rehberde Glances'ı nasıl kuracağınızı, ekrandaki her bölümün ne anlama geldiğini, renkli uyarı eşiklerini, tarayıcıdan erişim sağlayan web sunucusu modunu ve süreçleri nasıl sıralayıp filtreleyeceğinizi uygulamalı olarak ele alacağız. Ardından Glances'ı htop ve netdata ile karşılaştırıp hangi durumda hangi aracın doğru seçim olduğunu netleştireceğiz. Temel komut satırı bilginiz zayıfsa önce Linux temel komutları yazımıza göz atmanızı öneririz.

Glances Nedir ve Neyi Farklı Yapar#

Glances, sistemin CPU, bellek, disk G/Ç, dosya sistemi doluluğu, ağ trafiği, çalışan süreçler, sensör sıcaklıkları ve Docker konteynerleri gibi onlarca metriğini tek bir arayüzde toplayan bir izleme aracıdır. top ailesindeki araçların aksine tek bir kaynağa değil, sistemin bütününe bakar. Terminaliniz ne kadar genişse Glances o kadar çok bilgi gösterir; pencereyi daralttığınızda ise en kritik metrikleri koruyup gerisini otomatik gizler. Bu "duyarlı" yaklaşım, hem 24 satırlık bir SSH oturumunda hem de tam ekran bir terminalde işe yarar.

Glances'ın öne çıkan üç özelliği vardır. Birincisi, metrikleri renk koduyla önceliklendirmesidir: normal değerler yeşil, dikkat gerektirenler sarı, kritik seviyeler kırmızı görünür, böylece ekrana yarım saniye bakıp sorunun nerede olduğunu anlarsınız. İkincisi, aynı ikilinin terminal, web arayüzü ve API sunucusu olarak çalışabilmesidir; tek bir kurulumla hem yerelde bakar hem tarayıcıdan erişir hem de başka bir programa veri beslersiniz. Üçüncüsü, eklenti tabanlı mimarisidir: her metrik ailesi bir eklentidir ve ihtiyacınız olmayanları kapatabilirsiniz.

Glances, arka planda psutil kütüphanesini kullandığı için Linux, macOS, Windows ve BSD üzerinde büyük ölçüde aynı davranır. Bu, farklı işletim sistemlerinden oluşan bir filoyu tek bir alışkanlıkla izlemek isteyen ekipler için önemli bir avantajdır. Sunucu tarafında en yaygın kullanım Linux olduğu için bu rehberdeki örnekler Ubuntu, Debian ve Rocky/AlmaLinux temelli sistemlere göre verilmiştir.

Kurulum#

Glances'ı kurmanın birkaç yolu vardır; en temiz yöntem sisteminizin durumuna göre değişir. Hızlı bir deneme için proje ekibinin sağladığı kurulum betiği en pratik seçenektir:

# Resmi otomatik kurulum betiği (pip tabanlı)
curl -L https://raw.githubusercontent.com/nicolargo/glancesautoinstall/master/install.sh | /bin/bash

Betiklere güvenmek istemiyorsanız ya da denetimli bir üretim ortamındaysanız dağıtımın paket yöneticisini kullanmak daha öngörülebilirdir:

# Ubuntu / Debian
sudo apt update
sudo apt install glances -y

# Rocky Linux / AlmaLinux / RHEL (EPEL deposu gerekir)
sudo dnf install epel-release -y
sudo dnf install glances -y

Depo sürümü çoğu zaman biraz eskidir. Her zaman en güncel Glances'ı istiyorsanız Python'ın paket yöneticisiyle, tercihen izole bir ortama kurun:

# pipx ile izole ve güncel kurulum (önerilen)
sudo apt install pipx -y
pipx install 'glances[all]'
pipx ensurepath

# Alternatif: doğrudan pip ile (kullanıcı bazında)
python3 -m pip install --user 'glances[all]'

Buradaki [all] eki, web sunucusu, dışa aktarma modülleri ve ek sensör desteği gibi tüm isteğe bağlı bileşenleri de yükler. Kurulum bittikten sonra tek bir komutla başlatabilirsiniz:

glances

İlk açılışta ekranı biraz kalabalık bulabilirsiniz; endişelenmeyin, bir sonraki bölümde her parçayı tek tek çözeceğiz. Çıkmak için q veya Ctrl+C tuşlarını kullanın.

Tek Ekranda Birleşik Metrikler#

Glances'ı çalıştırdığınızda ekran mantıksal bloklara ayrılır ve her blok sistemin bir katmanını anlatır. Üst şeritte özet metrikler yer alır: soldan sağa CPU kullanımı, çekirdek başına yük, bellek (MEM) ve takas (SWAP) doluluğu, ardından yük ortalaması (LOAD) bulunur. Bu tek satır bile çoğu zaman "sistem sağlıklı mı" sorusuna cevap verir.

Aşağıda genişleyen bölümler şunları gösterir:

Bu blokların hepsinin aynı anda güncellenmesi Glances'ın en büyük gücüdür. Örneğin bir web sitesi yavaşladığında CPU'ya bakarsınız; kullanım düşükse ama iowait yüksekse gözünüz doğrudan DISK I/O bloğuna kayar ve orada bir disk aygıtının doyduğunu görürsünüz. Ayrı araçlarla bu bağlantıyı kurmak dakikalar alırken Glances'ta tek bakışta anlaşılır. Bir servisin sürekli yeniden başlayıp başlamadığını anlamak için de PROCESS bloğunu izleyebilir, gerekirse systemd servis yönetimi tarafında durumu doğrulayabilirsiniz.

iowait yüksek, CPU boşta, disk doluluğu artıyorsa büyük ihtimalle bir yedekleme ya da log dönüşü çalışıyordur. Bu tür kalıpları düzenli izlemek, sorun büyümeden fark etmenizi sağlar; kalıcı disk yükü için yedekleme planınızı gözden geçirmek iyi bir refleks olur.

Renk Kodlu Uyarı Eşikleri#

Glances'ın metrikleri renklendirmesi kozmetik bir detay değil, teşhis hızını doğrudan artıran bir tasarım kararıdır. Varsayılan eşikler kabaca şöyle çalışır: bir metrik %50nin altındaysa yeşil (careful değil), %50-70 arası mavi/turkuaz (dikkat), %70-90 arası sarımsı (uyarı) ve %90 üstünde kırmızı (kritik) görünür. Böylece ekrana bakar bakmaz kırmızı bir alan varsa oraya odaklanırsınız.

Bu eşikler sabit değildir; sunucunuzun karakterine göre yapılandırma dosyasından ayarlayabilirsiniz. Glances yapılandırmasını genellikle ~/.config/glances/glances.conf (kullanıcı bazında) ya da /etc/glances/glances.conf (sistem geneli) dosyasında tutar. Örneğin veritabanı sunucusunda belleğin normalde yüksek olması beklendiği için MEM uyarı eşiklerini yükseltmek mantıklıdır:

[mem]
careful=70
warning=85
critical=95

[cpu]
user_careful=60
user_warning=80
user_critical=95
iowait_careful=20
iowait_warning=40
iowait_critical=60

Bu örnekte iowait için ayrı eşikler tanımladık; çünkü disk beklemesi çoğu sunucuda CPU kullanımından çok daha erken bir alarm sinyalidir. Eşikleri sisteminizin gerçek yüküne göre kalibre etmek, "her şey kırmızı yanıyor ama aslında normal" ya da tersi "sorun var ama yeşil görünüyor" durumlarını engeller.

Renklere ek olarak Glances, bir metrik uyarı eşiğini aştığında bunu alt kısımdaki "uyarı geçmişi" (alerts) bölümünde zaman damgasıyla kaydeder. Böylece siz ekrana bakmadığınız bir anda CPU'nun kısa süreli tavan yaptığını sonradan görebilirsiniz. Bu geçmiş, "bir saat önce site neden yavaşladı" sorusuna hızlı bir ilk yanıt verir.

Süreçleri Sıralama ve Filtreleme#

Darboğazın kaynağını bulmak çoğu zaman "hangi süreç bu kaynağı yiyor" sorusuna iner ve Glances'ın PROCESS bloğu bunun için oldukça esnektir. Varsayılan olarak süreçler otomatik olarak en çok kaynak tüketen ölçüte göre sıralanır: CPU tavana vurmuşsa CPU'ya, RAM doluysa belleğe göre. Bu "akıllı" sıralamayı elle de yönlendirebilirsiniz. Glances çalışırken şu tuşlar işinizi görür:

c  → CPU kullanımına göre sırala
m  → Bellek kullanımına göre sırala
i  → Disk I/O hızına göre sırala
t  → Toplam CPU zamanına göre sırala (uzun süredir yoğun süreçler)
a  → Otomatik sıralamaya geri dön

Kalabalık bir sunucuda tek bir uygulamaya odaklanmak isterseniz süreç filtresi devreye girer. Filtreyi açmak için Glances çalışırken önce ilgili tuşa basar, sonra bir arama deseni girersiniz:

# Glances'ı doğrudan bir filtreyle başlatmak da mümkün:
glances --process-filter "nginx"

# Düzenli ifade de kullanabilirsiniz:
glances --process-filter ".*php-fpm.*"

Bu filtreleme özellikle çok işlemli uygulamalarda (örneğin php-fpm ya da mysqld) değerlidir; tüm alt süreçlerin toplam tüketimini bir arada görürsünüz. Bir süreci Glances içinden sonlandırmak isterseniz k tuşu ile öldürme işlemi yapabilirsiniz (yeterli yetkiniz olmalı, kök için sudo glances çalıştırın). Yine de üretimde bir süreci elle öldürmeden önce onu yöneten servisi düşünmek gerekir; kalıcı çözüm çoğu zaman süreci kill etmek değil, systemd ile servisi düzgün yeniden başlatmaktır.

Web Arayüzü Modu ile Tarayıcıdan İzleme#

Glances'ın en pratik özelliklerinden biri, tek bir bayrakla kendini bir web sunucusuna dönüştürebilmesidir. SSH oturumu açmadan, telefondan ya da başka bir makineden sunucuya göz atmak istediğinizde bu mod paha biçilmezdir:

# Glances'ı web arayüzü modunda başlat (varsayılan port 61208)
glances -w

Bu komuttan sonra tarayıcıdan http://sunucu-ip:61208 adresine gidip aynı bilgileri, güncellenen bir web panelinde görürsünüz. Terminal arayüzünün neredeyse tüm bölümleri burada da mevcuttur. Portu değiştirmek ya da yalnızca belirli bir arayüze bağlamak isterseniz:

# Farklı port ve yalnızca yerel ağa bağlanma
glances -w --port 8181 --bind 10.0.0.5

Web modunu internete açık bir sunucuda çalıştıracaksanız kimlik doğrulama şarttır; aksi halde sistem metrikleriniz herkese açık olur. Glances yerleşik bir temel kimlik doğrulama sunar:

# Kullanıcı adı/parola ile korumalı web arayüzü
glances -w --username --password

Bu komut ilk çalıştırmada sizden bir parola belirlemenizi ister ve bunu güvenli biçimde saklar. Yine de en doğru yaklaşım, Glances'ı yalnızca yerel arayüze (127.0.0.1) bağlayıp önüne bir ters vekil (reverse proxy) koymaktır. Böylece TLS şifrelemesini ve erişim kontrolünü olgun bir web sunucusuna devredersiniz:

# Nginx ters vekil ile Glances web arayüzünü TLS arkasına alma
server {
    listen 443 ssl;
    server_name izleme.ornek.com;

    ssl_certificate     /etc/letsencrypt/live/izleme.ornek.com/fullchain.pem;
    ssl_certificate_key /etc/letsencrypt/live/izleme.ornek.com/privkey.pem;

    location / {
        proxy_pass http://127.0.0.1:61208;
        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;
    }
}

Bu kurulumda sertifikayı ücretsiz alabilir, dilerseniz SSL sertifikası tarafında yönetebilir ve panelin önüne bir WAF yerleştirerek erişimi daha da sıkılaştırabilirsiniz. Web modunu kalıcı hale getirmek için Glances'ı bir systemd servisi olarak tanımlamak en temiz yoldur:

# /etc/systemd/system/glances-web.service
[Unit]
Description=Glances Web Sunucusu
After=network.target

[Service]
ExecStart=/usr/local/bin/glances -w
Restart=on-failure
User=glances

[Install]
WantedBy=multi-user.target

Dosyayı oluşturduktan sonra sudo systemctl enable --now glances-web komutuyla hem hemen başlatır hem de sunucu her açıldığında otomatik çalışmasını sağlarsınız.

htop ve netdata ile Karşılaştırma#

Glances'ı doğru konumlandırmak için onu en çok karıştırıldığı iki araçla, htop ve netdata ile yan yana koymak gerekir. Üçü de "izleme" başlığı altında toplansa da farklı işler için tasarlanmıştır ve genelde birbirlerini dışlamaz, tamamlarlar.

htop, çalışan süreçleri interaktif biçimde yönetmek (sıralama, arama, öldürme, nice değeri değiştirme) için hâlâ en rahat araçtır ve neredeyse hiç kaynak tüketmez; ancak disk, ağ ve dosya sistemi gibi katmanları göstermez. Glances ise bu katmanların hepsini tek ekranda toplar; yani "sistemin genel sağlığı" için Glances, "sürece müdahale" için htop düşünün. htop benzeri bir süreç odağını Glances zaten sunduğu için çoğu yönetici ikisini birlikte alışkanlık edinir.

netdata ise farklı bir lige oynar: saniye çözünürlüklü, geçmişe dönük grafikler tutan, alarm kuralları tanımlayabildiğiniz kalıcı bir izleme altyapısıdır. "Dün gece saat 3'te ne oldu" sorusuna Glances cevap veremezken netdata verir. Karşılığında sürekli çalışan bir agent, disk alanı ve biraz daha bakım gerektirir. Pratik kural şudur: anlık teşhis ve hızlı bir bakış için Glances'ı elde tutun; uzun vadeli trend, kapasite planlaması ve alarm için netdata gibi bir çözümü arka planda çalıştırın. Kalıcı ve yönetilen bir izleme kurgusu istiyorsanız sunucu yönetimi hizmetimiz kapsamında bu altyapıyı sizin adınıza kurup takip edebiliriz.

Kapanış#

Glances, bir sistem yöneticisinin çantasında bulunması gereken o "önce buna bak" araçlarından biridir. Tek bir komutla CPU'dan diske, ağdan süreçlere kadar sistemin tüm hayati işaretlerini renk kodlu ve gerçek zamanlı gösterir; darboğazın nerede olduğunu saniyeler içinde işaret eder. Web sunucusu modu sayesinde de terminale bağlı kalmadan, güvenli bir panel üzerinden her yerden izleme yapabilirsiniz. htop ile süreçlere müdahale, netdata ile uzun vadeli grafik arasında Glances, hızlı teşhisin doğal başlangıç noktasıdır.

Clou.TR olarak sunucularınızın yalnızca hızlı değil, aynı zamanda görünür ve öngörülebilir olmasını önemsiyoruz. Yönetimini bize bırakmak istediğiniz sistemler için sunucu yönetimi hizmetimizle Glances ve netdata gibi araçları kurup 7/24 izliyor; performans ve kaynak esnekliği arıyorsanız VDS sunucu ve sanal sunucu paketlerimizle ihtiyaca göre ölçeklenebilen altyapılar sunuyoruz. İşinizi büyütecek doğru barındırma çözümünü birlikte seçmek için hosting paketlerimize göz atabilir, aklınıza takılan her şey için ekibimize danışabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular#

Glances htop'un yerini tutar mı?#

Kısmen tutar ama tamamen değiştirmez. Glances, htopun gösterdiği süreç listesini ve CPU/bellek özetini zaten içerir, üstelik üzerine disk, ağ, dosya sistemi ve sensör metriklerini de ekler; dolayısıyla genel sistem teşhisi için htoptan daha kapsamlıdır. Ancak süreçleri interaktif yönetme (nice değeri değiştirme, ağaç görünümü, kolay arama) konusunda htop hâlâ daha akıcıdır. Çoğu yönetici ikisini birlikte kullanır: genel bakış için Glances, sürece müdahale için htop.

Glances web arayüzünü internete açık sunucuda güvenli kullanabilir miyim?#

Evet, ancak asla korumasız açmayın. Glances'ın web modunu doğrudan 0.0.0.0 üzerinde parolasız çalıştırırsanız sistem metrikleriniz herkese görünür olur, bu da bir bilgi sızıntısıdır. Güvenli kullanım için ya --username --password ile kimlik doğrulamayı açın ya da Glances'ı yalnızca 127.0.0.1e bağlayıp önüne TLS sonlandıran bir Nginx ters vekil koyun. En sağlam yaklaşım bu ikisini birleştirip erişimi ayrıca IP veya WAF ile kısıtlamaktır.

Glances ne kadar sistem kaynağı tüketir?#

Terminal modunda Glances oldukça hafiftir ve varsayılan bir saniyelik güncelleme aralığında çoğu sunucuda ihmal edilebilir düzeyde CPU kullanır. Kaynak tüketimini daha da azaltmak isterseniz güncelleme aralığını glances -t 3 gibi artırabilir ya da ihtiyaç duymadığınız eklentileri yapılandırma dosyasından kapatabilirsiniz. Web sunucusu modu, bağlanan tarayıcı sayısına göre biraz daha fazla kaynak kullanır ama yine de netdata gibi sürekli veri toplayan çözümlerden hafiftir.

Glances geçmiş verileri saklıyor mu?#

Hayır, Glances temelde anlık bir izleme aracıdır ve varsayılan olarak kapsamlı bir zaman serisi tutmaz; yalnızca oturum süresince kısa bir uyarı geçmişi gösterir. "Dün gece ne oldu" türü geriye dönük analizler için verileri dışa aktarmanız gerekir. Glances, InfluxDB, Prometheus, CSV ve benzeri hedeflere dışa aktarma modülleri sunar; bu verileri Grafana ile grafiğe dökebilirsiniz. Uzun vadeli grafik ve alarm ihtiyacınız merkezdeyse netdata gibi bir çözüm daha uygundur.

Glances hangi işletim sistemlerinde çalışır?#

Glances, Python'ın psutil kütüphanesi üzerine kurulu olduğu için Linux, macOS, Windows ve FreeBSD gibi birçok platformda çalışır ve büyük ölçüde aynı arayüzü sunar. Bu, farklı işletim sistemlerinden oluşan bir sunucu filosunu tek bir alışkanlıkla izlemenizi sağlar. Sunucu tarafında en yaygın kullanım Linux dağıtımlarıdır (Ubuntu, Debian, Rocky, AlmaLinux) ve tüm eklentiler en olgun desteğe Linux'ta sahiptir; Windows'ta bazı düşük seviyeli metrikler sınırlı olabilir.