Kısa .tr Alan Adı Nasıl Alınır? Başvuru Rehberi

Yıllarca Türkiye'de bir alan adı almak demek .com.tr, .net.tr ya da .org.tr almak demekti; ara katman olmadan doğrudan marka.tr yazmak mümkün değildi. TRABİS'in kısa .tr uzantısını tahsise açmasıyla bu değişti ve artık marka.tr biçiminde, üç harflik ara katman taşımayan alan adları alınabiliyor. Kısa .tr alan adı nasıl alınır sorusu, özellikle mevcut .com.tr adresine sahip firmalarda "benim ismimin kısası boşta mı, birileri alır mı" endişesiyle birlikte geliyor — ve haklı bir endişe, çünkü bu uzantıda da kural "ilk gelen alır".

Bu rehberde işin tamamını sırayla anlatacağım: kısa .trnin .com.trden teknik ve idari farkları, tahsise açılmadan önceki öncelikli dönemin nasıl işlediği ve aynı isme birden fazla başvuru geldiğinde ne olduğu, kayıt operatörü seçerken bakmanız gerekenler, başvuru sırasında istenen bilgiler, ücret ve yenileme davranışı, tahsisten sonraki DNS/e-posta/SSL kurulumu ve — çoğu kaynağın hiç konuşmadığı kısım — elinizdeki .com.tr ile yeni .tr adresini birlikte kullanmanın doğru yolu. Sonunda pratikte sık yaptığım hataların listesi ve bir karşılaştırma tablosu var.

Kısa .tr Nedir, .com.tr'den Farkı Ne#

Kısa .tr, Türkiye'nin ülke kodu uzantısının ikinci seviyeden doğrudan tahsis edilen hâlidir: markaniz.tr. .com.tr ise aynı uzantının altındaki bir kategori katmanıdır ve adres üçüncü seviyeye iner: markaniz.com.tr. Aradaki fark sadece dört karakter değil; hem algı hem teknik davranış açısından somut sonuçları var.

Uzunluk ve akılda kalıcılık. markaniz.tr telefonda tarif etmesi, radyoda söylemesi, kartvizite basması, QR kodu içine koyması daha kolaydır. E-posta adresi olarak da fark yaratır: [email protected] ile [email protected] arasındaki fark her yazışmada kendini gösterir.

Teknik davranış. .com.tr iki seviyeli bir son ektir, .tr ise tek seviyeli. Bu, iki yerde karşınıza çıkar. Birincisi çerezler: kendi yazdığınız bir uygulamada çerez alanını .tr olarak ayarlamaya çalışırsanız tarayıcı bunu reddeder, çünkü .tr bir kamuya açık son ektir. Doğru değer daima .markaniz.tr biçimidir. İkincisi joker (wildcard) SSL sertifikaları: *.markaniz.tr sertifikası www.markaniz.tryi kapsar ama çıplak markaniz.tr adresini kapsamaz. Sertifikaya her ikisini de eklemeniz gerekir; bu ayrıntı atlandığında site www ile açılır, çıplak adreste sertifika uyarısı verir.

İdari çerçeve. Her iki uzantı da TRABİS'in yönetimindedir ve akredite kayıt operatörleri üzerinden alınır. Uyuşmazlıklar Türkiye'deki uyuşmazlık çözüm hizmet sağlayıcıları üzerinden görülür. Yani hukuki zemin aynıdır; değişen sadece adresin biçimi ve tahsis takvimidir.

.com.tr tarafındaki başvuru mekaniği ve belgesiz düzenin ayrıntıları için com.tr alan adı alma yazısına, iki uzantı arasında kalanlar içinse .com mu .com.tr mi karşılaştırmasına bakabilirsiniz.

Müsaitlik Sorgulaması Nasıl Yapılır#

İstediğiniz kısa .tr adresinin boş olup olmadığını iki yoldan öğrenirsiniz: kayıt operatörünün sorgu ekranı ve doğrudan WHOIS. İkisini de yapın, çünkü sorgu ekranları bazen kendi rezervasyon listelerini "alınmış" gösterir.

Terminalden .tr uzantısını sorgularken WHOIS sunucusunu elle vermek gerekebilir:

whois -h whois.trabis.gov.tr markaniz.tr

Kayıtlı bir isimde çıktı, tahsis ve bitiş tarihlerini içeren bir kayıt bloğu döner. Boş bir isimde ise "kayıt bulunamadı" anlamına gelen kısa bir yanıt alırsınız. WHOIS'i yorumlamakta zorlanıyorsanız hızlı bir ikinci kontrol daha yapın — domain gerçekten kullanılıyorsa DNS'te iz bırakır:

dig +short NS markaniz.tr
dig +short A markaniz.tr

NS yanıtı boşsa isim büyük ihtimalle tahsis edilmemiştir. NS dolu ama A boşsa isim alınmış ama henüz bir siteye bağlanmamıştır — bu, birinin ismi koruma amaçlı aldığı anlamına gelir ve size satılmayacaktır.

Bir uyarı: sorgu ekranında bulduğunuz ismi hemen alın. Sorgulanan alan adlarının izlenip önden kayıt edilmesi (domain front-running) iddiaları sektörde eskiden beri dolaşır; iddiaları bir yana bıraksak bile, değerli kısa bir ismi "yarın alırım" diye bekletmek gereksiz risktir.

Tahsis Süreci: Öncelikli Dönem, Çakışma ve Genel Tahsis#

Kısa .tr gibi yeni açılan uzantılarda tahsis tek adımda başlamaz; kademeli bir takvim uygulanır. Bu takvimin mantığını bilmek, "ben neden başvuramadım" ya da "ismim neden başkasına gitti" sorularının cevabıdır. Aşamalar genel olarak şöyle işler:

1. Öncelikli (ön) başvuru dönemi. Uzantı herkese açılmadan önce, isim üzerinde önceden hak sahibi olanlara başvuru penceresi tanınır. Bu hak genel olarak iki kaynaktan doğar: aynı ismin .com.tr gibi mevcut bir .tr alt uzantısında kayıtlı olması ve ismin tescilli marka olması. Bu dönemde başvuru yapmak, ismi otomatik almak değil, sıraya girmek anlamına gelir.
2. Çakışan başvuruların çözülmesi. Aynı isme öncelikli dönemde birden fazla hak sahibi başvurduğunda tahsis "ilk tıklayan" mantığıyla yapılmaz — aksi hâlde iki farklı marka sahibinden biri saniyeler yüzünden hak kaybederdi. Çakışma, TRABİS'in ilan ettiği usule göre çözülür ve pratikte bu çözüm bir açık artırma ya da hakların derecelendirilmesi biçiminde olabilir. Başvurunuzu yaptığınız kayıt operatörü, çakışma çıktığında size hangi yöntemin uygulanacağını ve hangi tarihte sonuçlanacağını bildirmekle yükümlüdür; sonucu operatörünüzün panelinden takip edersiniz.
3. Genel tahsis. Öncelikli dönem kapandıktan sonra kalan isimler herkese açılır ve buradan sonrası klasik "ilk gelen alır" düzenidir. Bu aşamada belge istenmez, sorgu ekranında müsait görünen isim aynı gün kayıt edilebilir.

Buradaki en kritik pratik bilgi şudur: öncelikli dönem bir kereye mahsustur ve kaçırıldığında geri gelmez. Elinizde .com.tr adresi ya da tescilli marka varsa, kısa .tr tarafındaki takvimi kayıt operatörünüzden yazılı olarak teyit edin ve pencereyi kaçırmayın; genel tahsise kalan bir ismi profesyonel isim yatırımcılarına kaptırma ihtimaliniz yüksektir.

Takvim ve usul TRABİS tarafından duyurulur; bu yazıda tarih vermiyorum çünkü bu tür takvimler uzatılabiliyor ve bayat bir tarih, hiç tarih olmamasından daha zararlı oluyor. Doğru kaynak, başvuru yapacağınız kayıt operatörünün güncel duyurusudur.

Başvuru Adımları: Kayıt Operatörü Seçiminden Tahsise#

Kısa .tr başvurusu, uygun bir kayıt operatörü seçip isim sorgusu yapmak, kayıt sahibi bilgilerini doğru girmek ve süreyi seçmekten ibarettir. Sırayla:

1. Akredite bir kayıt operatörü seçin. .tr uzantıları yalnızca TRABİS'e akredite operatörler üzerinden alınabilir. Uluslararası bir firmadan .tr alamazsınız.
2. İsmi sorgulayın ve varyasyonlarını da kontrol edin. Ana ismin yanında yaygın yazım hatalarını da sorgulayın; kısa uzantıda yazım hatası varyasyonları daha kolay kapılır.
3. Kayıt sahibi bilgilerini gerçek ve güncel girin. Şirket için başvuruyorsanız unvanı ticaret sicildeki hâliyle, vergi numarasını doğru yazın. Kayıt sahibi e-postası, sonraki her onay adımının gideceği adrestir.
4. Kayıt süresini seçin. Kısa ve değerli bir isimde mümkün olan en uzun süreyi seçmek, hem yenileme unutma riskini hem de yıllık işlem yükünü azaltır.
5. Ödemeyi tamamlayın ve tahsis bildirimini bekleyin. Belgesiz tahsiste bu adım genellikle kısa sürer; bildirim kayıt sahibi e-postasına gelir.
6. Tahsis tamamlanınca panelde iki şeyi hemen yapın: transfer kilidini aktif edin ve nameserver alanlarını kendi hosting sağlayıcınızın değerleriyle doldurun.

Kayıt sahibi e-postası konusunda ısrar etmemin sebebi şu: yıllardır gördüğüm en yaygın alan adı krizi, domainin işten ayrılmış bir personelin kişisel e-postasına kayıtlı olması ve yenileme/transfer onaylarının kimseye ulaşmamasıdır. Domaini bilgi@ gibi kalıcı, birden fazla kişinin eriştiği bir kurumsal adrese bağlayın. Alan adı satın alma sürecinin genel akışı için alan adı nasıl satın alınır yazısına da göz atabilirsiniz.

Ücretler ve Yenileme: .com.tr ile Farkı#

Rakam vermeden, karar vermenizi sağlayacak yapıyı anlatayım: kısa .tr uzantısının kayıt ve yenileme bedeli, .com.tr ile aynı olmak zorunda değildir ve pratikte genellikle daha yüksektir. Bunun iki sebebi var: uzantının kendisi daha kıt bir kaynaktır (her isim yalnızca bir kez tahsis edilebilir ve isim havuzu .com.trden küçüktür), ayrıca yeni açılan uzantılarda öncelikli dönem işlemleri ek maliyet doğurur.

Yenileme davranışında bilmeniz gereken üç nokta:

• Yenileme bedeli kayıt bedelinden bağımsızdır. İlk yıl kampanyalı bir bedelle alınan bir isim, ikinci yıl liste bedelinden yenilenir. Kararınızı ilk yıl bedeline göre değil, yenileme bedeline göre verin.
• Süre bitiminde domain hemen serbest kalmaz. Yenileme yapılmazsa isim önce bir bekleme sürecine girer; bu süreçte eski sahibinin geri alma önceliği vardır. Yani "yenilemeyi unuttum, kaptırdım" durumu çoğu zaman hemen gerçekleşmez ama bedeli artar.
• Otomatik yenilemeyi açık tutun ve ödeme yönteminin süresini takip edin. Otomatik yenilemenin başarısız olduğu vakaların çoğunda sebep domain değil, süresi dolmuş bir karttır.

Güncel bedeller için kayıt operatörünüzün fiyat sayfasına bakın; bu yazıda rakam vermiyorum çünkü uzantı bedelleri dönemsel olarak değişiyor.

Tahsisten Sonra: DNS, E-posta ve SSL Kurulumu#

Domain elinize geçtiğinde henüz hiçbir şey çalışmıyor demektir. Sırayla üç işi yapın.

1. Nameserver'ları ayarlayın. Operatör panelinde alan adının nameserver alanlarına hosting sağlayıcınızın verdiği değerleri girin. Bu değişikliğin yayılması birkaç saat sürebilir; ne kadar kaldığını kontrol etmek için nameserver'ların gerçekten değiştiğini sorgulayın:

dig +short NS markaniz.tr

Nameserver değişikliğinin adım adım nasıl yapıldığı ve nelere dikkat edilmesi gerektiği için nameserver değiştirme yazısına bakın.

2. Temel DNS kayıtlarını girin. Siteyi ve e-postayı ayağa kaldıran asgari set şudur:

markaniz.tr.        A     203.0.113.10
www.markaniz.tr.    CNAME markaniz.tr.
markaniz.tr.        MX    10 mail.markaniz.tr.
mail.markaniz.tr.   A     203.0.113.10
markaniz.tr.        TXT   "v=spf1 a mx ~all"

E-postayı kısa adresle kullanacaksanız SPF, DKIM ve DMARC kayıtlarını da baştan doğru kurun. Yeni bir alan adından gönderilen e-postalar, gönderim geçmişi olmadığı için ilk haftalarda daha sıkı süzgeçten geçer; kimlik doğrulama kayıtları eksikse doğrudan spam klasörüne düşersiniz.

3. SSL sertifikasını çıplak adresi de kapsayacak şekilde alın. Bu, kısa .trde en sık atlanan adım. Wildcard sertifika tek başına yetmez:

certbot certonly --dns-cloudflare \
  -d markaniz.tr -d "*.markaniz.tr"

Çıplak adresi (-d markaniz.tr) listeye eklemezseniz, https://markaniz.tr adresine giren ziyaretçi sertifika uyarısı alır. Kurulumdan sonra ikisini de test edin:

curl -sI https://markaniz.tr | head -n 1
curl -sI https://www.markaniz.tr | head -n 1

İkisinden de HTTP/2 200 veya HTTP/2 301 görmelisiniz; SSL certificate problem hatası alıyorsanız sertifikada eksik alan adı vardır.

.tr ve .com.tr'yi Birlikte Kullanma Stratejileri#

Elinde .com.tr olan firmaların çoğu kısa .tryi aldıktan sonra ne yapacağını bilemiyor. Üç geçerli strateji var ve seçim, sitenizin arama motorlarındaki mevcut ağırlığına bağlı.

Hangi stratejiyi seçerseniz seçin, iki adresi de aynı içerikle yayında bırakmayın. Aynı site iki adresten açılıyorsa arama motoru hangisini göstereceğine kendisi karar verir ve bağlantı gücünüz bölünür. Yönlendirmeyi yolu koruyacak biçimde yazın:

server {
    listen 443 ssl;
    server_name markaniz.tr www.markaniz.tr;

    ssl_certificate     /etc/letsencrypt/live/markaniz.tr/fullchain.pem;
    ssl_certificate_key /etc/letsencrypt/live/markaniz.tr/privkey.pem;

    return 301 https://markaniz.com.tr$request_uri;
}

$request_uri olmadan yazılan bir yönlendirme, markaniz.tr/kampanya adresine gelen ziyaretçiyi ana sayfaya atar ve kampanya bağlantınızın değerini yok eder.

Bölünmüş kullanım stratejisi Türkiye'de en çok işe yarayan seçenek: web sitesi mevcut .com.tr adresinde kalır, buna karşılık e-posta adresleri, QR kodları, basılı reklamlar ve kısa kampanya bağlantıları .tr üzerinden gider. Burada dikkat edilecek tek şey, .tr üzerinden giden bağlantıların da 301 ile doğru sayfaya inmesi ve UTM parametrelerinin yönlendirmede kaybolmamasıdır.

Sık Yapılan Hatalar#

Kısa .tr tahsislerinde tekrar tekrar gördüğüm hatalar şunlar:

• Öncelikli dönemi kaçırmak. Elindeki .com.tr sayesinde hak sahibi olan firma, duyuruyu takip etmediği için pencereyi kaçırıyor ve ismini genel tahsiste kaybediyor.
• Kayıt sahibi bilgilerini eksik/yanlış girmek. Sonradan yapılan her işlem (transfer, unvan değişikliği, uyuşmazlık) bu kayda dayanır; hatalı kayıt sonradan düzeltilirken zaman kaybettirir.
• Çıplak adresi SSL sertifikasına eklememek. Site www ile açılır, markaniz.tr yazan ziyaretçi güvenlik uyarısı görür.
• Aynı içeriği iki uzantıda birden yayınlamak. Yönlendirme kurulmadığı için arama motorunda hangi adresin görüneceği belirsizleşir.
• Yönlendirmeyi 302 olarak kurmak. Geçici yönlendirme, arama motoruna "ana adres değişmedi" der; kalıcı geçiş için 301 şarttır.
• E-postayı yeni adrese taşırken SPF/DKIM/DMARC kurmamak. Gönderim geçmişi olmayan yeni bir alan adı, kimlik doğrulaması eksikse doğrudan spam klasörüne düşer.
• Transfer kilidini kapalı bırakmak. Değerli kısa isimler, kilit açıkken izinsiz devir denemelerinin ilk hedefidir.

Kısa .tr dışındaki diğer .tr alt uzantılarını da değerlendiriyorsanız, bireysel ve genel kullanıma açık seçenekler için gen.tr ve web.tr alan adları yazısı işinizi görür.

Sıkça Sorulan Sorular#

Kısa .tr alan adı almak için belge gerekiyor mu#

Genel tahsis aşamasında belge gerekmez; isim müsaitse başvuru yapıp aynı gün tahsis alabilirsiniz. Belge sorusu esas olarak öncelikli başvuru döneminde anlam kazanır: o dönemde hak iddia ederken, hakkın kaynağını (aynı ismin mevcut bir .tr alt uzantısında kayıtlı olması ya da tescilli marka) göstermeniz istenebilir. Bu bir "belgeli uzantı" durumu değil, öncelik hakkının ispatıdır. Genel tahsise geçildikten sonra kural sade biçimde ilk gelen alırdır.

Elimde .com.tr varsa kısa .tr otomatik olarak bana mı verilir#

Hayır, otomatik bir tahsis yoktur; başvuru yapmanız gerekir. Mevcut .com.tr kaydınız size öncelikli dönemde başvuru hakkı sağlar, ancak bu hakkı kullanmak için kayıt operatörünüz üzerinden bilfiil başvurmalısınız. Aynı isme başka bir hak sahibi de başvurduysa tahsis, TRABİS'in ilan ettiği çakışma çözüm usulüne göre yapılır. Öncelikli dönemi kaçırırsanız isim genel tahsise düşer ve orada herkesle aynı sırada beklersiniz.

Aynı isme iki firma birden başvurursa ne olur#

Öncelikli dönemde aynı isme birden fazla hak sahibi başvurduğunda tahsis, başvuru sırasına göre değil, TRABİS'in ilan ettiği usule göre yapılır. Bunun sebebi açık: iki farklı sektörde aynı markayı taşıyan iki firma olabilir ve saniyelerle karar vermek adil olmaz. Uygulanan yöntemi ve sonuç tarihini kayıt operatörünüz size bildirir; süreci operatörün panelinden takip edersiniz. Genel tahsis aşamasında ise çakışma yoktur, ilk tamamlanan kayıt geçerlidir.

Kısa .tr uzantısı .com.tr'den daha pahalı mı#

Genellikle evet, kısa .trnin kayıt ve yenileme bedeli .com.trden yüksek olur. Sebebi, isim havuzunun daha küçük olması ve her ismin yalnızca bir kez tahsis edilebilmesidir. Karar verirken ilk yıl bedeline değil yenileme bedeline bakın; kampanyalı ilk yıl bedeli sonraki yılları temsil etmez. Güncel rakamları başvuru yapacağınız kayıt operatörünün fiyat sayfasından teyit edin, çünkü uzantı bedelleri dönemsel olarak değişebiliyor.

Kısa .tr adresim SEO açısından .com.tr'den daha mı iyi#

İkisi de Türkiye'ye yönelik güçlü bir coğrafi sinyal taşıdığı için arama motoru gözünde birbirine denktir; uzantı uzunluğunun sıralamaya doğrudan etkisi yoktur. Kısa .trnin gerçek avantajı kullanıcı tarafındadır: adres daha kolay hatırlanır, tıklama oranını artırabilir ve basılı/sözlü kullanımda hata payı düşer. Mevcut .com.tr siteniz yıllardır yayındaysa ana adresi değiştirmenin geçici bir dalgalanma yaratacağını hesaba katın; bu durumda kısa adresi yönlendirme ve e-posta için kullanmak daha güvenli bir yoldur.

Kısa .tr adresini aldıktan sonra ne yapmalıyım#

Tahsis biter bitmez üç işi aynı gün yapın: transfer kilidini aktif edin, nameserver'ları hosting sağlayıcınızın değerleriyle doldurun ve SSL sertifikasını hem çıplak hem www adresi kapsayacak şekilde kurun. Ardından temel DNS kayıtlarını (A, CNAME, MX ve SPF) girin. E-posta kullanacaksanız DKIM ve DMARC kayıtlarını da baştan kurun; yeni bir alan adının gönderim itibarı olmadığı için kimlik doğrulama eksikse ilk e-postalarınız spam klasörüne düşer.

Wildcard SSL sertifikası kısa .tr adresimin tamamını kapsar mı#

Hayır, *.markaniz.tr biçimindeki bir wildcard sertifika yalnızca alt alan adlarını kapsar; çıplak markaniz.tr adresini kapsamaz. Bu, kısa .tr uzantısında en sık yapılan teknik hatadır ve sonucu şudur: site www.markaniz.tr ile sorunsuz açılır, adres çubuğuna markaniz.tr yazan ziyaretçi ise sertifika uyarısı alır. Çözüm, sertifika isteğine çıplak adresi ayrıca eklemektir. Kurulumdan sonra her iki adresi de ayrı ayrı test edin.

Kısa .tr ile .com.tr adresimin ikisini de yayında tutabilir miyim#

Teknik olarak tutabilirsiniz ama tutmamalısınız. İki adres de aynı içeriği gösterdiğinde arama motoru hangisini dizine alacağına kendisi karar verir, bağlantı gücünüz iki adrese bölünür ve kullanıcı hangisinin gerçek adresiniz olduğundan emin olamaz. Doğru kurulum, birini ana adres seçip diğerini kalıcı 301 yönlendirmesiyle ona bağlamaktır. Yönlendirmeyi yol koruyacak biçimde yazın ki alt sayfalara gelen ziyaretçi ana sayfaya değil, karşılığı olan sayfaya insin.

Kapanış#

Kısa .tr uzantısı Türkiye'de uzun süredir eksik olan bir şeyi tamamladı: ara katman taşımayan, telefonda tarif edilebilen, e-posta adresi olarak kısa duran bir ülke adresi. Almak teknik olarak zor değil — akredite bir kayıt operatörü, doğru girilmiş kayıt sahibi bilgileri ve müsait bir isim yeterli. Zor olan kısım zamanlama ve sonrasıdır: öncelikli dönem bir kereye mahsustur ve kaçırıldığında geri gelmez; tahsisten sonra da nameserver, SSL (çıplak adres dahil), SPF/DKIM/DMARC ve yönlendirme kurulumu yapılmadığı sürece elinizdeki sadece bir kayıttır. Mevcut .com.tr adresiniz varsa iki adresi birden yayında bırakmayın; birini ana adres seçip diğerini yolu koruyan kalıcı bir yönlendirmeyle ona bağlayın.

Uygulama tarafına geçmek isterseniz, uzantı sorgusu ve kaydı için alan adı sayfamızdan başlayabilir, kısa adresinizi kurumsal yazışmalarda kullanmak için kurumsal e-posta çözümlerimize bakabilirsiniz. Siteyi Türkiye'de barındıracaksanız trafiğe göre ölçeklenen kurumsal hosting paketleri DNS, SSL ve e-posta kurulumunu tek panelden yönetmenizi sağlar; böylece bu yazıdaki adımların büyük kısmı birkaç tıklamaya iner.