Alan Adı Müsait mi? Doğru Sorgulama Yöntemi

Aklınıza güzel bir isim geldi, alan adı sorgulama kutusuna yazdınız ve ekranda kırmızı bir yazı belirdi: "Bu alan adı alınmış." Çoğu kişinin yolculuğu tam burada biter; isim listesinin başındaki en iyi seçenek silinir, ikinci en iyi isme geçilir, oradan üçüncüye. Oysa "alınmış" sonucu tek bir şey anlatmaz — arkasında en az altı farklı durum olabilir ve bunların üçünde alan adı hâlâ sizin olabilir. Aynı şekilde "müsait" sonucu da her zaman "bu fiyata alabilirsiniz" demek değildir; premium fiyatlandırma, uzantıya özel belge şartı ya da rezerve kelime listesi araya girebilir.

Bu yazıda alan adı sorgulamanın perde arkasında ne olduğunu, sonucun nasıl okunacağını ve komut satırından kendi doğrulamanızı nasıl yapacağınızı anlatıyorum. .tr uzantılarının neden ayrı bir sistemden (TRABİS) sorgulandığını, premium uyarısının ne anlama geldiğini, süresi dolmak üzere olan bir adı nasıl tespit edeceğinizi ve yıllardır dolaşan "sorguladım, kaptılar" endişesinin gerçekte ne kadar geçerli olduğunu tek tek ele alacağız. Sonunda elinizde, bir ismi elemeden önce çalıştıracağınız net bir kontrol akışı olacak.

Alan Adı Sorgulama Aslında Neyi Sorgular#

Sorgulama kutusuna yazdığınız isim, doğrudan uzantının kayıt otoritesine (registry) sorulur — hosting firmasının kendi veritabanına değil. .com için Verisign, .org için Public Interest Registry, .tr için TRABİS bu otoritedir. Firma yalnızca aracıdır: sizin adınıza sorar, gelen cevabı ekrana basar.

Bu sorgu iki farklı protokolden biriyle yapılır:

• EPP check komutu. Kayıt kuruluşunun registry ile arasındaki resmî kanal. Cevap ikiliktir: avail="1" (boşta) veya avail="0" (alınmış) ve genellikle bir sebep kodu. En hızlı ve en güvenilir yöntem budur.
• WHOIS / RDAP sorgusu. 43. porttan düz metin (WHOIS) veya HTTPS üzerinden JSON (RDAP) olarak kayıt bilgisini ister. Kayıt yoksa "No match" benzeri bir cevap döner ve bu, adın boşta olduğu anlamına gelir.

Aradaki fark pratikte önemlidir: WHOIS gizliliği devredeyken kayıt sahibinin bilgileri maskelenir ama kaydın var olduğu bilgisi asla gizlenmez. Yani WHOIS'te "Redacted for Privacy" görüyorsanız ad kesinlikle alınmıştır. Detaylar için whois nedir yazısındaki kayıt anatomisine bakabilirsiniz.

Bir de üçüncü, güvenilmez bir yöntem var: sadece tarayıcıdan adrese girip "site açılmıyor, demek ki boşta" demek. Bu tamamen yanlıştır. Kayıtlı ama DNS'i yönlendirilmemiş yüz binlerce alan adı vardır; hiçbiri boşta değildir.

"Alınmış" Sonucunun Altı Farklı Anlamı#

Sorgulama motorunun tek bir kelimeyle geçiştirdiği durum, aslında şu tablodaki senaryolardan biridir. Sağ sütun, o senaryoda hâlâ şansınız olup olmadığını söyler.

Bu ayrımı ekranda gösteren sorgulama aracı neredeyse yoktur. Bu yüzden bir isme gerçekten değer veriyorsanız, kırmızı yazıyı gördükten sonra WHOIS'e bakmadan pes etmeyin. Süreç ve süreler için redemption grace period nedir yazısındaki takvim tablosu işinizi görür.

Tablodaki üçüncü, dördüncü ve beşinci satırlar, "alınmış" cevabının aslında bir sayaç olduğu durumlardır. Süresi dolmuş bir adın ne zaman havuza döneceğini Registry Expiry Date üzerinden kabaca hesaplayabilirsiniz: son kullanma tarihine yaklaşık 30 gün yenileme kolaylığı, ardından 30 gün redemption ve 5 gün pendingDelete eklenir. Yani vadesi geçmiş görünen bir ad, çoğu zaman iki ay daha kimsenin alamayacağı bir bekleme odasındadır. Bu süre boyunca sahibi her an yenileyebilir, dolayısıyla planınızı tek bir isme bağlamayın; ikinci bir aday belirleyip beklerken onu güvenceye almak çok daha sağlıklıdır.

Durum kodunu kendiniz nasıl okursunuz#

WHOIS çıktısındaki Domain Status satırları EPP standardındaki durum kodlarıdır ve doğrudan yorumlanabilir:

whois ornekalanadi.com | grep -iE "Domain Status|Expiry|Name Server"

Tipik bir çıktı şöyledir:

Domain Status: clientTransferProhibited
Domain Status: clientUpdateProhibited
Registry Expiry Date: 2027-03-14T09:22:11Z
Name Server: NS1.ORNEKHOSTING.COM
Name Server: NS2.ORNEKHOSTING.COM

Burada clientTransferProhibited sizi ilgilendirmez — bu, sahibinin transfer kilidini açık bıraktığını gösterir, adın satılık olmadığı anlamına gelmez. Asıl bakacağınız satır Registry Expiry Date; tarih yakınsa ve nameserver'lar registrar'ın park sunucularıysa, ad muhtemelen terk edilmiştir.

.tr Uzantıları Neden Ayrı Sorgulanır#

.tr uzantılı adlar, gTLD'lerden tamamen ayrı bir sistemden yönetilir: TRABİS. Sorgu 43. porta gider ama sunucu farklıdır ve çıktı formatı gTLD çıktısına benzemez:

whois -h whois.trabis.gov.tr ornekalanadi.com.tr

Pratikte bilmeniz gereken üç fark var:

1. Belgeli / belgesiz ayrımı. TRABİS düzeninde uzantıların bir kısmı belgesizdir, yani ilk başvuran alır. edu.tr, gov.tr, pol.tr, bel.tr, k12.tr, tsk.tr gibi uzantılar hâlâ belge ister; buralarda "müsait" sonucu almanız, tahsis edileceği anlamına gelmez — başvuru belge incelemesine düşer.
2. Sorgu sonucu kesin değildir, tahsis kesindir. Belgeli uzantılarda başvurunuz sırada bekler ve reddedilebilir. gTLD'lerde ise ödeme tamamlandığı anda kayıt oluşur.
3. Ara sorgu araçlarının verisi bayat olabilir. Bazı üçüncü taraf sorgulama siteleri .tr verisini önbellekten okur. Bir ismin gerçekten boşta olduğunu doğrulamak için sorguyu bir kayıt kuruluşunun kendi ekranından yapın.

Uzantıya özel şartlar ve başvuru akışı için com.tr alan adı alma yazısı adım adım ilerliyor.

"Müsait" Yazıyor Ama Fiyat Uçuk: Premium Alan Adları#

Sorgu sonucunda ad boşta çıkıyor fakat yanında normalin çok üstünde bir tutar ve bazen "premium" etiketi görüyorsanız, karşınızdaki kaydın kendisi değil, registry'nin fiyatlandırmasıdır. Kayıt otoriteleri kısa, jenerik ya da yüksek arama hacimli kelimeleri ayrı bir fiyat sınıfına koyar.

Burada asıl tuzak kayıt ücreti değil, yenileme ücretidir. Pek çok uzantıda premium bir ad, ilk yıl için yüksek bir bedelle satılır ve her yıl aynı yüksek bedelle yenilenir. Yani bir kerelik bir masraf değil, kalıcı bir gider kalemi satın alırsınız. Sözleşmeye girmeden önce mutlaka yenileme tutarının da premium olup olmadığını sorun. Konunun tamamı için premium alan adı nedir yazısına bakın.

Premium etiketiyle karıştırılan ikinci durum, ikinci el satıştır: ad zaten birine kayıtlıdır ve pazaryerinde listelenmiştir. Bu durumda sorgu "alınmış" der, satış sayfası ise "satılık" der. İkisi çelişmez — biri kayıt durumunu, diğeri sahiplik niyetini gösterir.

Sorgulama Yaptım, Alan Adım Kapılır mı#

Kısa cevap: itibarlı bir kayıt kuruluşunda sorgulama yapmanız alan adınızın kapılmasına yol açmaz. Bu endişenin adı domain front running'dir ve gerçek bir olay dizisine dayanır: yıllar önce bazı sağlayıcılar, sorgulanan adları kullanıcı adına kısa süreliğine rezerve edip ancak kendilerinden satın alınabilir hale getiriyordu. Sektör bu uygulamayı büyük ölçüde terk etti, çünkü hem itibar kaybı hem de düzenleyici baskı yarattı.

Yine de riski sıfırlamak istiyorsanız üç davranış yeterlidir:

1. Sorgulamayı, satın alacağınız yerde yapın. Sorgu ile ödeme arasında farklı firmalar dolaşmayın.
2. Onlarca ismi tek tek deneyip "düşüneyim" diye bırakmayın. Kararınızı vermeden önce kısa listeyi 3-4 isme indirin.
3. Gerçekten kritik bir isimse sorgudan sonra bekleme süresini dakikalarla sınırlayın ve kaydı hemen tamamlayın.

Asıl gerçek risk, sorgulama değil gecikmedir. Popüler bir kelime kombinasyonu, siz karar verirken bambaşka biri tarafından bağımsız olarak alınabilir. Yılda milyonlarca yeni kayıt açılan bir havuzda bu tesadüf sandığınızdan sık olur.

Komut Satırından Kendi Sorgunuzu Yapmak#

Web arayüzlerine hiç güvenmeden, üç komutla kesin sonuca ulaşabilirsiniz.

1. Kayıt var mı:

whois ornekalanadi.com

Çıktıda No match for veya NOT FOUND görüyorsanız ad boştadır. Domain Name: satırı varsa kayıtlıdır.

2. Nameserver atanmış mı:

dig ornekalanadi.com NS +short

Boş dönüyorsa ad ya boştadır ya da kayıtlı olduğu hâlde delegasyonu yoktur. İkisini ayırt etmek için birinci adımı da çalıştırmanız gerekir — bu yüzden tek başına dig yeterli değildir.

3. Site fiilen ayakta mı:

dig ornekalanadi.com A +short
curl -sI https://ornekalanadi.com | head -1

A kaydı var ama HTTP cevabı yoksa ad kayıtlıdır ve sahibi henüz yayına geçmemiştir; bu, terk edilmiş adların klasik imzasıdır.

Windows tarafında whois yerleşik gelmez; PowerShell'de nameserver kontrolü için:

Resolve-DnsName ornekalanadi.com -Type NS

Sorgulama sonuçlarının neden bazen çelişkili göründüğünü anlamanın anahtarı önbellektir: yeni silinmiş bir adın eski DNS kayıtları, TTL süresi dolana kadar çözümleyicilerde görünmeye devam eder. Bu yüzden whois "No match" derken dig hâlâ eski bir A kaydı döndürebilir. Bu çelişkide her zaman whois çıktısına güvenin; DNS, kayıt durumunun değil, yayınlanmış verinin aynasıdır.

Toplu kontrol yapacaksanız bir metin dosyasına adayları yazıp döngüye sokabilirsiniz:

while read -r ad; do
  printf "%-28s " "$ad"
  whois "$ad" | grep -qiE "no match|not found" && echo "BOSTA" || echo "KAYITLI"
done < adaylar.txt

Bu betik yirmi adayı saniyeler içinde eler; ancak bazı registry'ler art arda gelen sorguları hız sınırına takar, o yüzden aralara sleep 1 koymak makul bir alışkanlıktır.

Doğru Sorgulama Akışı: Adım Adım#

Bir isme karar vermeden önce şu sırayı uygulayın:

1. Kısa listeyi hazırlayın. 5-8 aday isim yazın; her birinin .com ve .com.tr karşılığını not edin.
2. Toplu sorgu yapın. Kayıt kuruluşunun sorgulama ekranından uzantıları birlikte kontrol edin.
3. "Alınmış" çıkanları elemeyin, WHOIS'e bakın. Yukarıdaki tabloya göre hangi kategoride olduğunu belirleyin.
4. Premium etiketi varsa yenileme tutarını sorun. Cevap yazılı olsun.
5. Marka çakışması kontrolü yapın. Tescilli bir markayla birebir aynı adı almak, sorgu boşta gösterse bile sonradan devir/iptal davasıyla geri alınabilir.
6. Uzantı şartlarını doğrulayın. Belgeli .tr uzantılarında belge hazır mı, tüzel kişilik uygun mu.
7. Kararı verip aynı oturumda satın alın. Sepette bekletmeyin.
8. Kayıt sonrası ilk 24 saatte WHOIS doğrulama e-postasını onaylayın; aksi halde ad askıya alınabilir.

Bu akışın sekizinci maddesi en çok atlanan maddedir ve doğrudan sitenizin kapanmasına yol açar. Satın alma sonrası tüm kontrol listesi için alan adı nasıl satın alınır yazısındaki bölümleri sırasıyla uygulayın.

Sorgulamada En Sık Yapılan Hatalar#

Sadece .com'a bakmak. İsim .com'da doluysa yolculuğu bitirmek yaygın bir refleks. Oysa hedef kitleniz Türkiye ise .com.tr çoğu zaman daha güçlü bir sinyaldir ve boşta olma ihtimali yüksektir.

Tireli ve rakamlı varyasyonlara kaçmak. Sorgu ekranı size ornek-firma-2026.com gibi öneriler sunar. Bunlar teknik olarak müsaittir ama telefonda tarif edilemez, yazılırken hata alır ve kullanıcı büyük ihtimalle tiresiz halini yazıp rakibinize düşer.

Farklı sitelerde tekrar tekrar sorgulamak. Aynı adı beş ayrı yerde sorgulamak size ek bilgi vermez, sadece kararı geciktirir.

Sorgu sonucunu tarayıcı adres çubuğuyla doğrulamak. "Girdim, açılmadı, demek ki boşta" mantığı kayıtlı ama yayına alınmamış adlarda sizi yanıltır.

Türkçe karakterli adları normal sorgulamak. şirket.com gibi adlar IDN'dir ve arka planda xn-- ile başlayan punycode karşılığına çevrilir; sorgu aracınız bunu desteklemiyorsa yanlış sonuç verebilir. Komut satırında doğru sonucu almak için adı punycode hâliyle sorgulamanız gerekebilir.

Sepette bekletmek. Sorgu sonucu boşta çıktığında bazı sistemler adı sepetinizde birkaç dakika tutar ama bu bir rezervasyon değildir; ödeme tamamlanana kadar kayıt oluşmaz. Aynı adı aynı anda sepete atan biri sizden önce öderse ad ona kayıtlanır ve sizin sepetinizde "artık müsait değil" hatası belirir. Sepet ekranında beklemek koruma sağlamaz.

Sıkça Sorulan Sorular#

Alan adı sorgulama ücretli mi#

Alan adı sorgulama her zaman ücretsizdir ve olmalıdır. Sorgu, kayıt otoritesine yapılan basit bir müsaitlik kontrolüdür; sizden hiçbir bilgi ya da ödeme istenmez. Sorgulama için ücret, üyelik veya kredi kartı bilgisi isteyen bir sayfayla karşılaşırsanız orayı kapatın. Ücret yalnızca kaydı fiilen oluştururken, yani satın alma adımında devreye girer.

Alan adı sorgulaması yaptıktan sonra domainim kapılır mı#

İtibarlı bir kayıt kuruluşunda sorgulama yapmanız alan adınızın kapılmasına yol açmaz. Bu endişenin kaynağı, geçmişte bazı sağlayıcıların sorgulanan adları kendi adlarına kısa süreli rezerve etmesiydi; uygulama sektörde büyük ölçüde terk edildi. Asıl risk sorgulamak değil, karar vermeyi günlere yaymaktır. Gerçekten istediğiniz bir isimse sorgu ile satın alma arasını mümkün olduğunca kısa tutun.

Alınmış bir alan adını nasıl satın alabilirim#

Kayıtlı bir adı almanın üç yolu vardır: sahibine doğrudan teklif götürmek, pazaryerinde listelenmişse oradan satın almak veya süresi dolduğunda düşmesini beklemek. WHOIS gizliliği açıksa iletişim genellikle registrar'ın sağladığı anonim form üzerinden yapılır. Süresi dolan adlar için beklemek istiyorsanız redemption ve pendingDelete dönemlerini takip etmeniz, hatta backorder hizmeti kullanmanız gerekir. Hiçbir yöntemde sonuç garanti değildir.

Alan adı müsait çıktı ama satın alamıyorum#

Bu genellikle uzantıya özel bir kısıtlamadan kaynaklanır. Belgeli .tr uzantılarında sorgu boşta gösterse bile başvurunuz belge incelemesine tabidir; registry rezerv listesindeki kelimeler de sorguda boşta görünüp kayıt aşamasında reddedilebilir. Premium fiyat sınıfındaki adlarda ise ödeme adımında beklediğinizden farklı bir tutar çıkar ve işlem yarıda kalır. Hata mesajını not edip kayıt kuruluşunun destek ekibine iletmek en hızlı çözümdür.

Süresi dolan bir alan adı ne zaman tekrar alınabilir#

Genel uzantılarda süreci yaklaşık 75 güne kadar uzayabilen üç aşama belirler. Önce yenileme kolaylık dönemi gelir (uzantıya göre 0–45 gün) ve bu sürede yalnızca eski sahibi normal ücretle yenileyebilir. Ardından yaklaşık 30 günlük redemption dönemi başlar; ad hâlâ eski sahibine aittir ama geri alması yüksek bir kurtarma ücreti gerektirir. Son olarak yaklaşık 5 günlük pendingDelete aşamasından sonra ad havuza düşer ve herkes tarafından alınabilir hale gelir.

WHOIS gizliliği açık olan bir adın sahibine nasıl ulaşırım#

Kayıt kuruluşunun sağladığı anonim iletişim formu üzerinden ulaşabilirsiniz. WHOIS gizliliği kişisel verileri maskeler ama sahibe mesaj iletmenin bir yolunu bırakmak zorundadır; çıktıda genellikle rastgele bir e-posta adresi ya da bir web formu bağlantısı bulunur. Mesajınızda kim olduğunuzu, adı ne için istediğinizi ve somut bir teklif aralığını yazın; içeriksiz "satılık mı" mesajlarının cevaplanma oranı düşüktür. Cevap gelmezse adın nameserver'larına bakıp sahibinin başka projelerinden iletişim kurmayı deneyebilirsiniz.

Aynı ismi birden fazla uzantıda almak gerekli mi#

Marka değeri olan bir isim için en azından hedef pazarınızın uzantısını ve .com karşılığını almak mantıklıdır. Amaç, ziyaretçinin yanlış uzantıyı yazıp başka bir siteye düşmesini ve kötü niyetli kişilerin markanıza benzer adres kurmasını engellemektir. Ancak onlarca uzantıyı savunma amaçlı toplamak çoğu işletme için gereksiz bir yenileme yüküdür. İki-üç kritik uzantı ile sınırlı kalmak dengeli bir yaklaşımdır.

Sorgulama sonucu neden farklı sitelerde farklı çıkıyor#

Farklılığın nedeni önbellektir. Bazı sorgulama araçları kendi veritabanlarında tuttukları sonuçları belirli aralıklarla tazeler; yeni kaydedilmiş ya da yeni silinmiş bir ad, bu araçlarda saatlerce eski durumuyla görünebilir. Kesin sonuç registry'nin kendisinden gelir, bu yüzden karar aşamasında satın alacağınız kayıt kuruluşunun ekranını ölçüt alın. Komut satırından whois çalıştırmak da doğrudan otoriteye sorduğu için güvenilirdir.

Kapanış#

Alan adı sorgulama, sanıldığı gibi "boşta / dolu" ikiliği değildir. Kırmızı yazının arkasında park edilmiş bir ad, süresi dolmuş bir kayıt ya da birkaç gün sonra havuza düşecek bir isim olabilir; yeşil yazının arkasında ise premium yenileme ücreti veya belge şartı bekliyor olabilir. Doğru yöntem, sorgu sonucunu bir cevap değil bir başlangıç noktası saymak: WHOIS çıktısındaki durum kodlarına bakmak, .tr tarafında belgeli/belgesiz ayrımını doğrulamak ve kararı verdikten sonra kaydı aynı oturumda tamamlamak. Kayıt oluştuktan sonra ilk 24 saat içinde WHOIS doğrulama e-postasını onaylamayı da unutmayın; bu adım atlandığında ad askıya alınır ve site kapanır.

İsminize karar verdiyseniz kaydı, DNS yönetimini ve yenileme takibini tek yerden yürütmek işinizi ciddi biçimde kolaylaştırır. Alan adı kayıt sayfamızdan uzantıları birlikte sorgulayıp kaydı tamamlayabilir, siteyi yayına alacağınız paketi hosting paketleri sayfasından seçebilir, alan adı doğrulandıktan hemen sonra da SSL sertifikası kurulumuyla HTTPS'e geçebilirsiniz. Alan adını aldıktan sonra yapılacakları sırayla uygulamak isterseniz bu wiki'deki başlangıç rehberleri elinizden tutar.