Beğendiğiniz bir alan adı buldunuz. Kısa, akılda kalıcı, üstelik uzantısı da uygun. Sorgu ekranında "kayıtlı" yazıyor ama sahibi satmaya razı; ya da düşmüş bir alan adı listesinde karşınıza çıktı. Fiyat da makul. Tam bu noktada durup sormanız gereken soru şudur: bu isim daha önce ne için kullanıldı?
Alan adı boş bir kutu değildir. Üzerinde bir geçmiş taşır: eski içerik, eski bağlantılar, eski e-posta trafiği ve bunların arama motorlarında, spam filtrelerinde, tarayıcı güvenlik listelerinde bıraktığı izler. Bu izlerin bir kısmı zamanla silinir, bir kısmı silinmez. Yanlış geçmişe sahip bir alan adını satın aldığınızda kimse size bunu bildirmez; sadece yeni siteniz aylarca sıralamaya girmez ya da gönderdiğiniz e-postalar sessizce spam klasörüne düşer.
Bu rehber tek bir sihirli araç önermiyor, çünkü öyle bir araç yok. Bunun yerine satın almadan önce sırayla uygulayacağınız yedi kontrol var. Her kontrol için "şu bulguyu görürsen alma" şeklinde net bir eşik koyuyoruz — çünkü asıl zor kısım veriyi toplamak değil, topladığınız veriye bakıp karar verebilmek. Düşmüş alan adı avcısıysanız ya da markanız için ikinci el bir isim değerlendiriyorsanız, bu liste doğrudan size yazıldı.
İkinci El Alan Adı Neden Riskli? Miras Kalan Üç Sorun#
Bir alan adının geçmişinden size miras kalan şeyler üç kümede toplanır ve üçünün de düzelme süresi farklıdır.
Arama motoru mirası. Alan adı daha önce spam, yasa dışı içerik veya yoğun bağlantı manipülasyonu için kullanıldıysa, arama motoru tarafında geçmişe dayalı bir güvensizlik oluşabilir. Bu, ekranda kırmızı bir uyarı olarak görünmez; sadece yeni siteniz beklediğinizden çok daha yavaş sıralanır. Sorunun düzelme süresi aylarla ölçülür ve bazen hiç düzelmez.
E-posta itibarı mirası. Alan adı üzerinden geçmişte toplu spam gönderildiyse, alan adının kendisi (yalnızca IP değil) itibar listelerine girmiş olabilir. Bunun sonucu çok somuttur: yeni kurduğunuz düzgün mail altyapısıyla gönderdiğiniz fatura e-postası bile karşı tarafa ulaşmaz. Bu kalemin düzelme süresi genellikle en kısası olsa da çıkarma başvurusu yapmayı gerektirir.
Güvenlik listesi mirası. Site daha önce kötü amaçlı yazılım dağıttıysa veya kimlik avı için kullanıldıysa, tarayıcıların güvenli gezinme listelerinde iz bırakmış olabilir. Ziyaretçi sitenize girmeye çalıştığında tam ekran bir uyarı görür. Bu genellikle temizlendikten sonra kaldırılabilir ama süreci siz yönetmek zorunda kalırsınız.
Bu üç mirasın ortak özelliği şudur: hiçbiri satın alma ekranında görünmez. Görebilmek için dışarıdan bakmanız gerekir. Alan adının süresinin dolup düşmesinin nasıl işlediğini bilmiyorsanız, önce expired domain nedir yazımıza göz atmanız buradaki kontrolleri daha anlamlı kılar.
Kontrol 1: Wayback Machine ile Eski İçeriği Okuyun#
İlk durak internet arşividir. Alan adının geçmişte hangi içeriği yayınladığını görebileceğiniz en doğrudan kaynak burasıdır. Tarayıcıdan web.archive.org üzerinde alan adını aratabilirsiniz, ancak asıl faydalı olan takvim görünümü değil, yakalama yoğunluğudur.
Arşivin genel API'sini kullanarak yakalama sayısını ve tarih aralığını hızla çıkarabilirsiniz:
# Arşivde kaç ayrı sayfa yakalanmış, hangi tarihlerde?
curl -s "http://web.archive.org/cdx/search/cdx?url=ornek.com*&output=json&limit=50&collapse=urlkey"
# Belirli bir yıla en yakın anlık görüntü
curl -s "http://archive.org/wayback/available?url=ornek.com×tamp=2019"
Çıktıya bakarken üç şey ararsınız:
- Dil ve konu tutarlılığı. Alan adı yıllarca Türkçe bir kurumsal siteyken bir dönem birden Çince ya da Rusça içerikle dolduysa, bu tipik bir "düşmüş alan adının yeniden kullanılması" izidir.
- Sayfa sayısındaki patlama. Normal bir kurumsal sitede birkaç yüz sayfa vardır. Arşivde birden binlerce sayfaya çıkan bir dönem varsa, bu genellikle otomatik üretilmiş içerik demektir.
- Boşluk dönemleri. Uzun bir yakalama boşluğu, alan adının o dönemde park edilmiş ya da tamamen kapalı olduğunu gösterir — tek başına kötü değildir ama boşluk sonrası dönemi dikkatle inceleyin.
Vazgeçme eşiği: Arşivde kumar, yetişkin içerik, sahte ilaç, korsan indirme veya otomatik üretilmiş anahtar kelime yığını içeren herhangi bir dönem görürseniz almayın. Bu tür bir geçmişin temizlenmesi, alan adına ödeyeceğiniz paradan çok daha pahalıya mal olur.
Küçük bir teknik not: arşivin bazı sayfaları göstermemesi, o sayfaların hiç var olmadığı anlamına gelmez. Site sahibi arşivden kaldırma talebinde bulunmuş olabilir. Arşivin boş olması bir temizlik kanıtı değil, sadece veri yokluğudur.
Kontrol 2: Arama Motorunda İndeks Durumu ve Ceza İzleri#
İkinci kontrol, alan adının arama motorlarında hâlâ bir izi olup olmadığına bakar. Tarayıcıda çalıştıracağınız sorgular basittir:
site:ornek.com
site:ornek.com -site:www.ornek.com
"ornek.com" -site:ornek.com
Birinci sorgu alan adının indekslenmiş sayfa sayısını verir. İkincisi alt alan adlarında beklenmedik bir şey olup olmadığını gösterir. Üçüncüsü ise alan adının başka sitelerde nasıl anıldığını ortaya çıkarır — burada forum şikâyetleri veya spam listeleri çıkması güçlü bir sinyaldir.
Yorumlarken şu tabloyu kullanın:
| Bulgu | Ne anlama gelir | Karar |
|---|---|---|
| Yüzlerce alakasız dilde sayfa indeksli | Alan adı spam ağı olarak kullanılmış | Alma |
| Hiç sonuç yok, alan adı eski ve dolu geçmişli | İndeksten çıkarılmış olabilir | Derinleştir |
| Hiç sonuç yok, alan adı zaten hiç kullanılmamış | Doğal durum | Sorun yok |
| Sadece eski kurumsal sayfalar indeksli | Temiz bir geçmiş | Devam et |
| Alt alan adlarında yabancı dilde içerik | Alt alan adı istismarı yapılmış | Alma |
Arama motoru cezası "var/yok" şeklinde dışarıdan sorgulanabilen bir veri değildir; bu yüzden dolaylı işaretlerle çalışırsınız. Zengin bir geçmişi olan bir alan adının indekste hiç görünmemesi, en güçlü dolaylı işarettir.
Vazgeçme eşiği: Alan adının arşivde yoğun içerik geçmişi varken indekste tek bir sayfası bile yoksa, bunu ciddi bir uyarı sayın. Alan adını mutlaka almak istiyorsanız, sıfırdan yeniden değerlendirilmesinin aylar süreceğini varsayarak fiyatlandırın.
Kontrol 3: Mail Blacklist ve İtibar Sorguları#
Bu kontrol özellikle alan adını kurumsal e-posta için kullanacaksanız kritiktir ve çoğu alıcı tarafından tamamen atlanır. İki farklı sorgu tipi vardır: alan adı tabanlı listeler ve IP tabanlı listeler.
Alan adının kendisi bir itibar listesinde mi, doğrudan sorgulayabilirsiniz:
# Alan adı tabanlı listeler — cevap dönerse alan adı listelidir
dig +short ornek.com.dbl.spamhaus.org
dig +short ornek.com.multi.surbl.org
# Boş cevap = listede değil. 127.0.1.x gibi bir IP = listede.
IP tabanlı sorgu için önce alan adının işaret ettiği adresi bulur, sonra oktetleri ters çevirip sorgularsınız:
# 1) Mevcut A kaydı
dig +short ornek.com A
# Diyelim ki 203.0.113.10 döndü
# 2) IP'yi ters yazıp DNSBL'e sor: 10.113.0.203
dig +short 10.113.0.203.zen.spamhaus.org
dig +short 10.113.0.203.bl.spamcop.net
Sonucu okurken iki tuzağa dikkat edin. Birincisi, bazı listeler herkese açık DNS çözücüler üzerinden gelen sorguları reddeder ve size gerçek sonuç yerine bir hata kodu döndürür; anlamlı sonuç için kendi çözücünüzü ya da listenin kendi web sorgulama sayfasını kullanın. İkincisi, IP listesi çoğu zaman alan adının değil, o an bağlı olduğu sunucunun durumunu gösterir. Alan adını alıp kendi sunucunuza taşıdığınızda IP sorunu sizinle gelmez; ama alan adı tabanlı bir listeleme gelir.
Listeleme bulursanız süreç bitmiş demek değildir — çıkarma başvurusu mümkündür. Nasıl yapıldığını mail blacklist sorgulama ve çıkma yazımızda adım adım anlattık.
Vazgeçme eşiği: Alan adı tabanlı bir listede (DBL, SURBL) görünüyorsa ve bunu e-posta için kullanacaksanız almayın. IP tabanlı listeleme tek başına vazgeçme nedeni değildir; sunucu değiştirdiğinizde sorun genellikle sizinle taşınmaz.
Kontrol 4: Eski DNS ve Nameserver Geçmişini Çıkarın#
DNS geçmişi, alan adının hayat hikâyesini teknik olarak anlatan kayıttır: hangi barındırma firmalarında durmuş, kaç kez el değiştirmiş, hangi mail servisiyle çalışmış. Bu veriyi pasif DNS toplayan servisler tutar; ücretsiz sürümleriyle bile geçmiş nameserver ve A kayıtlarını görebilirsiniz.
Servislere gitmeden önce mevcut durumu kendiniz okuyun — çoğu zaman geçmişin kalıntıları hâlâ zone dosyasında durur:
# Yetkili sunucular ve mevcut yönlendirme
dig ornek.com NS +short
dig ornek.com A +short
# Geçmişten kalan doğrulama ve mail kayıtları
dig ornek.com TXT +short
dig _dmarc.ornek.com TXT +short
dig ornek.com MX +short
TXT çıktısı burada altın değerindedir. Eski sahiplerin bıraktığı doğrulama kayıtları, alan adının hangi servislerde kullanıldığını açık açık söyler: bir toplu e-posta platformunun doğrulama satırı, bir reklam panelinin sahiplik kaydı ya da art arda eklenmiş birden fazla SPF kaydı. Özellikle birden fazla toplu gönderim servisine ait SPF ekleri, alan adının geçmişte yoğun e-posta pazarlaması için kullanıldığının en net göstergesidir.
Sertifika şeffaflık kayıtları da geçmişi ele veren ikinci bir kaynaktır. Alan adı için geçmişte hangi alt alan adlarına sertifika alındığını buradan görürsünüz:
curl -s "https://crt.sh/?q=%25.ornek.com&output=json" | head -c 800
Çıktıda webmail, panel, shop gibi beklenen isimler yerine login-guvenlik-dogrulama benzeri uzun ve tuhaf alt alan adları görüyorsanız, alan adı kimlik avı için kullanılmış olabilir. DNS kayıtlarının genel mantığına hâkim değilseniz DNS nedir yazımız bu çıktıları okumayı kolaylaştırır.
Vazgeçme eşiği: Sertifika kayıtlarında kimlik avı kalıbına uyan alt alan adları veya birbirinden bağımsız çok sayıda toplu gönderim servisi izi varsa almayın.
Kontrol 5: Backlink Profili ve Spam Bağlantılar#
Alan adına dışarıdan gelen bağlantılar, satın alma nedeninizin ta kendisi olabilir — ikinci el alan adlarının en çok satın alınma gerekçesi budur. Aynı zamanda en büyük riskin de kaynağıdır, çünkü kötü bir bağlantı profili alan adıyla birlikte size geçer.
Bağlantı verisini ücretsiz veya ücretli SEO araçlarından çekebilirsiniz. Sayıya değil, dağılıma bakın:
| Sinyal | Sağlıklı profil | Riskli profil |
|---|---|---|
| Kaynak alan adı sayısı | Bağlantı sayısıyla orantılı | Az sayıda kaynaktan on binlerce bağlantı |
| Bağlantı metni (anchor) | Marka adı, çıplak URL, genel ifadeler | Aynı ticari anahtar kelime yüzlerce kez |
| Kaynakların dili | Alan adının hedef pazarıyla uyumlu | Alakasız dillerde forum ve yorum siteleri |
| Bağlantı türü | Haber, blog, dizin karışık | Neredeyse tamamı forum imzası veya yorum |
| Zaman dağılımı | Yıllara yayılmış | Tek bir ayda ani sıçrama |
Sağdaki sütundan iki madde birden eşleşiyorsa, alan adının bağlantı profili doğal değil satın alınmış demektir. Böyle bir profil devraldığınızda, "hazır otorite" almış olmazsınız; temizlemeniz gereken bir yük almış olursunuz.
Bir alan adının değerini bağlantı profiline bakarak fiyatlandırmak istiyorsanız alan adı değerleme yazımız bu tarafı ayrıca ele alıyor.
Vazgeçme eşiği: Toplam bağlantının yarısından fazlası tek bir ticari anahtar kelimeyle geliyorsa ya da kaynakların çoğu alan adının hedef diliyle alakasız siteler ise almayın.
Kontrol 6: WHOIS Geçmişi, Sahip Değişimleri ve Marka Riski#
WHOIS kaydı size bugünü gösterir; asıl anlamlı olan ise değişim hızıdır. Önce mevcut kaydı okuyun:
whois ornek.com | grep -Ei 'creation|created|updated|expiry|expiration|registrar:|status:'
creation date alan adının ilk kez ne zaman kaydedildiğini söyler. Bu tarih ile arşivdeki ilk yakalama arasında yıllarca fark varsa, alan adı uzun süre park edilmiş ya da düşüp tekrar alınmış demektir. updated date ise son değişikliği gösterir; satış görüşmesi sırasında bu tarihin çok yeni olması, alan adının kısa süre önce el değiştirdiğine işaret eder.
Kısa aralıklarla tekrar tekrar el değiştiren bir alan adı genellikle iki şeyden birini anlatır: ya bir sorunu vardır ve alanlar kısa sürede pes etmiştir, ya da alan adı yeniden satış zincirinin içindedir. Her iki durumda da fiyat pazarlığında elinizi güçlendirir. WHOIS kaydının hangi alanları içerdiğini ve nasıl okunacağını WHOIS nedir yazımızda bulabilirsiniz.
Aynı kontrolde marka riskine de bakın. Alan adı, tescilli bir markayla birebir ya da karışıklık yaratacak kadar benzer bir isim taşıyorsa, satın alma sonrası bir uyuşmazlık başvurusuyla elinizden çıkabilir. Marka sorgusunu ülkenizin marka veritabanı üzerinden yapın; birkaç dakikalık bu kontrol, aylar sürecek bir hukuki süreci baştan önler.
Vazgeçme eşiği: Alan adı son iki yılda üç veya daha fazla kez el değiştirmişse geçmişini çok daha derin inceleyin. Tescilli bir markayla çakışıyorsa ve o marka sizin değilse, fiyat ne olursa olsun almayın.
Kontrol 7: Tarayıcı ve Güvenlik Uyarıları#
Son kontrol en hızlısıdır ve en somut sonucu verir. Alan adının güvenli gezinme listelerinde bir işareti varsa, ziyaretçiler siteye girmeye çalıştığında tam ekran bir uyarıyla karşılaşır — yani en iyi içeriği bile kimse görmez.
Tarayıcı üreticilerinin şeffaflık raporu sayfalarından alan adını sorgulayın; ayrıca alan adını çıplak olarak birkaç kurumsal güvenlik satıcısının URL kategori sorgulama sayfasında arayın. Buradaki amaç, alan adının kurumsal ağ filtrelerinde hangi kategoriye düştüğünü görmektir. "Kumar", "kötü amaçlı yazılım" veya "anonimleştirici" kategorisine düşmüş bir alan adı, kurumsal müşterilere satış yapacaksanız doğrudan iş kaybı demektir; çünkü çalışanların ağından sitenize erişilemez.
Vazgeçme eşiği: Herhangi bir güvenli gezinme listesinde aktif işaret varsa almayın. Kategori sınıflandırması yanlışsa düzeltme talebi mümkündür, ancak aktif bir kötü amaçlı yazılım işareti temizlenene kadar alan adı kullanılamaz durumdadır.
Bulguları Nasıl Puanlarsınız? Vazgeçme Eşikleri Tablosu#
Yedi kontrolü tamamladıktan sonra elinizde bir bulgu listesi olur. Karar vermeyi kolaylaştırmak için hepsini tek tabloda topluyoruz:
| Kontrol | Kaynak | Kırmızı çizgi (alma) | Sarı bayrak (fiyat düşür) |
|---|---|---|---|
| Eski içerik | Wayback arşivi | Kumar, yetişkin, korsan içerik dönemi | Uzun boşluk, dil değişimi |
| İndeks durumu | Arama motoru site: sorgusu | Zengin geçmişe rağmen sıfır indeks | Alakasız dilde birkaç sayfa |
| Mail itibarı | DBL, SURBL sorgusu | Alan adı tabanlı listeleme | Sadece IP tabanlı listeleme |
| DNS geçmişi | Pasif DNS, TXT, crt.sh | Kimlik avı kalıplı alt alan adları | Çok sayıda eski SPF eki |
| Bağlantı profili | SEO aracı | Tek anahtar kelimeli bağlantı yığını | Ani ve tek seferlik artış |
| WHOIS geçmişi | whois çıktısı | Tescilli marka çakışması | İki yılda üç sahip değişimi |
| Güvenlik listesi | Şeffaflık raporları | Aktif kötü amaçlı yazılım işareti | Yanlış kategori sınıflandırması |
Pratik karar kuralı basittir: tek bir kırmızı çizgi vazgeçmek için yeterlidir; iki sarı bayrak ise pazarlık masasına dönmek için. Sarı bayraklı bir alan adı alınabilir, ancak beklediğiniz "hazır avantaj" gelmeyeceği için fiyatını sıfırdan kaydedilecek bir alan adına yakın tutmalısınız.
Son bir uyarı: temiz çıkan bir alan adı bile taşınma sonrasında bir süre dalgalanma yaşayabilir. Bu, geçmişten gelen bir cezanın değil, teknik geçişin doğal sonucudur; nedenlerini site taşıma sonrası SEO trafik kaybı yazımızda ele aldık.
Sıkça Sorulan Sorular#
Bir alan adının ceza yiyip yemediğini kesin olarak öğrenebilir miyim?#
Hayır, kesin olarak öğrenemezsiniz. Arama motorları bir alan adına uygulanan değerlendirmeyi dışarıya açık bir veri olarak sunmaz. Elinizdeki tek yöntem dolaylı işaretleri okumaktır: zengin bir içerik geçmişi olmasına rağmen indekste hiç görünmemesi, arşivde spam içerik dönemleri bulunması ve bağlantı profilinin yapay olması. Bu üç işaret bir aradaysa, kesin kanıtınız olmasa da kararınızı vermeniz için yeterlidir.
Wayback Machine bir alan adı için boş çıkıyorsa temiz sayabilir miyim?#
Hayır. Arşivin boş olması iki farklı şeyi birden anlatabilir: alan adı gerçekten hiç kullanılmamıştır ya da içerik arşivden kaldırılmıştır. İkincisini ayırt etmek için WHOIS'teki ilk kayıt tarihine bakın. Alan adı on yıl önce kaydedilmiş ama arşivde tek bir yakalama yoksa, bu doğal bir durum değildir ve diğer kontrollere ağırlık vermeniz gerekir.
Blacklist sorgusunda hiçbir sonuç dönmezse ne anlama gelir?#
DNS tabanlı liste sorgularında boş cevap "listede değil" demektir; bu iyi bir sonuçtur. Ancak tek bir listenin temiz çıkması yeterli değildir, çünkü her listenin kendi kriteri ve kendi veri kaynağı vardır. En az iki alan adı tabanlı ve iki IP tabanlı listeyi ayrı ayrı sorgulayın. Ayrıca bazı listelerin herkese açık DNS çözücülerden gelen sorguları reddettiğini, bu durumda dönen cevabın gerçek sonuç olmadığını unutmayın.
Eski DNS kayıtlarını nereden görebilirim?#
Geçmiş DNS kayıtlarını pasif DNS verisi toplayan servisler tutar; bu servislerin ücretsiz sürümleri bile geçmiş nameserver ve A kayıtlarını çoğu zaman gösterir. Bunun yanında iki ücretsiz kaynak daha vardır: alan adının mevcut TXT kayıtları eski servis doğrulamalarını sıklıkla hâlâ barındırır, sertifika şeffaflık kayıtları ise geçmişte hangi alt alan adları için sertifika alındığını ortaya koyar.
Düşmüş bir alan adı almak sıfırdan almaya göre avantajlı mı?#
Geçmişi temizse ve alan adına gelen bağlantılar doğalsa avantajlıdır; hem isim hem de birikmiş güven sizinle gelir. Ancak avantaj, riskin karşılanmasına bağlıdır: bu rehberdeki yedi kontrolü uygulamadan alınan düşmüş bir alan adı, tasarruf değil gizli maliyettir. Kontroller temiz çıkmıyorsa, aynı parayla sıfırdan kaydedilecek yeni bir isim her zaman daha iyi bir yatırımdır.
Geçmişi kirli bir alan adını satın aldıktan sonra temizleyebilir miyim?#
Kısmen. E-posta itibarı ve güvenlik listesi işaretleri, sorun giderildikten sonra başvuruyla temizlenebilir ve bu süreç genellikle haftalarla ölçülür. Bağlantı profilindeki zararlı bağlantılar için reddetme araçları kullanılabilir. Buna karşılık arama motorunun alan adına dair uzun vadeli değerlendirmesi sizin kontrolünüzde değildir ve aylar sürebilir. Bu yüzden temizlik, satın alma kararının yerine geçen bir plan değil; yalnızca sarı bayraklı durumlar için bir tamir seçeneğidir.