Alan Adı Nasıl Satın Alınır? Adım Adım Rehber

Alan adı nasıl alınır sorusu, internette bir şey yayınlamak isteyen herkesin ilk pratik adımıdır ve ilk defa yapıldığında sanılandan hızlı biter — çoğu uzantıda toplam süre beş dakikadır. Zor olan kısım işlemin kendisi değil, o beş dakika içinde verdiğiniz kararların sonraki yıllarda geri dönmesidir: hangi uzantıyı seçtiğiniz, kaç yıllık aldığınız, kayıt formuna girdiğiniz bilgilerin nereye gittiği, otomatik yenilemeyi açık bırakıp bırakmadığınız. Bu kararların hepsi düzeltilebilir ama bir kısmı ancak belirli bir bekleme süresinden sonra düzeltilebilir.

Bu rehberde alan adı satın alma sürecini sırayla, firma bağımsız biçimde ele alacağız: müsaitlik sorgulama ve sorgu sonuçlarının nasıl okunacağı, uzantı seçimi, kayıt formundaki sahiplik bilgilerinin WHOIS'e nasıl yansıdığı, kaç yıllık alınacağı, ödeme adımı, kayıt sonrası zorunlu e-posta doğrulaması, 60 günlük transfer kilidi ve satın almanın hemen ardından yapılması gereken üç ayar. Sonunda ilk gün için bir kontrol listesi ve en sık yapılan hataların listesi var. Panel ekranlarının yerleşimi firmadan firmaya değişir ama adımların mantığı her yerde aynıdır; bu yüzden ekran görüntüsü yerine "hangi ayar ne işe yarar" anlatımını tercih ettim.

Adım 1: Alan Adı Müsait mi Sorgulama#

Satın alma her zaman sorgulama ile başlar; bir alan adı ancak kimsenin üzerine kayıtlı değilse satın alınabilir.

Sorgu kutusuna adı uzantısıyla birlikte ya da uzantısız yazabilirsiniz; uzantısız yazdığınızda çoğu panel size aynı adın farklı uzantılardaki durumunu birlikte gösterir. Sonuç ekranında üç farklı durum görürsünüz ve bunları karıştırmak yaygın bir hatadır:

Sonucun "kayıtlı" çıkması adın sonsuza dek kapalı olduğu anlamına gelmez. Alan adları süresi dolduğunda bir süre sonra serbest kalır; bu döngüyü ve süresi dolan adların nasıl takip edildiğini expired domain yazısında ele aldık. Ayrıca komut satırından hızlı bir doğrulama yapmak isterseniz WHOIS sorgusu, panelin gösterdiğinden daha net bir cevap verir:

# Alan adının kayıtlı olup olmadığını ve süresini gösterir
whois ornekalanadi.com | grep -Ei "domain name|registrar|creation|expiry|status"

# .tr uzantılarında sorgu TRABİS tarafına gider
whois ornekalanadi.com.tr

Çıktıda No match for domain benzeri bir satır görürseniz ad gerçekten boştadır. Expiry Date satırı varsa ad doludur ve o tarihe kadar sahibindedir. WHOIS çıktısının satır satır ne anlama geldiğini merak ediyorsanız WHOIS nedir yazısı tüm alanları açıklıyor.

Adım 2: Doğru Uzantıyı Seçmek#

Uzantı seçimi teknik değil, stratejik bir karardır: hedef kitleniz nerede ve hangi adres onların gözünde daha güvenilir görünüyor.

Pratik kural şudur: Türkiye'de hizmet veren, hedef kitlesi Türkiye olan bir işletme için .com ve .com.tr birlikte düşünülür. .com uluslararası standarttır ve kullanıcı bir adres yazarken refleks olarak onu ekler. .com.tr ise ticaret unvanı ya da marka belgesine dayalı tahsis edildiği için gözle görülür bir kurumsallık sinyali verir; kimse bir hafta sonunda rastgele bir .com.tr alamaz. Blog, kişisel proje ya da yazılım ürünü için .net, .org, .dev, .io gibi seçenekler de anlamlıdır.

Karar verirken şunlara dikkat edin:

1. Marka adınızın telaffuz edilebilirliği. Telefonda söylediğinizde karşı taraf doğru yazabiliyor mu.
2. Kısa olması. Uzun ve tireli adlar hem yazılırken hatalanır hem de e-posta adresinizi uzatır.
3. Türkçe karakter. ş, ğ, ı içeren adlar teknik olarak alınabilir ama arka planda punycode'a çevrilir; e-posta ve bazı eski sistemlerde sorun çıkarır. Ayrıntısı Türkçe alan adı ve IDN yazısında var.
4. Kısa .tr. Doğrudan .tr uzantısı ayrı bir tahsis sürecine tabidir; nasıl başvurulduğunu kısa .tr alan adı rehberinde anlattık.
5. Savunma kaydı. Marka için önemli bir isim aldıysanız yakın varyasyonları da kaydetmek ileride yaşanacak taklit sorunlarını ucuza kapatır.

.com.tr, .net.tr, .org.tr gibi belgeli uzantılarda süreç doğrudan satın alma değil, başvurudur: belgeyi yüklersiniz, kontrol edilir, sonra tahsis edilir. Bu yüzden aynı gün yayına almanız gereken bir işte önce .com alıp siteyi açmak, .com.tr başvurusunu paralel yürütmek daha güvenli bir plandır. Süreci com.tr alan adı alma yazısında adım adım bulabilirsiniz.

Adım 3: Sahiplik Bilgilerini Doğru Girmek#

Kayıt formuna girdiğiniz ad, adres, telefon ve e-posta bilgileri alan adının resmî sahiplik kaydıdır ve bir kısmı WHOIS üzerinden kamuya açık sorgulanabilir.

Bu adımda üç kritik nokta var. Birincisi, bilgiler gerçek olmalıdır. Uydurma bilgiyle yapılan kayıtlar, doğrulama süreçlerinde askıya alınabilir; bir uyuşmazlık durumunda ise alan adının sizin olduğunu kanıtlayamazsınız. İkincisi, e-posta adresi çalışır durumda olmalı ve alan adının kendisine bağlı olmamalıdır. Yani [email protected] adresini kayıt e-postası olarak yazmayın: o adres henüz çalışmıyordur ve alan adı sorun yaşadığında (örneğin süresi dolduğunda) uyarı e-postası da gelmez. Bağımsız bir adres kullanın.

Üçüncüsü, tüzel kişi mi gerçek kişi mi kaydedeceğinize baştan karar verin. Şirketiniz varsa kaydı şirket unvanına yapmak, ileride alan adını devrederken ya da bir hukuki süreçte işinizi kolaylaştırır. Sonradan sahiplik değişikliği (registrant change) mümkündür ama bazı uzantılarda ek onay adımları ve transfer kilidi tetikler.

WHOIS'te bilgilerinizin görünmesini istemiyorsanız kayıt sırasında WHOIS gizliliği seçeneğini işaretleyin. Bu, kayıt bilgilerinizi silmez; sorgu sonucunda sizin yerinize aracı bir kayıt gösterir. Nasıl çalıştığını ve hangi uzantılarda mümkün olmadığını WHOIS gizliliği yazısında anlattık. .tr ailesinde gizlilik uygulaması gTLD'lerdekinden farklıdır; oradaki kurallar TRABİS politikalarına bağlıdır.

Adım 4: Kaç Yıllık Alınacağına Karar Vermek#

Bir alan adını en az bir, çoğu uzantıda en fazla on yıllığına kaydedebilirsiniz ve çok yıllık kayıt, fiyat artışına karşı bir sigortadır.

Bir yıllık almanın tek avantajı ilk gün daha az ödemektir. Karşılığında iki risk alırsınız: yenileme fiyatı artabilir ve yenilemeyi kaçırma ihtimaliniz her yıl tekrar eder. Çok yıllık kayıt bu iki riski de bir kerede kapatır. Özellikle ilk yıl kampanyalı satılan uzantılarda, kayıt anında 2-3 yıl seçmek ikinci yılın normal fiyattan da olsa bugünden sabitlenmesini sağlar. Fiyat yapısının nasıl kurulduğunu merak ediyorsanız alan adı fiyatları neden farklı yazısı tüm kalemleri ayırıyor.

Uzun süreli kaydın SEO'ya doğrudan bir etkisi olduğuna dair yaygın inanış ise teknik bir gerçeğe değil, eski bir varsayıma dayanır. Kayıt süresini uzun tutmanın asıl faydası operasyoneldir: kaçırma riskini azaltır.

Adım 5: Sepet, Ek Hizmetler ve Ödeme#

Ödeme adımında karşınıza çıkacak ek seçeneklerin hangisinin gerekli olduğunu bilmek, gereksiz kalemleri temizlemenin tek yoludur.

Tipik sepet ekranında şu kutucukları görürsünüz:

Bu listede tartışmasız açık kalması gereken iki kalem otomatik yenileme ve domain kilididir. Otomatik yenileme, alan adını kaybetmenin en yaygın yolunu kapatır. Domain kilidi (registrar lock), izniniz olmadan başka bir firmaya transfer edilmesini engeller; ne olduğunu domain kilidi yazısında bulabilirsiniz. SSL için ise önce hosting paketinizin ücretsiz sertifika sunup sunmadığına bakın; sunuyorsa sepetteki ücretli sertifikaya gerek yoktur — konuyu Let's Encrypt ücretsiz SSL yazısında ele aldık.

Ödemeyi tamamladıktan sonra alan adı çoğu gTLD'de saniyeler içinde aktif olur. .tr ailesinin belgeli uzantılarında ise başvurunuz incelemeye alınır ve tahsis belge onayından sonra gerçekleşir.

Adım 6: Kayıt Sonrası İlk 15 Gün — E-posta Doğrulaması#

gTLD'lerde kayıt sonrası gelen doğrulama e-postasını tıklamazsanız alan adınız 15 gün sonra askıya alınır ve site açılmaz.

Bu, yeni başlayanların en sık düştüğü ve en anlaşılmaz görünen sorundur: site bir hafta düzgün çalışır, sonra birden erişilemez olur. Sebebi teknik bir arıza değil, ICANN'ın registrant iletişim bilgilerinin doğrulanması kuralıdır. Kayıt tamamlandığında verdiğiniz e-posta adresine bir doğrulama bağlantısı gönderilir; tıklanmazsa alan adı clientHold durumuna alınır. Bu durumda DNS sorgusu boş döner:

$ dig +short ornekalanadi.com
# çıktı yok

$ whois ornekalanadi.com | grep -i status
Domain Status: clientHold https://icann.org/epp#clientHold

Çözüm basittir: firmanın panelinden doğrulama e-postasını yeniden gönderin ve bağlantıyı tıklayın. Askı genellikle kısa süre içinde kalkar. Bu yüzden 3. adımda "çalışan bir e-posta adresi yazın" uyarısını yaptım — spam klasörünü de kontrol edin.

Adım 7: Satın Alma Sonrası Yapılması Gereken Üç Ayar#

Alan adı elinizde ama henüz hiçbir yere bağlı değil; onu kullanılabilir hâle getiren üç ayar vardır.

1. Nameserver'ları yönlendirin. Alan adının hangi DNS sunucularının otoritesinde olacağını belirler. Siteyi bir hosting paketinde barındıracaksanız, hosting firmasının verdiği iki (bazen dört) nameserver adresini alan adı panelindeki "Ad Sunucuları / Nameservers" alanına yazarsınız:

ns1.ornekhosting.com
ns2.ornekhosting.com

Değişikliğin yayılması genellikle birkaç saat sürer, bazı durumlarda 24 saati bulabilir. Süreci ve neden hemen olmadığını nameserver değiştirme yazısında ve DNS propagasyon süresi yazısında ayrıntılı anlattık.

2. Temel DNS kayıtlarını kurun. Nameserver'lar hosting tarafındaysa A ve MX kayıtlarını cPanel'de Zone Editor ekranından, alan adı firmasının DNS'ini kullanıyorsanız kendi panelinden düzenlersiniz. Minimum kurulum şuna benzer:

@       A       203.0.113.10
www     CNAME   ornekalanadi.com.
@       MX  10  mail.ornekalanadi.com.
@       TXT     "v=spf1 +mx -all"

Buradaki A kaydı siteyi, MX kaydı e-postayı, TXT kaydı ise gönderdiğiniz e-postaların spam'e düşmemesi için gereken SPF politikasını taşır. www ile wwwsuz adresin nasıl davranacağına dair kararı www mu wwwsuz mu yazısında ele aldık. Doğrulamayı komut satırından yapabilirsiniz:

dig +short ornekalanadi.com A
dig +short ornekalanadi.com MX
dig +short ornekalanadi.com TXT

3. Otomatik yenilemeyi ve kilidi kontrol edin. Sepette işaretlemiş olsanız bile panelde tekrar bakın. Aynı ekranda alan adının bitiş tarihini takviminize bir hatırlatma olarak ekleyin — otomatik yenilemenin kendisi de kartınızın süresi dolduğunda başarısız olabilir.

60 Günlük Transfer Kilidi ve Diğer Bekleme Süreleri#

Yeni kaydedilen bir gTLD alan adı, kayıt tarihinden itibaren 60 gün boyunca başka bir firmaya transfer edilemez.

Bu kural ICANN kaynaklıdır ve dolandırıcılığı önlemek için vardır. Pratik sonucu şudur: "ucuza alıp hemen daha iyi bir yere taşırım" planı ilk iki ay çalışmaz. Aynı 60 günlük kilit, sahiplik bilgilerinde (registrant) yapılan değişiklikten sonra da tetiklenebilir. Yani ad soyad ya da e-posta değiştirdiyseniz, transfer planınız iki ay daha ertelenir.

Transferin genel işleyişini, auth code alma ve kilit açma adımlarını alan adı transfer yazısında bulabilirsiniz.

İlk Gün Kontrol Listesi ve Sık Yapılan Hatalar#

Satın alma bittikten sonra şu altı maddeyi tek tek işaretleyin:

1. Doğrulama e-postasındaki bağlantı tıklandı mı
2. WHOIS'te registrant olarak siz görünüyor musunuz (firma değil)
3. Otomatik yenileme açık mı
4. Domain kilidi açık mı
5. Nameserver'lar doğru yazıldı mı, dig NS ile doğrulandı mı
6. Bitiş tarihi takvime hatırlatma olarak eklendi mi

En sık gördüğüm dört hata ise şunlar: kayıt e-postası olarak henüz çalışmayan @yenialanadi.com adresinin yazılması; otomatik yenilemenin kapalı bırakılıp bir yıl sonra alan adının kaybedilmesi; hosting kampanyasıyla gelen "ücretsiz" alan adının firmanın hesabına kaydedildiğinin fark edilmemesi — bu modelin ayrıntılarını bedava alan adı yazısında ele aldık; ve nameserver'lar değiştirildikten hemen sonra site açılmayınca panik yapılıp ayarların tekrar tekrar değiştirilmesi, ki bu propagasyonu daha da uzatır.

Sıkça Sorulan Sorular#

Alan adı satın almak ne kadar sürer#

Standart gTLD uzantılarında ödeme onaylandıktan sonra kayıt saniyeler içinde tamamlanır ve alan adı hemen sizin hesabınızda görünür. Sitenin gerçekten açılması ise nameserver ayarını yapmanıza ve DNS yayılmasının tamamlanmasına bağlıdır; bu genellikle birkaç saattir. Belgeli tahsis gerektiren .com.tr gibi uzantılarda süre başvurunuzun incelenmesine bağlıdır ve aynı gün bitmeyebilir. Aynı gün yayına almanız gereken bir iş varsa önce gTLD alıp belgeli başvuruyu paralel yürütmek en güvenli yoldur.

Alan adı alırken hangi bilgileri girmek zorundayım#

Ad soyad ya da şirket unvanı, adres, telefon ve e-posta adresi zorunludur; bunlar alan adının resmî sahiplik kaydını oluşturur. Bilgilerin gerçek olması gerekir, çünkü doğrulama süreçlerinde hatalı bilgi askıya alınmaya yol açar ve bir uyuşmazlıkta sahipliğinizi kanıtlayamazsınız. E-posta adresinin kayıt ettiğiniz alan adından bağımsız ve çalışır durumda olması kritiktir. Bilgilerinizin kamuya açık görünmesini istemiyorsanız WHOIS gizliliği seçeneğini işaretleyebilirsiniz.

Alan adı aldım ama sitem açılmıyor#

En yaygın iki sebep nameserver ayarının yapılmamış olması ve kayıt sonrası e-posta doğrulamasının tıklanmamasıdır. Önce alan adı panelinden ad sunucularının hosting firmanızın verdiği değerlerle aynı olup olmadığını kontrol edin, ardından whois alanadiniz.com çıktısında clientHold durumu olup olmadığına bakın. clientHold varsa doğrulama e-postasını yeniden göndertip bağlantıyı tıklamanız yeterlidir. Her ikisi de doğruysa büyük ihtimalle DNS yayılmasını bekliyorsunuzdur ve birkaç saat içinde açılacaktır.

Alan adını kaç yıllığına almalıyım#

En az iki yıl önerilir, çünkü çok yıllık kayıt hem fiyat artışına karşı sizi korur hem de yenilemeyi kaçırma riskini azaltır. Tek yıllık kaydın tek avantajı ilk gün daha az ödemektir ve bunun karşılığında her yıl tekrarlanan bir takip yükü alırsınız. Özellikle ilk yılı indirimli satılan uzantılarda 2-3 yıllık kayıt, ikinci yılın fiyatını bugünden sabitler. Uzun kaydın arama motoru sıralamasına doğrudan etkisi olduğu iddiası ise teknik bir dayanağa değil eski bir varsayıma dayanır.

Aldığım alan adını hemen başka firmaya taşıyabilir miyim#

Hayır, gTLD uzantılarında kayıt tarihinden itibaren 60 gün boyunca transfer yapılamaz. Bu ICANN kaynaklı bir kuraldır ve dolandırıcılığı önlemek için konmuştur; hiçbir firma bu süreyi kısaltamaz. Aynı kilit, sahiplik bilgilerinde yapılan değişiklikten sonra ve başarılı bir transferin ardından da tetiklenebilir. Bu yüzden alan adını nereden alacağınız kararını ilk günden vermek, "ucuza alıp taşırım" planından daha sağlıklıdır.

Alan adı ve hosting aynı yerden mi alınmalı#

Zorunlu değildir, ama aynı yerden almak yönetimi belirgin biçimde kolaylaştırır. Alan adı ve barındırma ayrı yerlerdeyse nameserver ayarını bir panelde, DNS kayıtlarını başka bir panelde yönetirsiniz ve bir sorun çıktığında iki ayrı destek ekibiyle konuşmanız gerekir. Aynı panelde toplandığında yenileme takibi, DNS düzenlemesi ve SSL kurulumu tek yerden yapılır. Teknik olarak ise iki yaklaşım arasında performans farkı yoktur; kararı yalnızca operasyonel kolaylık belirler.

WHOIS gizliliğini almak zorunda mıyım#

Zorunlu değildir, ancak gerçek kişi olarak kayıt yaptırıyorsanız güçlü biçimde önerilir. Gizlilik olmadan ad, adres ve telefonunuz herkesin sorgulayabileceği bir kayıtta görünür ve bu bilgiler otomatik toplama araçlarıyla spam listelerine düşer. Gizlilik hizmeti bilgilerinizi silmez, yalnızca sorgu sonucunda aracı bir kayıt gösterir; resmî talepler durumunda kayıt kuruluşu gerçek bilgilere erişebilir. Şirket adına kayıt yapıyorsanız bu bilgiler zaten kamuya açık olduğu için gizlilik daha az kritiktir.

Kapanış#

Alan adı satın almak teknik olarak kolay ama sonuçları uzun ömürlü bir işlemdir. Sorgulama sonucunu doğru okumak, uzantıyı hedef kitlenize göre seçmek, sahiplik bilgilerini gerçek ve bağımsız bir e-posta adresiyle girmek, otomatik yenileme ile domain kilidini açık bırakmak ve kayıt sonrası doğrulama e-postasını tıklamak — bu beş adımı doğru yapan biri, ilerideki sorunların neredeyse tamamını daha ilk gün kapatmış olur. Kalan iş nameserver'ları yönlendirmek ve temel DNS kayıtlarını kurmaktır; bunlar da geri alınabilir işlemlerdir.

Alan adını aldıktan sonra sıradaki adım onu bir barındırma hizmetine bağlamaktır. Clou.TR tarafında kayıt işlemi için domain sayfasına, yeni bir siteyi yayına alacaksanız web hosting ya da WordPress kuracaksanız WordPress hosting sayfasına bakabilirsiniz; alan adınıza bağlı kurumsal e-posta hesapları için e-posta hizmeti sayfası uygun seçenektir. Hangi paketin trafiğinize ve projenize uyduğuna karar vermek için hosting seçici aracını kullanabilirsiniz.