WHM'de DNS Zone Düzenleme ve Kayıt Ekleme

Bir sunucuyu WHM ile yöneten kişi olarak, üzerinde barındırdığınız her alan adının DNS ayarlarını tek bir merkezden görebilmek ve müdahale edebilmek büyük bir güçtür. Bir müşteri "web sitem açılmıyor" ya da "e-postalarım gelmiyor" dediğinde, çoğu zaman sorunun kaynağı yanlış ya da eksik bir DNS kaydıdır; ve o kaydı düzeltmek için müşterinin cPanel şifresini istemek yerine WHM'in DNS Functions bölümünden doğrudan zone dosyasına girip düzeltmeyi yapabilirsiniz. Bu, hem daha hızlı bir çözümdür hem de birden fazla alan adını aynı standartla yönetmenizi sağlar.

Bu rehberde WHM'in Edit DNS Zone ve Add a DNS Zone araçlarını uçtan uca ele alacağız. A, AAAA, CNAME, MX ve TXT (SPF/DKIM/DMARC) kayıtlarının her birinin ne işe yaradığını, bunları zone dosyasına nasıl doğru sözdizimiyle eklediğinizi, TTL değerinin propagasyon üzerindeki etkisini, sıfırdan yeni bir zone oluşturmayı ve tüm bunların cPanel Zone Editor ile arasındaki farkı göstereceğiz. Ayrıca alan adı harici bir nameserver'a (örneğin Cloudflare) işaret ediyorsa sunucudaki zone'un neden görmezden gelindiğini de netleştireceğiz; çünkü bu ayrım, saatlerce süren yanlış teşhislerin önüne geçer.

WHM'de DNS Functions Neyi Kapsar?#

WHM'e giriş yaptığınızda sol menüde ya da arama kutusuna "DNS" yazdığınızda karşınıza DNS Functions başlığı altında bir dizi araç çıkar. Bunların en çok kullanılanları şunlardır: Edit DNS Zone (mevcut bir alan adının zone dosyasını düzenler), Add a DNS Zone (sıfırdan yeni bir zone oluşturur), Delete a DNS Zone (bir zone'u tamamen kaldırır) ve Reset a DNS Zone (zone'u sunucunun varsayılan şablonuna geri döndürür). Bu araçların hepsi arka planda sunucudaki BIND/named servisinin okuduğu zone dosyalarına yazar; yani WHM üzerinden yaptığınız her değişiklik, sunucu yetkili nameserver olduğu sürece internette geçerli olur.

Bir "zone", tek bir alan adına ait tüm DNS kayıtlarının toplandığı dosyadır. ornek.com için bir zone dosyası; kök alan adının A kaydını, www alt alan adını, e-posta için MX kayıtlarını, doğrulama için TXT kayıtlarını ve SOA/NS gibi yönetimsel kayıtları bir arada tutar. WHM size bu dosyayı ham metin olarak düzenleme (advanced) ya da satır satır form üzerinden düzenleme imkânı verir. DNS'in temel mantığına, kayıt türlerinin genel amacına ve çözümleme sürecine bütünsel bakmak isterseniz DNS nedir rehberimiz sağlam bir zemin sunar; bu yazı ise doğrudan WHM içindeki pratiğe odaklanıyor.

Edit DNS Zone Ekranını Açmak ve Okumak#

Düzenlemeye başlamak için WHM arama kutusuna "Edit DNS Zone" yazın ve aracı açın. Karşınıza sunucudaki tüm alan adlarının listesi gelir; düzenlemek istediğiniz alan adını seçip Edit butonuna tıklarsınız. Reseller ya da root olarak WHM'e genellikle 2087 portundan bağlanırsınız:

# WHM yönetici/reseller arayüzü (SSL)
https://sunucu-adresiniz.com:2087

# Aradığınız araç: Home » DNS Functions » Edit DNS Zone

Zone düzenleme ekranı üç bölümden oluşur. En üstte SOA (Start of Authority) kaydı bulunur; burada zone'un ana nameserver'ı, yönetici e-postası ve en kritik olarak serial (seri) numarası yer alır. Ortadaki büyük bölüm, tek tek düzenleyebileceğiniz kayıt tablosudur: her satırda bir kaydın adı (name), TTL değeri, sınıfı (neredeyse her zaman IN), türü (A, CNAME, MX, TXT...) ve içeriği (address/record) vardır. En altta ise yeni kayıt eklemek için boş bir satır ve "Add New Entries Below this Line" seçeneği bulunur.

Burada dikkat edilmesi gereken en önemli kural şudur: kayıt adında sonuna nokta koymadığınız her değere WHM otomatik olarak alan adını ekler. Yani www yazarsanız bu www.ornek.com olur; ama tam nitelikli bir adres (FQDN) girecekseniz sonuna nokta koyarak (mail.ornek.com. gibi) bunu belirtmeniz gerekir. Bu küçük nokta, CNAME ve MX kayıtlarında en sık yapılan hataların kaynağıdır.

Sık Kullanılan Kayıt Türleri ve Görevleri#

Kayıt eklemeden önce hangi kaydın ne işe yaradığını netleştirmek, yanlış türde kayıt açıp saatlerce sorun aramanın önüne geçer. Aşağıdaki tablo günlük yönetimde en çok karşılaşacağınız türleri özetliyor:

Pratikte %90 oranında A, CNAME, MX ve TXT ile çalışırsınız. A kaydı web sitesinin nerede barındığını, CNAME bir alt alan adının başka bir adı takip etmesini, MX e-postanın hangi sunucuya teslim edileceğini, TXT ise kimlik doğrulama ve güvenlik politikalarını belirler. AAAA yalnızca sunucunuzda gerçek bir IPv6 adresi varsa eklenmelidir; olmayan bir IPv6'ya AAAA açmak, IPv6 kullanan ziyaretçilerde erişim hatasına yol açar.

A, AAAA ve CNAME Kayıtlarını Ekleme#

En temel işlemle başlayalım: alan adını bir sunucuya yönlendiren A kaydı. Edit DNS Zone ekranının alt kısmındaki boş satıra kaydın adını, tür olarak A'yı ve içerik olarak IPv4 adresini girersiniz. Kök alan adı için ad kısmını @ ya da boş bırakırsınız; bir alt alan adı için ise adı (örneğin blog) yazarsınız. Zone dosyasının ham (advanced) görünümünde satırlar şöyle görünür:

; A kaydı - kök alan adı ve www
ornek.com.      14400   IN  A       185.12.34.56
www             14400   IN  A       185.12.34.56

; AAAA kaydı - yalnızca gerçek IPv6 adresi varsa
ornek.com.      14400   IN  AAAA    2a01:4f8:1c1c:abcd::1

; CNAME - www'yu kök alan adına takma ad yapmak (alternatif)
www             14400   IN  CNAME   ornek.com.

Burada www için iki farklı yaklaşım vardır ve ikisini aynı anda kullanamazsınız: ya www için ayrı bir A kaydı açarsınız (yukarıdaki gibi doğrudan IP'ye), ya da www için bir CNAME açıp onu kök alan adına işaret edersiniz. CNAME yaklaşımının avantajı, sunucunun IP'si değiştiğinde sadece kök A kaydını güncellemenizin yeterli olmasıdır — www otomatik olarak takip eder. Ancak kök alan adına (@) CNAME koyamazsınız; bu, DNS standardının klasik bir kısıtıdır çünkü kök alan adında zaten SOA ve NS gibi kayıtlar bulunur. Kök alan adı her zaman A (ya da AAAA) kaydı ile çözülmelidir.

CNAME'de en sık yapılan hata, hedefin sonuna nokta koymayı unutmaktır. www CNAME ornek.com yazarsanız (noktasız), WHM bunu ornek.com.ornek.com olarak yorumlar ve site açılmaz. Hedef tam bir alan adıysa daima sonuna nokta koyun. Bir alt alan adının ne olduğu ve mantığı konusunda derinleşmek isterseniz subdomain rehberimize göz atabilirsiniz.

MX Kayıtları ve E-posta Yönlendirmesi#

E-posta teslimatının kalbi MX (Mail Exchanger) kaydıdır. Bir alan adına gönderilen e-posta, o alan adının MX kayıtlarına bakılarak hangi sunucuya teslim edileceğine karar verilir. MX kaydının A/CNAME'den farkı, bir öncelik (priority) değeri taşımasıdır: sayı ne kadar düşükse öncelik o kadar yüksektir. Birincil sunucu erişilemezse posta, daha yüksek sayılı (daha düşük öncelikli) sunucuya düşer.

; MX kayıtları - düşük sayı = yüksek öncelik
ornek.com.      14400   IN  MX  10  mail.ornek.com.
ornek.com.      14400   IN  MX  20  yedek-mail.ornek.com.

; MX'in işaret ettiği sunucunun A kaydı da olmalı
mail            14400   IN  A       185.12.34.56

Kritik bir nokta: MX kaydı bir CNAME'e işaret edemez. mail.ornek.com bir MX hedefiyse, mail mutlaka bir A kaydına sahip olmalıdır, CNAME'e değil. Bu kurala uymayan yapılandırmalar bazı posta sunucuları tarafından reddedilir. E-postayı sunucunuz yerine harici bir servise (örneğin Google Workspace, Microsoft 365 ya da bizim e-posta çözümlerimiz) taşıdığınızda, WHM'deki MX kayıtlarını o servisin verdiği değerlerle değiştirmeniz gerekir; aksi halde posta yerel sunucuya düşmeye devam eder ve dış serviste birikmez.

WHM'de e-postayı harici servise yönlendirdiğinizde ek olarak zone'daki Email Routing ayarını da "Remote Mail Exchanger" yapmanız gerekebilir; aksi halde sunucu, alan adının e-postasını hâlâ kendi üzerinde barındırdığını varsayar ve MX kaydına rağmen postayı yerel teslim eder. Bu, "MX'i değiştirdim ama posta hâlâ eski sunucuya gidiyor" şikâyetinin en yaygın nedenidir.

TXT Kayıtları: SPF, DKIM ve DMARC#

TXT kayıtları serbest metin taşır ve modern e-posta güvenliğinin bel kemiğidir. Üç kritik TXT kaydı, e-postalarınızın spam klasörüne düşmesini engeller ve alan adınızın izinsiz gönderim için kullanılmasını zorlaştırır: SPF (hangi sunucuların sizin adınıza e-posta gönderebileceğini beyan eder), DKIM (giden postaları kriptografik olarak imzalar) ve DMARC (SPF/DKIM başarısız olduğunda ne yapılacağını söyler ve raporlama sağlar).

; SPF - yalnızca kendi sunucunuz ve varsa harici servis gönderebilir
ornek.com.          14400   IN  TXT  "v=spf1 a mx ip4:185.12.34.56 ~all"

; DKIM - posta sunucusunun ürettiği public anahtar (selector: default)
default._domainkey  14400   IN  TXT  "v=DKIM1; k=rsa; p=MIGfMA0GCSqGSIb3DQ..."

; DMARC - başarısız postalar için politika ve rapor adresi
_dmarc              14400   IN  TXT  "v=DMARC1; p=quarantine; rua=mailto:[email protected]"

SPF kaydında ~all (softfail) ve -all (hardfail) farkına dikkat edin: -all daha sıkıdır ve listede olmayan her sunucudan gelen postayı doğrudan reddettirir, ancak yapılandırmanız eksikse meşru postalarınız da reddedilebilir. Başlangıçta ~all ile başlayıp yapı oturunca -all'a geçmek daha güvenlidir. DKIM kaydı genellikle cPanel/WHM tarafından otomatik üretilir; el ile eklemek yerine cPanel'in "Email Deliverability" aracından tek tıkla oluşturmak, uzun public anahtarı yanlış kopyalama riskini ortadan kaldırır. Bu üç kaydın nasıl çalıştığını ve doğru değerleri nasıl belirleyeceğinizi ayrıntılı biçimde SPF, DKIM ve DMARC rehberimizde bulabilirsiniz.

Bir uyarı: TXT değeri 255 karakterden uzunsa (DKIM anahtarları sık sık öyledir), zone dosyasında tırnak içine bölünmüş parçalar hâlinde yazılmalıdır. WHM'in form arayüzü bunu genellikle otomatik halleder.

TTL Ayarı ve Değişikliklerin Yayılması#

Her kaydın bir TTL (Time To Live) değeri vardır ve saniye cinsinden ifade edilir. TTL, bir çözümleyici (resolver) sunucunun bu kaydı ne kadar süre önbellekte tutacağını belirler. WHM'de varsayılan TTL genellikle 14400 (4 saat) olarak gelir. Yüksek TTL, DNS trafiğini azaltır ve çözümlemeyi hızlandırır; ama bir değişiklik yaptığınızda o değişikliğin dünyaya yayılması da TTL kadar sürer.

Pratik bir taktik: IP değişikliği ya da sunucu taşıma gibi planlı bir iş öncesinde, ilgili kayıtların TTL'ini bir gün önceden düşük bir değere (örneğin 300 = 5 dakika) çekin. Böylece geçiş anında kayıt neredeyse anında güncellenir. Taşıma tamamlanıp her şey oturduktan sonra TTL'i tekrar 14400 gibi bir değere yükseltirsiniz.

; Taşımadan ÖNCE - TTL'i düşür (bir gün önceden)
ornek.com.      300     IN  A   185.12.34.56

; Taşımadan SONRA - TTL'i normale döndür
ornek.com.      14400   IN  A   185.90.99.10

Bir değişiklik yaptığınızda WHM, SOA kaydındaki serial numarasını otomatik artırır; bu artış, ikincil nameserver'lara "zone değişti, kopyanı güncelle" sinyali gönderir. Serial'in artmaması, yaptığınız değişikliğin yayılmamasının gizli nedeni olabilir — WHM formunu kullandığınızda bu otomatiktir, ama ham dosyayı manuel düzenlerken serial'i elle artırmayı unutmamak gerekir. Değişikliklerin ne zaman tamamlandığını görmek için propagasyon süresini ve nasıl takip edildiğini propagasyon süresi rehberimizde inceleyebilirsiniz.

Add a DNS Zone ile Sıfırdan Zone Oluşturma#

Sunucuya WHM üzerinden yeni bir hesap açtığınızda zone otomatik oluşur. Ancak bazen bir alan adı için hesap açmadan yalnızca DNS barındırmak (örneğin sunucunuzu ikincil/DNS-only nameserver olarak kullanmak) ya da silinmiş bir zone'u yeniden kurmak istersiniz. Bunun için Add a DNS Zone aracını kullanırsınız. Ekran sizden alan adını ve kök A kaydının işaret edeceği IP adresini ister; WHM bu bilgiyle SOA, NS, kök A, www, mail ve varsayılan MX kayıtlarını içeren tam bir şablon zone üretir.

Oluşturduktan sonra mutlaka Edit DNS Zone'a dönüp şablonu kontrol edin: NS kayıtları sizin gerçek nameserver'larınızı gösteriyor mu, kök A doğru IP'de mi, gereksiz mail A kaydı var mı? Şablon genel varsayımlarla üretildiği için her ortama birebir uymayabilir. Yeni zone'un yetkili sayılması için alan adının nameserver'larının sizin sunucunuzu göstermesi de şarttır; alan adı hâlâ eski/başka nameserver'lara işaret ediyorsa oluşturduğunuz zone internette hiçbir işe yaramaz. Nameserver'ların domain tarafında nasıl değiştirildiğini nameserver değiştirme rehberimizde adım adım anlattık.

cPanel Zone Editor ile Farkı ve Harici Nameserver Etkisi#

WHM'in Edit DNS Zone aracıyla, son kullanıcının cPanel içindeki Zone Editor'ü aynı zone dosyasına yazar; ikisi aynı BIND kaydını düzenler, bu yüzden birinde yaptığınız değişiklik diğerinde de görünür. Fark, kapsam ve yetkidedir: WHM yöneticisi olarak sunucudaki tüm alan adlarının zone'una erişirsiniz ve SOA gibi düşük seviye kayıtları düzenleyebilirsiniz; cPanel kullanıcısı ise yalnızca kendi hesabına ait alan adını görür ve arayüz A/CNAME/MX/TXT eklemek üzere sadeleştirilmiştir.

En kritik kavramsal nokta ise şudur: WHM'deki zone yalnızca sunucunuz o alan adı için yetkili nameserver ise geçerlidir. Eğer alan adı Cloudflare, başka bir DNS sağlayıcısı ya da domain firmasının kendi nameserver'larını kullanıyorsa, sunucudaki zone dosyası tamamen görmezden gelinir — internet, kaydı almak için nameserver olarak beyan edilen yere sorar. Bu durumda WHM'de saatlerce A kaydını düzeltebilirsiniz, hiçbir şey değişmez; çünkü otorite başka yerdedir. Bu yüzden bir DNS sorununu teşhis ederken ilk yapılması gereken, alan adının nameserver'larının nereyi gösterdiğini kontrol etmektir. Harici DNS kullanan müşterilerde değişikliği o sağlayıcının panelinden yapmak gerekir; sunucu yönetimini bize bıraktığınız sunucu yönetimi hizmetimizde bu ayrımı sizin için biz yaparız. Kendi sunucunuzu yönetiyorsanız VDS veya sanal sunucu çözümlerimizle tam DNS kontrolüne sahip olursunuz.

Sıkça Sorulan Sorular#

WHM'de A kaydını değiştirdim ama site hâlâ eski sunucuda açılıyor, neden?#

Bunun en olası iki nedeni vardır. Birincisi propagasyon: eski kaydın TTL'i kadar bir süre boyunca çözümleyiciler önbellekteki değeri kullanmaya devam eder, dolayısıyla değişiklik anında dünyaya yansımaz. İkincisi ve daha sinsi olanı, alan adının nameserver'larının sizin sunucunuzu değil, harici bir sağlayıcıyı (örneğin Cloudflare) göstermesidir; bu durumda WHM'deki zone hiç kullanılmaz ve değişikliği harici sağlayıcının panelinden yapmanız gerekir.

CNAME kaydını kök alan adına (@) neden koyamıyorum?#

DNS standardı, kök alan adında CNAME ile başka kayıtların bir arada bulunmasını yasaklar. Kök alan adı zaten zorunlu olarak SOA ve NS kayıtlarını taşır; CNAME ise "bu ad tamamen başka bir adın takma adıdır" anlamına geldiği için bu kayıtlarla çakışır. Çözüm, kök alan adı için doğrudan bir A (ya da AAAA) kaydı kullanmaktır; takma ad davranışını yalnızca www gibi alt alan adlarında CNAME ile kurabilirsiniz.

MX kaydını değiştirdim ama e-postalar hâlâ yerel sunucuya düşüyor?#

Yalnızca MX kaydını değiştirmek çoğu zaman yeterli olmaz. WHM ve cPanel, alan adının e-postasını yerel mi yoksa uzak bir sunucuda mı barındırdığını ayrı bir "Email Routing" ayarıyla tutar. Bu ayar "Local Mail Exchanger" kaldığı sürece sunucu, MX kaydınıza rağmen postayı kendi üzerinde teslim etmeye çalışır. E-postayı dışarı taşıdıysanız bu ayarı "Remote Mail Exchanger" yapmanız gerekir.

TTL değerini ne zaman düşürmeliyim?#

TTL'i, planlı bir DNS değişikliğinden bir gün önce düşürmek en iyi pratiktir. Sunucu taşıma, IP değişikliği ya da nameserver geçişi gibi işlerden önce ilgili kayıtların TTL'ini 300 saniye gibi düşük bir değere çekerseniz, geçiş anında değişiklik neredeyse anında yayılır ve kesinti penceresi kısalır. İşlem tamamlanıp her şey oturduktan sonra TTL'i tekrar 14400 gibi normal bir değere yükseltmeniz, gereksiz DNS trafiğini önler.

WHM'de yeni oluşturduğum zone çalışmıyor, eksik olan ne?#

Zone dosyasını oluşturmak tek başına yeterli değildir; o zone'un internette geçerli olması için alan adının nameserver'larının sizin sunucunuzu işaret etmesi gerekir. Alan adı hâlâ eski ya da başka bir sağlayıcının nameserver'larını kullanıyorsa, dünya kayıtları oradan sorgular ve sizin zone'unuz görmezden gelinir. Ayrıca ham düzenleme yaptıysanız SOA serial numarasının artmış olduğundan emin olun; artmayan serial, ikincil nameserver'ların güncellenmemesine yol açar.

cPanel Zone Editor ile WHM Edit DNS Zone aynı şeyi mi düzenliyor?#

Evet, ikisi de arka planda aynı zone dosyasına yazar; birinde yaptığınız değişiklik diğerinde de görünür. Aradaki fark yetki ve kapsamdadır: WHM yöneticisi sunucudaki tüm alan adlarına ve SOA gibi alt seviye kayıtlara erişirken, cPanel kullanıcısı yalnızca kendi hesabına ait alan adını sadeleştirilmiş bir arayüzle düzenler. Toplu ve altyapısal yönetim için WHM, tek bir siteye hızlı kayıt eklemek için cPanel pratiktir.

Kapanış#

WHM'in DNS Functions araçları, üzerinde barındırdığınız her alan adının A, AAAA, CNAME, MX ve TXT kayıtlarını tek bir merkezden yönetmenizi sağlar. En kritik iki alışkanlık; kayıt hedeflerinde sondaki noktaya dikkat etmek ve her sorunda önce alan adının nameserver'larının gerçekten sizin sunucunuzu gösterdiğini doğrulamaktır. TTL'i planlı geçişlerden önce düşürmek, SOA serial'inin arttığını teyit etmek ve e-postayı taşırken Email Routing ayarını da güncellemek ise son derece pratik alışkanlıklardır.

Kendi sunucunuzun DNS'ini tam kontrol etmek istiyorsanız VDS ve sanal sunucu çözümlerimizle WHM'e kök erişim elde edebilir, birden fazla müşteriyi tek panelden yönetmek için reseller hosting planlarımızı değerlendirebilirsiniz. Kurulum, güvenlik ve DNS yapılandırmasını uzman bir ekibe bırakmayı tercih ederseniz sunucu yönetimi hizmetimiz tüm bu ayrımları sizin adınıza doğru kurar. Web sitenizi barındıracak sağlam bir zemin arıyorsanız hosting paketlerimize göz atın; e-posta teslimatını güçlendirmek için ise e-posta çözümlerimizi inceleyebilirsiniz.