Kendi markanıza ait ns1.markaniz.com ve ns2.markaniz.com gibi özel ad sunucuları tanımlamaya kalktığınızda, kayıt kuruluşu panelinde çoğu zaman "IP adresi" isteyen ek bir alanla karşılaşırsınız. Sıradan bir A kaydında sunucunun IP'sini DNS bölgesinde tutmak yeterliyken, burada IP'yi doğrudan kayıt kuruluşuna girmeniz gerekir. İşte bu işlem "glue record" oluşturmaktır ve arkasında görünenden çok daha temel bir DNS problemi vardır.
Bu rehberde glue record'un ne olduğunu, neden bir "yumurta-tavuk" (kısır döngü) sorununu çözdüğünü ve hangi durumlarda zorunlu hâle geldiğini adım adım açıklıyoruz. Kayıt kuruluşu panelinde child nameserver tanımlamayı, oluşturulan glue kaydını komut satırından doğrulamayı ve sık yapılan hataları da somut örneklerle göstereceğiz. Amacımız, konuyu ilk kez duyan birinin bile mantığı kavrayıp kendi alan adında güvenle uygulayabilmesini sağlamak.
Glue Record Nedir#
Glue record, bir alan adının üst seviye alan (TLD) sunucularında saklanan ve belirli bir ad sunucusu hostname'inin IP adresini gösteren özel bir "yapıştırıcı" kayıttır. Adındaki "glue" (yapıştırıcı) kelimesi tam olarak işlevini anlatır: normal şartlarda birbirine bağlanamayan iki DNS sorgusunu birbirine yapıştırarak çözümlemeyi mümkün kılar.
Sıradan bir DNS çözümlemesinde bir hostname'in IP'si, o ismin ait olduğu bölgenin (zone) içindeki A ya da AAAA kaydında tutulur. Glue record ise bu bilgiyi bir üst kademede, yani alan adının bağlı olduğu TLD kayıt operatörünün (registry) sunucularında tutar. Böylece çözümleyici (resolver), o bölgeye hiç ulaşamadan önce bile ad sunucusunun IP'sini öğrenmiş olur.
Teknik olarak glue record, DNS yanıtındaki "Additional" (ek bilgi) bölümünde döner. Bir çözümleyici TLD sunucusuna "markaniz.com'a kim bakıyor?" diye sorduğunda, yanıt hem NS kayıtlarını (ns1.markaniz.com) hem de bu isimlerin IP'lerini içeren glue kayıtlarını birlikte getirir. Bu ek IP bilgisi olmadan, aşağıda anlatacağımız döngü kırılamaz.
Yumurta-Tavuk Döngüsü: Sorunun Kökeni#
Glue record'un neden var olduğunu anlamak için önce onsuz ne olacağını görmek gerekir. Diyelim ki markaniz.com alan adını, yine markaniz.com içinde barındırdığınız iki ad sunucusuna emanet ettiniz:
markaniz.com. NS ns1.markaniz.com.
markaniz.com. NS ns2.markaniz.com.
Şimdi bir kullanıcının bilgisayarındaki çözümleyici www.markaniz.com adresine ulaşmak istiyor. Süreç kök (root) sunuculardan başlar ve .com TLD sunucusuna kadar iner. TLD sunucusu der ki: "markaniz.com'a ns1.markaniz.com bakıyor." Çözümleyici bu ad sunucusuna soru sormak ister, ancak elinde yalnızca bir isim vardır; IP'si yoktur.
İşte kilit an burasıdır. Çözümleyici ns1.markaniz.com'un IP'sini öğrenmek için o isme sormalıdır, fakat ns1.markaniz.com isminin çözümü de yine markaniz.com bölgesinden gelir ve o bölgeye ulaşmanın tek yolu... ns1.markaniz.com'un IP'sini bilmektir. Yani IP'yi öğrenmek için IP'yi bilmeniz gerekir. Bu klasik yumurta-tavuk kısır döngüsüdür:
markaniz.com'u çözümle
→ ns1.markaniz.com'a sor
→ ns1.markaniz.com'un IP'sini öğren
→ markaniz.com bölgesine sor
→ ns1.markaniz.com'a sor (baştan başladık!)
Glue record bu döngüyü kırar. TLD sunucusu NS kaydını verirken, ns1.markaniz.com isminin IP'sini de aynı yanıtın ek bölümünde "yapıştırarak" gönderir. Çözümleyici artık bölgeye ulaşmadan IP'yi öğrenir, doğrudan o IP'ye bağlanır ve döngü çözülür. Kısacası glue record, bir alan adının kendi kendini barındırmasından doğan mantıksal çıkmazı ortadan kaldırır.
Bu döngünün yalnızca ad sunucusu alan adı ile aynı olduğunda yaşandığına dikkat edin. Konu, ad sunucularıyla ilgili genel prensipleri işlediğimiz ad sunucusu değiştirme rehberimizle ve DNS çözümlemesinin temel mantığını anlattığımız DNS nedir yazımızla doğrudan bağlantılıdır.
Glue Record Ne Zaman Gerekir#
Glue record her alan adı için değil, yalnızca belirli bir koşul sağlandığında gereklidir. Temel kural şudur: bir alan adının ad sunucusu, o alan adının kendi içinde (aynı domain veya alt alan olarak) tanımlanmışsa glue record zorunludur. Buna teknik dilde "in-bailiwick" ad sunucusu denir.
Aşağıdaki tablo, hangi senaryoda glue record'a ihtiyaç duyacağınızı özetliyor:
| Senaryo | Ad sunucusu örneği | Glue gerekir mi? |
|---|---|---|
| Alan adı kendi içindeki NS'i kullanıyor | markaniz.com → ns1.markaniz.com | Evet, zorunlu |
| Alt alan adında NS | markaniz.com → ns1.dns.markaniz.com | Evet, zorunlu |
| Harici bir DNS sağlayıcısı | markaniz.com → dns1.saglayici.net | Hayır |
| Hosting firmasının ortak NS'i | markaniz.com → ns1.clou.tr | Hayır |
Tablodan da görüleceği gibi, alan adınızı Cloudflare, sağlayıcınızın ortak ad sunucuları veya başka bir domaine ait DNS servisiyle yönetiyorsanız glue record'la hiç uğraşmanıza gerek yoktur. Çünkü dns1.saglayici.net isminin IP'si, saglayici.net bölgesinden bağımsız olarak zaten çözülebilir; ortada döngü yoktur. Çoğu son kullanıcı bu gruptadır ve glue kavramını hiç duymadan yıllarca sorunsuzca çalışır.
Glue record'a genellikle şu durumlarda ihtiyaç duyarsınız: kendi markanıza ait ns1.markaniz.com / ns2.markaniz.com tarzı özel (branded/white-label) ad sunucuları kurmak isteyen hosting bayileri, kendi otoriter DNS altyapısını işleten kurumlar ve müşterilerine kendi domainleri altında ad sunucusu sunan sağlayıcılar. Bir bayilik hizmeti planlıyorsanız reseller hosting veya kendi kontrolünüzdeki sanal ve fiziksel sunucularla bu kurgu çok sık karşınıza çıkar.
Child Nameserver ve Glue Record Kaydını Adım Adım Tanımlama#
Glue record oluşturmanın standart adı, kayıt kuruluşu panellerinde "child nameserver", "özel ad sunucusu", "register nameserver" ya da "private nameserver" olarak geçer. İşlem iki katmanda birden yapılır: önce kayıt kuruluşunda glue tanımlanır, ardından kendi DNS bölgenizde bu isimlerin A kayıtları yazılır.
Aşağıdaki adımlar hemen her kayıt kuruluşu için aynı mantıkta ilerler:
- Kayıt kuruluşu (registrar) panelinize giriş yapın ve ilgili alan adını seçin.
- "Özel Ad Sunucuları / Child Nameservers / Register a Nameserver" bölümünü açın.
- Oluşturmak istediğiniz her ad sunucusu için host adını (
ns1) ve IP adresini girin. Örneğin:
Host: ns1.markaniz.com IP: 203.0.113.10
Host: ns2.markaniz.com IP: 203.0.113.11
- Kaydı onaylayın. Bu adım, tam olarak
.comTLD registry'sine glue kaydını yazar. - Alan adının "kullanılacak ad sunucuları" alanını da bu yeni isimlere güncelleyin (
ns1.markaniz.com,ns2.markaniz.com).
Bu iki adımı karıştırmayın: "child nameserver oluşturmak" glue kaydını yazar, "domainin NS'lerini değiştirmek" ise alan adının artık bu sunuculara delege edildiğini söyler. İkisi ayrı işlemlerdir ve her ikisi de gereklidir.
Ardından kendi DNS sunucunuzun bölge dosyasında (zone) bu isimlerin gerçek A kayıtlarını tanımlamalısınız. Glue kaydı yalnızca TLD tarafındaki başlangıç sorununu çözer; bölge içindeki A kaydı ise çözümlemenin "otoriter" kaynağıdır ve her ikisi aynı IP'yi göstermelidir. BIND kullanıyorsanız zone dosyanız şöyle görünür:
$ORIGIN markaniz.com.
$TTL 3600
@ IN SOA ns1.markaniz.com. hostmaster.markaniz.com. (
2026071001 ; serial
7200 ; refresh
3600 ; retry
1209600 ; expire
3600 ) ; minimum
IN NS ns1.markaniz.com.
IN NS ns2.markaniz.com.
ns1 IN A 203.0.113.10
ns2 IN A 203.0.113.11
www IN A 203.0.113.20
Eğer kendi ad sunucunuzu bir VPS veya fiziksel sunucu üzerinde işletiyorsanız, PowerDNS ya da BIND9 kurulumunu yaptığınız makinede güvenlik duvarının 53/UDP ve 53/TCP portlarını dışarıya açık tuttuğundan emin olun:
# Ad sunucusunun DNS portlarını doğrulama (Linux)
ss -lntup | grep ':53'
# UFW ile 53 portunu açma
ufw allow 53/tcp
ufw allow 53/udp
Kendi ad sunucunuzu kurmak yerine yönetimli bir çözüm istiyorsanız, DNS altyapınızı sunucu yönetimi hizmetimizle devralabilir ya da VDS veya sanal sunucu planlarımız üzerine bu yapıyı bizimle birlikte kurgulayabilirsiniz.
Glue Record'u Doğrulama ve Test Etme#
Glue kaydını tanımladıktan sonra propagasyonun tamamlanmasını (genellikle birkaç dakikadan birkaç saate) bekleyin, ardından doğru yazıldığını komut satırından teyit edin. En net yöntem, doğrudan .com TLD sunucusuna soru sorup yanıtın "Additional" bölümünde glue IP'sinin gelip gelmediğine bakmaktır.
dig ile bir .com TLD sunucusuna (a.gtld-servers.net) doğrudan sorarak glue kaydını görebilirsiniz:
# TLD sunucusundan NS ve glue kaydını sorgula
dig @a.gtld-servers.net markaniz.com NS +norecurse
Yanıtın "AUTHORITY SECTION" bölümünde NS kayıtları, "ADDITIONAL SECTION" bölümünde ise glue IP'leri görünmelidir:
;; AUTHORITY SECTION:
markaniz.com. 172800 IN NS ns1.markaniz.com.
markaniz.com. 172800 IN NS ns2.markaniz.com.
;; ADDITIONAL SECTION:
ns1.markaniz.com. 172800 IN A 203.0.113.10
ns2.markaniz.com. 172800 IN A 203.0.113.11
"ADDITIONAL SECTION" bölümü boş geliyorsa veya IP'ler yanlışsa glue kaydınız düzgün yazılmamış demektir. Ayrıca +trace bayrağıyla çözümlemenin kökten itibaren tüm zincirini izleyebilir, döngünün gerçekten kırıldığını gözlemleyebilirsiniz:
# Çözümleme zincirini kökten itibaren izle
dig markaniz.com +trace
Son olarak ad sunucularınızın kendi bölgeleri için tutarlı yanıt verdiğini teyit edin. Hem ns1 hem ns2'ye ayrı ayrı sorup aynı SOA seri numarasını döndürdüklerini görmek, iki sunucunun senkron olduğunu kanıtlar:
dig @ns1.markaniz.com markaniz.com SOA +short
dig @ns2.markaniz.com markaniz.com SOA +short
Sık Yapılan Hatalar ve Sorun Giderme#
Glue record kurulumunda en sık karşılaşılan sorunları ve çözümlerini bilmek, saatlerce süren "site açılmıyor" paniğinin önüne geçer. Aşağıdaki başlıklar sahada en çok gördüğümüz durumlardır.
En yaygın hata, child nameserver'ı oluşturup domainin NS'lerini değiştirmeyi unutmaktır. Glue kaydı registry'de vardır ama alan adı hâlâ eski sağlayıcının sunucularına delege edilmişse, siteniz eski DNS'ten yanıt almaya devam eder. Çözüm: kayıt kuruluşunda alan adının "kullanılan ad sunucuları" alanını mutlaka yeni isimlerle güncellemek.
İkinci sık hata, glue IP'si ile zone içindeki A kaydının uyuşmamasıdır. Sunucunuzun IP'sini değiştirdiyseniz iki yerde birden güncellemeniz gerekir: hem kayıt kuruluşundaki glue kaydında hem de kendi bölge dosyanızdaki A kaydında. Sadece birini değiştirirseniz bazı çözümleyiciler eski, bazıları yeni IP'ye gider ve aralıklı erişim sorunları yaşarsınız.
| Belirti | Olası neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Site hiç açılmıyor, SERVFAIL | Glue eksik veya NS delegasyonu yapılmadı | Child NS + domain NS ayarını birlikte kontrol et |
| Aralıklı erişim | Glue IP ile zone A kaydı farklı | İki IP'yi eşitle |
| Yalnızca tek NS yanıt veriyor | ns2 çalışmıyor veya glue'su hatalı | ns2'nin IP'sini ve servisini doğrula |
| Eski IP'ye gidiyor | TTL süresi dolmadı, önbellek | TTL süresi kadar bekle, önbelleği temizle |
Üçüncü olarak, tek bir ad sunucusuyla yetinmeyin. Çoğu TLD en az iki ad sunucusu ister ve tek NS'li kurgular hem kurallara aykırıdır hem de o tek sunucu düştüğünde alan adınız tamamen erişilemez olur. ns1 ve ns2'yi mümkünse farklı IP bloklarında, ideal olarak farklı fiziksel sunucularda konumlandırın; süreklilik için yedekleme ve izleme çözümlerini de ihmal etmeyin.
Son bir uyarı: glue kaydı değişikliklerinden önce TTL değerlerini düşürmek geçiş sancısını azaltır. Büyük bir IP taşıması planlıyorsanız, değişiklikten bir gün önce SOA ve NS kayıtlarının TTL'ini düşük tutmak, önbelleklerin daha hızlı güncellenmesini sağlar. Bir taşıma sürecini bütünüyle bize bırakmak isterseniz site taşıma hizmetimiz tüm DNS ve glue geçişini planlı biçimde yürütür.
Glue Record ile Standart NS Karşılaştırması#
Konuyu netleştirmek için glue gerektiren ve gerektirmeyen kurgular arasındaki farkı yan yana koymak faydalıdır. Aşağıdaki karşılaştırma, hangi modelin sizin için doğru olduğuna karar vermenizi kolaylaştırır.
| Özellik | Glue'lu özel NS | Harici / ortak NS |
|---|---|---|
| Ad sunucusu adı | Kendi markanız (ns1.markaniz.com) | Sağlayıcı adı (ns1.clou.tr) |
| Glue record | Zorunlu | Gereksiz |
| Kurulum karmaşıklığı | Orta-yüksek | Düşük |
| Marka görünürlüğü | Yüksek (white-label) | Sağlayıcı markası görünür |
| Bakım sorumluluğu | Sizde | Sağlayıcıda |
| Uygun kullanıcı | Bayi, kurum, sağlayıcı | Son kullanıcı, KOBİ |
Kendi markanızı ön plana çıkarmak, müşterilerinize ns1.markaniz.com gibi profesyonel bir görünüm sunmak istiyorsanız glue'lu özel ad sunucuları doğru tercihtir. Buna karşılık amacınız yalnızca web sitenizi yayına almaksa, sağlayıcının ortak ad sunucularını kullanmak hem daha basit hem de daha az bakım gerektirir. Web siteniz için pratik bir başlangıç arıyorsanız web hosting veya WordPress hosting paketlerimiz, DNS tarafını sizin adınıza sorunsuz yönetir; kurumsal bir bayilik altyapısı için ise reseller hosting ve alan adı tescili için domain hizmetlerimiz devreye girer.
Sıkça Sorulan Sorular#
Glue record ile A kaydı arasındaki fark nedir?#
A kaydı, bir hostname'in IP'sini sizin DNS bölgenizin içinde tutar ve çözümlemenin otoriter kaynağıdır. Glue record ise aynı IP bilgisini bir üst kademede, alan adının bağlı olduğu TLD registry'sinde tutar. İkisi de aynı IP'yi gösterir; fark, glue'nun bölgeye hiç ulaşamadan döngüyü kırmak için TLD tarafında bulunmasıdır. Özel ad sunucusu kurarken her iki kaydın da aynı IP ile tanımlanması gerekir.
Cloudflare veya harici DNS kullanıyorsam glue gerekir mi?#
Hayır, gerekmez. Cloudflare, Route 53 gibi harici bir DNS servisi veya hosting sağlayıcınızın ortak ad sunucularını kullanıyorsanız, ad sunucusu isimleri sizin alan adınızdan bağımsız bir domaine aittir. Bu isimlerin IP'si kendi bölgelerinden serbestçe çözülebildiği için ortada yumurta-tavuk döngüsü oluşmaz. Glue record yalnızca ad sunucusu, hizmet verdiği alan adının kendi içinde tanımlıysa zorunlu hâle gelir.
Glue record değişikliği ne kadar sürede yayılır?#
Değişikliğin yayılma süresi, ilgili kayıtların TTL değerine ve TLD registry'sinin güncelleme sıklığına bağlıdır. Çoğu durumda glue kaydı birkaç dakika ile birkaç saat içinde TLD sunucularına yansır, ancak dünya genelindeki çözümleyicilerin önbellekleri temizlenene kadar tam yayılım 24 ila 48 saati bulabilir. Geçişi hızlandırmak için değişiklikten önce TTL süresini düşürmek pratik bir yöntemdir.
Tek bir glue record'lu ad sunucusu yeterli mi?#
Teknik olarak tek NS ile çözümleme çalışabilir, fakat kesinlikle önerilmez ve çoğu TLD en az iki ad sunucusu zorunlu tutar. Tek ad sunucusu, o sunucu bakıma girdiğinde veya çöktüğünde alan adınızı tamamen erişilemez bırakır. Bu nedenle ns1 ve ns2 için ayrı IP'ler tanımlayın, mümkünse bunları farklı sunucularda ya da farklı ağ segmentlerinde konumlandırarak yedeklilik sağlayın.
Glue kaydım yanlışsa sitem neden açılmaz?#
Glue IP'si hatalıysa, çözümleyici TLD sunucusundan yanlış bir adrese yönlendirilir ve o adreste ad sunucunuz yanıt vermediği için çözümleme SERVFAIL ile başarısız olur. Bu durumda site tarayıcıda hiç açılmaz veya aralıklı olarak yüklenir. Sorunu teşhis etmek için dig @a.gtld-servers.net alanadiniz.com NS +norecurse komutuyla TLD'nin döndürdüğü glue IP'sini kontrol edin ve bunun kendi bölgenizdeki A kaydıyla birebir aynı olduğundan emin olun.
Glue record silmek zararlı mı?#
Bir ad sunucusunu artık kullanmayacaksanız, önce alan adının delegasyonunu başka NS'lere taşıyın, ardından eski glue kaydını silin. Sıralamayı ters çevirir de hâlâ kullanılan bir glue kaydını silerseniz, o ad sunucusuna bağımlı domainler çözülemez hâle gelir. Ayrıca aynı child nameserver'ı birden fazla alan adı kullanıyorsa, silmeden önce hiçbir domainin ona işaret etmediğinden emin olun; aksi halde birden çok siteyi aynı anda düşürebilirsiniz.
Kapanış#
Glue record, ilk bakışta kayıt kuruluşu panelindeki fazladan bir IP alanı gibi görünse de, aslında bir alan adının kendi ad sunucusunu barındırmasından doğan temel bir DNS döngüsünü çözen kritik bir mekanizmadır. Ad sunucunuz alan adınızla aynı domain altındaysa glue zorunludur; harici bir DNS kullanıyorsanız hiç gündeminize gelmez. Kurulumun özü nettir: child nameserver ile glue'yu registry'de yazın, alan adını bu NS'lere delege edin, kendi bölgenizde A kayıtlarını eşitleyin ve dig ile doğrulayın.
Kendi markalı ad sunucularınızı kurmak, bir bayilik altyapısı tasarlamak ya da DNS ve glue geçişini uzmana bırakmak istiyorsanız Clou.TR yanınızda. İhtiyacınıza göre reseller hosting, yönetimli VDS ve sanal sunucu çözümlerimizle veya uçtan uca sunucu yönetimi hizmetimizle özel ad sunucusu kurgunuzu sorunsuz biçimde hayata geçirebilir, alan adı tescili için domain sayfamızdan başlayabilirsiniz. Sorularınız için destek ekibimiz her zaman ulaşılabilir.