UpdraftPlus Nasıl Kullanılır? WordPress Otomatik Yedekleme Ayarı

UpdraftPlus nasıl kullanılır sorusunun cevabı çoğu Türkçe anlatımda "eklentiyi kur, Şimdi Yedekle'ye bas" diye biter. Bu, işin en kolay ve en işe yaramaz kısmıdır. Çünkü UpdraftPlus'ın ücretsiz sürümü, siz aksini söylemediğiniz sürece yedeği sitenizin bulunduğu sunucuda, wp-content/updraft/ klasöründe tutar. Sunucu diski bozulduğunda, hosting hesabınız askıya alındığında ya da site hacklendiğinde yedeğiniz de aynı yerde durur ve aynı kaderi paylaşır. Bir WordPress otomatik yedekleme eklentisi kurmuş olmanın verdiği rahatlık, o yedek uzakta durmuyorsa sahtedir.

Bu yazıda UpdraftPlus'ı gerçekten koruma sağlayacak şekilde kuruyoruz: zamanlamayı sitenin değişim hızına göre ayarlama, UpdraftPlus Google Drive bağlama adımlarını yetkilendirme ekranıyla birlikte, saklanacak yedek sayısını sınırlayıp diski doldurmamayı, büyük sitelerde yedeğin PHP zaman aşımına takılıp yarım kalmasını çözmeyi ve en kritiği: UpdraftPlus geri yükleme işlemini gerçekten denemeyi. Yıllardır gördüğüm en pahalı hata, hiç test edilmemiş bir yedeğe güvenmektir; felaket anında açtığınız zip'in içinde wp-content olmadığını öğrenmek istemezsiniz.

UpdraftPlus Kurulumu ve İlk Ekran#

UpdraftPlus'ı WordPress yönetim panelinden Eklentiler → Yeni Ekle yolunu izleyip arama kutusuna "UpdraftPlus" yazarak kurabilirsiniz. Kurulumdan sonra ayarlar Ayarlar → UpdraftPlus Yedeklemeleri altında görünür; bazı sürümlerde sol menüde kendi ikonuyla da çıkar.

İlk açılışta beş sekme görürsünüz:

Kurulumdan sonra doğrudan Ayarlar sekmesine geçin. Yedekle sekmesindeki büyük mavi "Şimdi Yedekle" butonuna basmak, ayarları yapmadan önce sadece sunucunuzda yer kaplayan bir dosya oluşturur.

Yedekleme Zamanlaması Nasıl Ayarlanır#

Ayarlar sekmesinin en üstünde iki ayrı zamanlama vardır ve bunların ayrı olması kasıtlıdır: dosyalar ve veritabanı farklı hızlarda değişir.

• Dosya yedekleme zamanlaması: Tema, eklenti ve yüklediğiniz görseller. Bunlar siz müdahale etmedikçe değişmez.
• Veritabanı yedekleme zamanlaması: Yazılar, sayfalar, yorumlar, WooCommerce siparişleri, kullanıcı kayıtları. Bunlar siz uyurken bile değişir.

Seçenekler: Manuel, Her 2/4/8/12 saatte, Günlük, Haftalık, İki haftada bir, Aylık.

Pratik bir başlangıç tablosu:

Buradaki mantık şudur: kaybetmeye razı olduğunuz süre kadar sıklık seçilir. Günlük veritabanı yedeği alan bir mağaza, en kötü senaryoda 24 saatlik siparişi kaybeder. Sıklık ile kabul edilebilir veri kaybı arasındaki bu ilişkiyi ayrıntılı örneklerle ne sıklıkta yedek alınmalı yazısında ele alıyoruz.

⚠️ Zamanlama WP-Cron ile çalışır. WP-Cron gerçek bir zamanlayıcı değildir; siteye ziyaretçi geldiğinde tetiklenir. Günde 3 ziyaretçi alan bir sitede "günlük yedek" pekâlâ üç günde bir alınabilir. Bunu ölçmek için Ayarlar sekmesinin altındaki "Sonraki planlanmış yedeklemeler" satırına bakın; tarih sürekli geleceğe kayıyorsa cron tetiklenmiyordur. Kalıcı çözüm, wp-config.php içinde WP-Cron'u kapatıp sunucu cron'una bağlamaktır:

define('DISABLE_WP_CRON', true);

Ardından cPanel → Cron Jobs bölümünde beş dakikada bir çalışan bir görev tanımlayın:

*/5 * * * * curl -s https://siteadresiniz.com/wp-cron.php?doing_wp_cron > /dev/null 2>&1

Uzak Depolama Bağlamadan Yedek Almanın Anlamı Yoktur#

Uzak depolama bağlanmamış bir UpdraftPlus kurulumu, yedeği sitenin kendi diskinde tutar ve gerçek bir felakette hiçbir işe yaramaz. Bu, bu yazının en önemli cümlesi.

Yedeğinizin wp-content/updraft/ içinde durması şu üç senaryonun hiçbirinde sizi kurtarmaz:

1. Sunucu diski / hesap kaybı. Hosting hesabı ödeme sorunundan askıya alınırsa dosyalara erişemezsiniz; yedek de o hesabın içindedir.
2. Hack. Siteye web shell yerleştiren saldırgan wp-content altını da görür. Fidye yazılımı vakalarında yedek klasörü ilk şifrelenen yerlerden biridir.
3. Kendi hatanız. "Temiz kurulum yapayım" deyip public_html içini silmek, yedeği de silmektir.

Ayarlar sekmesinde "Uzak depolamanızı seçin" başlığı altında ikonlar dizilidir. Ücretsiz sürümde Google Drive, Dropbox, Amazon S3, UpdraftVault, FTP, OpenStack, DreamObjects ve e-posta seçenekleri kullanılabilir. En pratik ikisi Google Drive ve SFTP'dir.

UpdraftPlus Google Drive Bağlama#

1. Ayarlar sekmesinde Google Drive ikonuna tıklayın; ikon renklenir ve altında ayar alanı açılır.
2. Açılan alanda "Klasör" kutusuna bir isim yazın (örneğin updraft-siteadi). Boş bırakırsanız Drive'ın kökünde UpdraftPlus klasörü oluşur ve birden fazla siteniz varsa hepsi karışır.
3. Sayfanın en altındaki Değişiklikleri Kaydet butonuna basın.
4. Kaydettikten sonra sayfanın üst kısmında turuncu bir uyarı çıkar: "Kimlik doğrulaması tamamlanmadı — Google ile kimlik doğrulamak için buraya tıklayın." Bu bağlantıya tıklamadığınız sürece bağlantı kurulmaz; ayarı kaydetmiş olmanız yetmez. En sık atlanan adım budur.
5. Google hesap seçim ekranı gelir, hesabı seçersiniz, ardından izin ekranında İzin Ver dersiniz.
6. Tarayıcı sitenize geri döner ve yeşil "Kimlik doğrulama başarılı" mesajı görünür.

Bağlantıyı doğrulamak için Şimdi Yedekle deyin, açılan kutucukta "Bu yedeği uzak depolamaya gönder" seçili olsun, yedek bitince Drive'daki klasörü açıp dosyaların oraya düştüğünü gözle görün. Drive tarafındaki kota ve klasör düzeni ayrıntıları için yedekleri Google Drive'a otomatik gönderme yazısına bakabilirsiniz.

SFTP ile Kendi Sunucunuza Yedekleme#

Elinizde ikinci bir sunucu ya da VDS varsa SFTP seçeneği Google Drive'dan daha kontrollüdür: kota sizindir, yetkilendirme jetonu süresi dolmaz.

• Sunucu: hedef sunucunun IP'si veya alan adı
• Port: 22 (değiştirdiyseniz kendi portunuz)
• Kullanıcı adı / Parola: yedek için açtığınız ayrı kullanıcı
• Uzak yol: /home/yedek/siteadi

⚠️ Bu kullanıcıya root vermeyin. Yedek yazma dışında yetkisi olmayan bir hesap açın; UpdraftPlus'ın sakladığı bu şifre veritabanınızda durur ve site ele geçirilirse okunur.

Saklanacak Yedek Sayısını Sınırlayın#

Ayarlar sekmesinde "Saklanacak yedeklemeler" alanı varsayılan olarak 2'dir ve çoğu kişi bunu artırırken sınırın ne işe yaradığını fark etmez: bu sayı aşıldığında UpdraftPlus en eski arşivi otomatik siler. Sınırı çok yükseltmek ya da uzak depolama bağlamadan sık yedek almak, diski sessizce doldurur.

Tipik bir vaka: 900 MB'lık bir WordPress sitesi, günlük dosya yedeği, saklanan kopya 30. Bu, 27 GB'lık bir updraft klasörü demektir. Paylaşımlı hostingde disk kotası dolduğunda önce e-posta gelmez, önce site "veritabanı bağlantısı kurulamıyor" hatası verir; çünkü MySQL geçici dosya yazamaz hâle gelir.

Klasörün gerçek boyutunu SSH erişiminiz varsa şöyle görürsünüz:

du -sh wp-content/updraft/
ls -lhS wp-content/updraft/ | head -20

SSH yoksa cPanel → Dosya Yöneticisi ile wp-content/updraft klasörüne girip boyuta bakın. Eski arşivleri panelden değil UpdraftPlus arayüzünden silmek daha güvenlidir; eklenti kendi kayıt tablosunu da temizler. Dosya sisteminden elle silerseniz "Mevcut Yedeklemeler" listesinde var olmayan arşivler görünmeye devam eder ve bir gün onu geri yüklemeye çalışırsınız.

Sağlıklı bir yapı: uzak depolamada 14 kopya, yerelde 2. UpdraftPlus, uzak depolamaya gönderdikten sonra yerel kopyayı silsin diye Ayarlar → İleri düzey seçenekler içinde "Yedekleri uzak depolamaya gönderdikten sonra sunucudan sil" seçeneğini işaretleyin.

Büyük Sitelerde Yedek Yarım Kalıyorsa#

Yedek yarım kalıyorsa neredeyse her zaman sebep PHP zaman aşımı ya da bellek limitidir; UpdraftPlus'ın kendisi bozuk değildir. Belirti nettir: wp-content/updraft/ içinde .zip yerine .zip.tmp uzantılı dosyalar birikir, log'da işlem yarıda kesilir ve "Mevcut Yedeklemeler" listesinde yedek görünmez.

Önce log'u okuyun. Yedekle sekmesinde ilgili satırın yanındaki Log bağlantısı ham metni açar. Aradığınız satırlar:

PHP Fatal error: Maximum execution time of 30 seconds exceeded
PHP Fatal error: Allowed memory size of 134217728 bytes exhausted
The backup apparently succeeded and is now complete   <- bunu görmek istiyorsunuz

Çözüm sırası:

1. Bellek limitini yükseltin. wp-config.php içine, /* That's all, stop editing! */ satırının üstüne:

define('WP_MEMORY_LIMIT', '256M');
define('WP_MAX_MEMORY_LIMIT', '512M');

2. Çalışma süresini uzatın. cPanel → MultiPHP INI Editor ile max_execution_time değerini 300 yapın. Paylaşımlı hostingde bu ekran yoksa .htaccess içine php_value max_execution_time 300 satırını ekleyebilir ya da destek ekibinden limitin yükseltilmesini isteyebilirsiniz.

3. Arşiv parça boyutunu düşürün. UpdraftPlus → Ayarlar → İleri düzey seçenekler → "Bölünmüş arşiv sınırı" varsayılan 400 MB'dır. Paylaşımlı hostingde bunu 100 MB'a düşürün. Eklenti tek dev zip yerine -db.gz, -plugins.zip, -themes.zip, -uploads.zip, -uploads2.zip gibi parçalar üretir; her parça ayrı PHP isteğinde işlenir ve süre limitine takılmaz.

4. Gereksiz klasörleri hariç tutun. Ayarlar sekmesinde "Bu dosyaları yedeklemeye dahil et" başlığı altında her klasörün yanında "Şunları hariç tut" kutusu vardır. uploads için tipik dışlamalar:

backup*,*backups*,cache,wp-staging,*.log,ai1wm-backups

Bir yedekleme eklentisinin başka bir yedekleme eklentisinin arşivlerini yedeklemesi, boyutu ikiye katlayan klasik bir hatadır.

5. Hâlâ bitmiyorsa veritabanını ayırın. Dosya yedeğini haftalık, veritabanını günlük yapın; ikisi aynı gece çakışmasın diye farklı saatlerde başlamalarını sağlayın.

UpdraftPlus Geri Yükleme Adım Adım#

Geri yükleme, Yedekle/Geri Yükle sekmesindeki listeden ilgili yedeğin satırındaki Geri Yükle butonuyla başlar. Buton size beş bileşen sunar: Eklentiler, Temalar, Yüklemeler, Diğerleri, Veritabanı.

Adımlar:

1. Geri yüklenecek bileşenleri işaretleyin. Sorun sadece bir eklenti güncellemesinden çıktıysa yalnızca Eklentiler'i seçmek en hızlı ve en az riskli yoldur; veritabanını geri almak aradaki tüm yeni yorum ve siparişleri silecektir.
2. İleri'ye basın. UpdraftPlus arşivi indirir (uzak depolamadaysa önce sunucuya çeker) ve açar. Bu ekranda ilerleme satır satır yazılır; sekmeyi kapatmayın.
3. "Geri Yükle" onayına basın.
4. İşlem bitince ekranın altında "Eski dizinleri sil" butonu çıkar. Bu adımı atlamayın; UpdraftPlus eski plugins, themes klasörlerini plugins-old gibi isimlerle bırakır ve disk iki katına çıkar.

Veritabanını farklı bir alan adına geri yüklüyorsanız UpdraftPlus geri yükleme sırasında adres değişikliğini algılayıp "search and replace" önerir. Kabul edin; etmezseniz site eski alan adına yönlenir. Aynı işi sonradan İleri Düzey Araçlar → Arama ve Değiştir ile de yapabilirsiniz.

Geri yükleme sonrası site açılmıyorsa panik yapmadan önce sırasıyla: kalıcı bağlantıları Ayarlar → Kalıcı Bağlantılar'da kaydedin (.htaccess yeniden yazılır), wp-config.php içindeki veritabanı bilgilerini kontrol edin, tarayıcı ve varsa CDN önbelleğini temizleyin. Bu senaryonun tam kontrol listesi yedeği geri yükleyince site açılmadı yazısında.

Yedeğin Gerçekten Çalıştığını Test Etme#

Test edilmemiş yedek, yedek değil temennidir. Yılda en az iki kez şu tatbikatı yapın:

1. Drive'dan (ya da sunucudan) en güncel yedeğin beş dosyasını da indirin: -db.gz, -plugins.zip, -themes.zip, -uploads.zip, -others.zip.
2. Zip'leri bilgisayarınızda açın. -uploads.zip içinde gerçekten yıl/ay klasörleri ve görseller var mı? -db.gz dosyasının boyutu birkaç KB değil, birkaç MB mü?
3. Bir test alt alan adı açın (test.siteadresiniz.com), oraya boş WordPress kurun, UpdraftPlus'ı kurun ve Yedeklemeleri Yükle bağlantısıyla bu beş dosyayı yükleyip geri yükleyin.

Bu tatbikatı canlı sitede değil, ayrı bir test alt alan adında yapın; canlıya dokunmadan denemek tek güvenli yoldur. Geri yükleme sırasında bembeyaz ekran, "kritik hata" ya da eksik tema görüyorsanız sorun çoğu zaman eklentiler arası çakışmadır ve wordpress eklenti çakışması yazısındaki ikili arama yöntemiyle bulunur.

Bir de sessiz bozulmaya dikkat: -db.gz dosyası her gece aynı boyutta kalıyorsa (örneğin tam 46 KB), yedek muhtemelen sadece boş tablo yapısını alıyordur. Bunu ancak dosyayı açıp içine bakarak fark edersiniz.

Sıkça Sorulan Sorular#

UpdraftPlus ücretsiz sürümü yeterli mi#

Tek bir site için ücretsiz sürüm gerçekten yeterlidir. Zamanlanmış yedek, Google Drive ve Dropbox gibi uzak depolamalar, saklanacak kopya sayısı ve tek tıkla geri yükleme ücretsiz sürümde vardır. Ücretli sürümün getirdiği şeyler artımlı yedek, birden fazla siteyi tek panelden yönetme, veritabanı şifreleme ve ek depolama sağlayıcılarıdır. Tek siteniz varsa ve manuel geri yüklemeye üşenmiyorsanız ücretsiz sürümle tam koruma kurabilirsiniz.

UpdraftPlus yedekleri nerede saklanıyor#

Varsayılan olarak sitenizin kendi sunucusunda, wp-content/updraft/ klasöründe saklanır. Bu, eklentinin en yanlış anlaşılan davranışıdır: uzak depolama bağlamazsanız yedeğiniz korumaya çalıştığınız sistemin içinde durur ve sunucu kaybı, hesap askıya alınması veya fidye yazılımı vakalarında birlikte gider. Ayarlar sekmesinden Google Drive, Dropbox veya SFTP bağladığınızda dosyalar oraya kopyalanır. İdeal yapı, uzak depolamada yeterli sayıda kopya tutup sunucudaki kopyayı gönderim sonrası sildirmektir.

Yedekleme neden hiç başlamıyor ya da tarih hep ileriye kayıyor#

Bunun sebebi neredeyse her zaman WP-Cron'un tetiklenmemesidir. WordPress'in zamanlayıcısı gerçek bir sistem zamanlayıcısı değildir; siteye bir ziyaretçi geldiğinde çalışır. Trafiği çok düşük sitelerde planlanan saat gelse bile görev başlamaz ve "sonraki yedekleme" tarihi sürekli ileri kayar. Çözüm, wp-config.php içinde DISABLE_WP_CRON tanımını true yapıp hosting panelinden wp-cron.php adresini birkaç dakikada bir çağıran gerçek bir cron görevi tanımlamaktır.

UpdraftPlus siteyi yavaşlatır mı#

Yedekleme çalışırken CPU ve disk kullanımı arttığı için site o sırada yavaşlayabilir, yedekleme dışındaki zamanlarda ölçülebilir bir etkisi olmaz. Etkiyi azaltmanın yolu yedeklemeyi trafiğin en düşük olduğu saatlere almak, dosya yedeğini günlük değil haftalık yapmak ve arşiv parça boyutunu düşürerek işi küçük parçalara bölmektir. Paylaşımlı hostingde yoğun saatte başlayan büyük bir dosya yedeği, hesabın kaynak limitine takılıp hem yedeği hem siteyi durdurabilir.

İki eklenti aynı anda yedek alabilir mi#

Alabilir ama almamalıdır. İki yedekleme eklentisi aynı anda çalıştığında hem sunucu kaynaklarını ikiye katlar hem de birbirinin geçici dosyalarını arşive dahil ederek yedek boyutunu şişirir. Daha kötüsü, biri diğerinin yarım kalmış .tmp dosyasını yedeklerse geri yüklemede bozuk arşiv elde edersiniz. Tek bir eklentide karar kılın; ikincisini deneyecekseniz önce birincisini devre dışı bırakın ve eski arşiv klasörünü dışlama listesine ekleyin.

Sadece veritabanını yedeklemek yeterli olur mu#

Yeterli olmaz çünkü veritabanı yazılarınızı tutar ama görsellerinizi, temanızı ve eklentilerinizi tutmaz. WordPress'te wp-content/uploads klasöründeki medya dosyaları veritabanında değil dosya sisteminde durur; veritabanı yedeğini geri yüklediğinizde yazılar gelir, içindeki resimler kırık çıkar. Doğru yaklaşım veritabanını sık, dosyaları daha seyrek yedeklemektir: içerik hızlı değişir, tema ve eklenti klasörleri siz güncelleme yapmadıkça sabit kalır.

Geri yükleme sırasında site kapalı mı kalır#

Geri yükleme süresince site ziyaretçilere bakım ekranı verir ve işlem bitene kadar erişilemez. Süre arşiv boyutuna ve sunucu hızına bağlıdır; birkaç yüz megabaytlık bir site genelde birkaç dakikada döner, birkaç gigabaytlık bir mağaza yarım saati bulabilir. Bu yüzden geri yüklemeyi trafiğin düşük olduğu saatte başlatmak ve işlem sırasında sekmeyi kapatmamak gerekir; tarayıcı sekmesi kapanırsa işlem yarıda kalıp dosya yapısını karışık bırakabilir.

Kapanış#

UpdraftPlus'ı doğru kullanmak dört karara indirgenebilir: veritabanını dosyalardan daha sık yedeklemek, uzak depolamayı mutlaka bağlamak, saklanacak kopya sayısını sınırlayıp sunucudaki kopyayı gönderim sonrası sildirmek ve yılda en az iki kez gerçek bir geri yükleme tatbikatı yapmak. Bu dördü yerine oturduğunda "yedeğim var" cümlesi bir temenni olmaktan çıkıp ölçülebilir bir güvenceye dönüşür. Yarım kalan yedeklerin sebebi genellikle eklenti değil PHP limitleridir; log dosyasını okumak, tahmin yürütmekten her zaman hızlıdır.

Bu işi kendiniz kurmak istemiyorsanız ya da yedeklerin gerçekten alındığını düzenli olarak kontrol edecek vaktiniz yoksa, sunucu tarafında çalışan bir yedekleme hizmeti eklentiden bağımsız bir katman ekler; yedekleme sayfasında bu modeli anlatıyoruz. WordPress'e özel ayarları hazır gelen bir altyapı arıyorsanız WordPress hosting paketleri PHP bellek ve süre limitlerini bu tür işler için makul değerlerle sunar. Güncelleme, yedek kontrolü ve sorun anında müdahaleyi tamamen devretmek isterseniz WordPress bakım hizmeti bu rutini üstlenir; sunucunuzu kendiniz yönetiyor ancak yedek ve izleme kısmında destek istiyorsanız sunucu yönetimi sayfasına göz atabilirsiniz.