Mautic Kurulumu ile Kendi E-posta Pazarlama Sisteminiz

Mautic kurulumu, kampanya yönetimini kiralık bir servise ödemek yerine kendi sunucunuzda çalıştırmak isteyenlerin ilk durağıdır. Açık kaynaklı, kendi sunucunuza kurulan bir pazarlama otomasyonu platformu olarak Mautic size bülten gönderimi, segmentasyon, davranışa dayalı kampanya akışları, açılış sayfaları ve form yönetimini tek çatı altında verir. Karşılığında ise bir bedel ister: bu bir "kur ve unut" uygulaması değildir; PHP, veritabanı ve özellikle cron tarafını doğru kurmazsanız arayüz açılır ama hiçbir kampanya çalışmaz.

Bu rehberde Mautic'i sıfır bir sunucuya kurmanın tüm adımlarını anlatıyorum: gerçek sistem gereksinimleri, Composer ile kurulum, nginx ve PHP-FPM yapılandırması, çalışmadığında her şeyin sessizce durduğu cron işleri, ve SMTP bağlantısını gönderim itibarınızı bozmadan kurma yöntemi. Ayrıca yeni kuranların neredeyse istisnasız düştüğü tuzakları da ayrı bir bölümde topladım.

Mautic Neyi Çözer, Neyi Çözmez#

Önce beklentiyi doğru kuralım. Mautic bir kampanya ve otomasyon katmanıdır; posta sunucusu değildir. Yani mailleri kendisi teslim etmez, tanımladığınız bir SMTP sunucusuna teslim eder. Gönderim itibarınız, IP'nizin durumu, SPF/DKIM kayıtlarınız — bunların hepsi Mautic'in dışında, posta tarafındadır. "Mautic kurdum ama maillerim spama düşüyor" cümlesinin cevabı neredeyse her zaman Mautic'te değil, gönderim altyapısındadır.

Çözdüğü kısım ise gerçekten değerli: kişileri davranışlarına göre segmentlere ayırmak, "formu doldurdu ama satın almadı" gibi koşullara bağlı otomatik akışlar kurmak, açılış sayfası ve form yayınlamak, gönderim sonuçlarını kişi bazında izlemek. Verinin tamamı kendi veritabanınızda durur; bu hem maliyet hem de veri sahipliği açısından belirleyici bir farktır.

Sadece düz bülten göndermek istiyorsanız, kurulumu ve bakımı çok daha hafif olan Listmonk daha akıllıca bir tercih olabilir.

Sunucu Gereksinimleri ve Ön Hazırlık#

Mautic'i paylaşımlı hostingte çalıştırmayı denemeyin. Cron çalıştırma sıklığı, PHP bellek limiti ve uzun süren işler paylaşımlı ortamlarda tipik olarak kısıtlıdır. Root erişimli bir sunucu gerekir.

Pratik başlangıç yapılandırması: 2 vCPU, 4 GB RAM ve SSD disk. Liste on binleri geçtiğinde veritabanı belleği ve CPU ihtiyacı hızla artar. Yazılım tarafında güncel bir PHP 8 sürümü, MySQL 8 ya da güncel bir MariaDB, ve nginx veya Apache gerekir.

# Ubuntu üzerinde temel paketler
sudo apt update
sudo apt install -y nginx mariadb-server unzip git curl \
  php-fpm php-cli php-mysql php-xml php-mbstring php-curl \
  php-zip php-gd php-intl php-bcmath php-imap

# Composer kurulumu
curl -sS https://getcomposer.org/installer | php
sudo mv composer.phar /usr/local/bin/composer

Veritabanını ve kullanıcıyı hazırlayın; parolayı üretirken tahmin edilebilir bir şey seçmeyin, şifre üretici aracımız işinizi görür:

CREATE DATABASE mautic CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_unicode_ci;
CREATE USER 'mautic'@'localhost' IDENTIFIED BY 'guclu-bir-parola';
GRANT ALL PRIVILEGES ON mautic.* TO 'mautic'@'localhost';
FLUSH PRIVILEGES;

Kurulumdan önce alan adınızın DNS kaydını da hazırlayın: pazarlama.firmaniz.com gibi bir alt alan adını sunucunun IP'sine bir A kaydıyla bağlayın ve SSL sertifikasını kurun. Mautic izleme piksellerini ve form gömme kodlarını bu alan adı üzerinden servis edeceği için sertifikanın geçerli olması şarttır.

Composer ile Kurulum#

Mautic'i Composer üzerinden kurmak, hem güncelleme yolunu açık tutar hem de bağımlılıkları doğru sürümlerde getirir.

# Uygulama dizinini oluştur
sudo mkdir -p /var/www/mautic
sudo chown -R "$USER":"$USER" /var/www/mautic

# Projeyi oluştur (docroot alt dizinini üretir)
composer create-project mautic/recommended-project /var/www/mautic --no-interaction

# Web sunucusu kullanıcısına devret
sudo chown -R www-data:www-data /var/www/mautic
sudo find /var/www/mautic -type d -exec chmod 755 {} \;
sudo find /var/www/mautic -type f -exec chmod 644 {} \;

Buradaki en kritik ayrıntı web kök dizinidir. Bu kurulum biçiminde uygulamanın gerçek web kökü /var/www/mautic/docroot olur; /var/www/mautic dizinini doğrudan web kökü yaparsanız composer.json, .env ve vendor/ dizini dışarıdan erişilebilir hale gelir. Bu, kurulumda yapılan en tehlikeli hatadır.

Kurulum sihirbazını çalıştırmadan önce PHP-FPM havuzunuzda birkaç değeri yükseltin:

; /etc/php/8.x/fpm/conf.d/99-mautic.ini
memory_limit = 512M
max_execution_time = 300
upload_max_filesize = 32M
post_max_size = 32M
date.timezone = Europe/Istanbul

date.timezone boş bırakılırsa kampanya zamanlamaları beklenmedik saatlerde tetiklenir; bunu atlamayın. Ayarları uyguladıktan sonra sudo systemctl restart php8.x-fpm ile servisi yeniden başlatın.

Nginx Yapılandırması#

Mautic tek giriş noktalı bir uygulamadır; tüm istekler index.php'ye düşer.

server {
    listen 443 ssl http2;
    server_name pazarlama.firmaniz.com;
    root /var/www/mautic/docroot;
    index index.php;

    ssl_certificate     /etc/letsencrypt/live/pazarlama.firmaniz.com/fullchain.pem;
    ssl_certificate_key /etc/letsencrypt/live/pazarlama.firmaniz.com/privkey.pem;

    client_max_body_size 32M;

    location / {
        try_files $uri /index.php$is_args$args;
    }

    location ~ \.php$ {
        include snippets/fastcgi-php.conf;
        fastcgi_pass unix:/run/php/php8.x-fpm.sock;
        fastcgi_read_timeout 300;
    }

    # Yapılandırma ve günlük dosyalarını dışarı kapat
    location ~* ^/(app|bin|config|var|vendor)/ { deny all; }
    location ~ /\.(env|git) { deny all; }
}

fastcgi_read_timeout değerini yükseltmek önemlidir: büyük bir segment yeniden hesaplanırken ya da içe aktarma yapılırken istek uzun sürer ve varsayılan 60 saniye yetmez. client_max_body_size ise kişi listesi içe aktarmalarında lazım olur.

Cron İşleri: Mautic'in Kalp Atışı#

Bu bölüm rehberin en önemli kısmıdır. Mautic'te segmentlerin güncellenmesi, kampanya adımlarının tetiklenmesi ve kuyruktaki maillerin gönderilmesi arayüzde değil, cron işlerinde gerçekleşir. Cron kurulmazsa arayüz sorunsuz açılır, kampanyalar "aktif" görünür ve hiçbir şey olmaz. Yeni kuranların en çok zaman kaybettiği yer burasıdır.

# crontab -e -u www-data
# Segment üyeliklerini güncelle
*/5 * * * * /usr/bin/php /var/www/mautic/bin/console mautic:segments:update --quiet

# Kampanya üyeliklerini yeniden hesapla
*/5 * * * * /usr/bin/php /var/www/mautic/bin/console mautic:campaigns:rebuild --quiet

# Kampanya adımlarını tetikle
*/5 * * * * /usr/bin/php /var/www/mautic/bin/console mautic:campaigns:trigger --quiet

# Kuyruktaki e-postaları gönder
*/5 * * * * /usr/bin/php /var/www/mautic/bin/console mautic:emails:send --quiet

# Dönen (bounce) mailleri işle
*/15 * * * * /usr/bin/php /var/www/mautic/bin/console mautic:email:fetch --quiet

# Bakım: eski günlük ve ziyaret kayıtlarını buda
30 3 * * * /usr/bin/php /var/www/mautic/bin/console mautic:maintenance:cleanup --days-old=365 --no-interaction

Üç kural var. Birincisi, işleri web sunucusu kullanıcısıyla çalıştırın (www-data); root ile çalıştırırsanız üretilen önbellek dosyalarının sahibi değişir ve arayüz izin hatası verir. İkincisi, komutları sırayla ve çakışmadan çalıştırın; aynı komutun iki kopyası aynı anda çalışırsa mükerrer gönderim riski doğar. Uzun süren kurulumlarda flock kullanmak iyi bir alışkanlıktır:

*/5 * * * * /usr/bin/flock -n /tmp/mautic-emails.lock \
  /usr/bin/php /var/www/mautic/bin/console mautic:emails:send --quiet

Üçüncüsü, kuyruk modunu açın. Mautic'i "anında gönder" modunda bırakırsanız, bir kampanyayı başlattığınızda binlerce mail web isteği içinde gönderilmeye çalışılır; istek zaman aşımına uğrar ve gönderim yarıda kalır. Kuyruk modunda mesajlar önce sıraya yazılır, mautic:emails:send işi de onları kontrollü hızda teslim eder.

SMTP Bağlantısı ve Gönderim Ayarları#

Mautic'in gönderim ayarları Yapılandırma → E-posta Ayarları altındadır. Kendi posta sunucunuzu kullanacaksanız gireceğiniz değerler şunlar:

Gönderim adresi olarak kullandığınız alan adının SPF kaydında, mesajı gerçekten teslim eden sunucunun yetkili olması gerekir. Ayrıca DKIM imzasının gönderen alan adıyla hizalı olması şarttır; hizalama bozuksa mesaj teslim edilse bile DKIM doğrulaması başarısız sonucu alırsınız.

Bağlantıyı Mautic'e girmeden önce komut satırından doğrulamak zaman kazandırır:

# 587 portunda STARTTLS ile kimlik doğrulama testi
swaks --to [email protected] --from [email protected] \
      --server mail.firmaniz.com:587 --tls \
      --auth-user [email protected] --auth-password 'parola'

Komut 250 Ok ile bitiyorsa yol açıktır. Hızlı bir port ve TLS uyumluluk kontrolü için SMTP test aracı da kullanabilirsiniz. Yeni bir IP'den gönderime başlıyorsanız ilk günlerde dakikadaki gönderim sınırını düşük tutup kademeli artırın; hacmi bir anda açmak, IP itibarınızı ilk kampanyada yakar.

Sık Yapılan Hatalar ve Bakım#

Birincisi ve en yaygını, cron kurmadan kampanya başlatmaktır. Arayüzde her şey normal görünür, kampanya "yayında" der ve tek bir mail gitmez. Bir kampanya beklediğiniz gibi çalışmıyorsa ilk bakacağınız yer cron günlükleridir.

İkincisi, web kökünü yanlış dizine ayarlamaktır: docroot yerine proje kökünü yayınlarsanız .env dosyanız ve veritabanı bilgileriniz dışarıdan okunabilir hale gelir. Üçüncüsü, kuyruk modunu kapalı bırakmaktır; büyük gönderimlerde istek zaman aşımına uğrar.

Dördüncüsü, dönen mailleri işlememektir. mautic:email:fetch işi kurulmazsa sert dönen adresler listenizde kalır, dönüş oranınız yükselir ve teslimatınız zamanla bozulur; bunun neden bu kadar kritik olduğunu mail listesi temizleme yazısında ele aldım. Beşincisi, bakım komutunu hiç çalıştırmamaktır: ziyaret ve denetim kayıtları zamanla veritabanını gigabaytlarca şişirir ve arayüz yavaşlar.

Altıncısı ise güncellemeleri ertelemektir. Mautic internete açık bir PHP uygulamasıdır; güncellemeden önce mutlaka veritabanı ve dosya yedeği alın, sonra güncelleyin:

# Yedek: veritabanı ve dosyalar
mysqldump -u mautic -p mautic | gzip > /yedek/mautic-$(date +%F).sql.gz
tar czf /yedek/mautic-dosya-$(date +%F).tar.gz /var/www/mautic

# Composer ile güncelleme ve şema geçişi
cd /var/www/mautic
composer update
sudo -u www-data php bin/console mautic:update:apply
sudo -u www-data php bin/console cache:clear

Sıkça Sorulan Sorular#

Mautic ücretsiz mi#

Mautic açık kaynaklıdır ve kendi sunucunuza kurmanın yazılım lisans ücreti yoktur. Ancak "bedava" değildir: sunucu maliyeti, SMTP gönderim altyapısı, güncelleme ve yedekleme bakımı sizin üzerinizde kalır. Ayrıca kurulum ve cron yapılandırması için ayıracağınız zaman da gerçek bir maliyettir. Küçük listelerde kiralık servisler toplam sahip olma maliyeti açısından daha ucuz kalabilir.

Mautic'i paylaşımlı hostinge kurabilir miyim#

Teknik olarak bazı paylaşımlı ortamlarda kurulum tamamlanabilir ama tavsiye edilmez. Mautic beş dakikada bir çalışan cron işlerine, yüksek PHP bellek limitine ve uzun süren komut satırı işlerine ihtiyaç duyar; paylaşımlı hosting bunların hepsini tipik olarak kısıtlar. Sonuç genelde çalışmayan kampanyalar ve yarıda kalan gönderimler olur. En az 2 vCPU ve 4 GB RAM'li root erişimli bir sunucu kullanın.

Mautic kurdum ama mailler gitmiyor, nereye bakmalıyım#

Sırayla üç şeye bakın. Önce cron işlerinin gerçekten çalışıp çalışmadığını doğrulayın; komutu elle çalıştırıp çıktıyı okuyun. Sonra SMTP ayarlarını komut satırından bağımsız olarak test edin. Son olarak var/logs/ altındaki uygulama günlüklerini inceleyin; kimlik doğrulama ve TLS hataları orada açıkça yazar. Sorunların büyük çoğunluğu ilk iki adımda ortaya çıkar.

Mautic için hangi cron işleri zorunlu#

En az dördü zorunludur: segment güncelleme, kampanya yeniden hesaplama, kampanya tetikleme ve e-posta kuyruğunu gönderme. Bunlara dönen mailleri işleyen ve eski kayıtları budayan bakım işlerini de eklemenizi öneririm. İlk dördü olmadan Mautic bir kampanya yönetim aracı değil, sadece bir arayüzdür.

Mautic ile kaç kişilik listeyi yönetebilirim#

Sınır yazılımdan çok donanımdan gelir. Birkaç bin kişilik listeler 2 vCPU / 4 GB yapılandırmada rahat çalışır. On binlere çıktığınızda veritabanı belleğini artırmanız, segment sorgularını sadeleştirmeniz ve bakım komutunu düzenli çalıştırmanız gerekir. Yüz binleri aşan listelerde veritabanını ayrı bir sunucuya taşımak ve gönderimi ayrı bir MTA üzerinden yapmak neredeyse zorunlu hale gelir.

Mautic yerine ne kullanabilirim#

İhtiyacınız sadece bülten göndermekse Listmonk çok daha hafif ve bakımı kolaydır. Çok sayıda müşteri hesabı için ayrı listeler yönetiyorsanız MailWizz daha uygun bir yapı sunar. Gönderim tarafında kendi MTA'nızı işletmek istiyorsanız Postal bunlarla birlikte çalışan tamamlayıcı bir katmandır. Mautic'in asıl farkı, davranışa dayalı otomasyon akışlarına ihtiyacınız olduğunda ortaya çıkar.

Kapanış#

Mautic, kampanya verinizi kendi elinizde tutmak istiyorsanız güçlü bir seçenek; ama bir uygulama kurmaktan çok bir sistem işletmek gibi düşünülmeli. Aklınızda kalması gereken dört alışkanlık şu: web kökünü mutlaka docroot dizinine ayarlayın, cron işlerini web sunucusu kullanıcısıyla ve flock ile çakışmadan kurun, kuyruk modunu açıp gönderim hızını kademeli artırın, ve dönen mailleri işleyen görevi ilk günden çalıştırın. Güncelleme öncesi yedek almayı da rutininize ekleyin.

Mautic'in gönderim tarafını bir SMTP sunucusuna devrettiğini unutmayın; teslimat kalitesi orada belirlenir. Uygulamayı çalıştırmak için root erişimli VDS veya bulut sunucu paketlerimizi, gönderim tarafı için Postfix, DKIM ve TLS yapılandırması kurulu gelen SMTP sunucu paketlerimizi kullanabilirsiniz. Sunucu bakımını üstlenmemizi isterseniz sunucu yönetimi, kampanya tarafını komple devretmek isterseniz e-posta pazarlama hizmetimiz hazır.