Immich mi PhotoPrism mi Nextcloud mu? Fotoğraf Arşivi İçin Hangisini Kurmalısınız?

Telefonunuzda "Depolama neredeyse dolu" uyarısı çıkıyor, bulut aboneliğinin faturası her yıl biraz daha büyüyor ve on iki yıllık bir fotoğraf arşivinin tamamı tek bir şirketin hesabına bağlı duruyor. Bu tabloyu değiştirmeye karar verdiniz, bir sunucu da kiraladınız. Sonra kurulum rehberlerini açtığınızda üç ayrı isimle karşılaşıyorsunuz: Immich, PhotoPrism ve Nextcloud'un Memories eklentisi. Üçü de "kendi Google Fotoğraflar'ınız" diye tanıtılıyor, üçünün de ekran görüntüleri birbirine benziyor ve hiçbiri diğerinden neden farklı olduğunu söylemiyor.

Bu yazı kurulum anlatmıyor. Üçünün de kurulumu ayrı ayrı yazılmış durumda: Immich kurulumu ve özellikleri, PhotoPrism ve yerel yapay zeka, Nextcloud ile kendi bulutunuz. Buradaki soru daha önce gelen soru: elinizdeki sunucuya bunlardan hangisi sığar ve on yıl sonra pişman olmayacağınız hangisidir?

Kararı beş eksene indirgeyeceğiz: gerçekte istenen donanım ve hızlandırma ihtiyacı, telefondan otomatik yedeklemenin güvenilirliği, yüz tanıma ile aramanın kalitesi, arşivin büyüme hızı ve yedek maliyeti, son olarak da en çok atlanan madde: bir gün vazgeçerseniz verinizi çıkarmak ne kadar kolay.

Üç Uygulama Aslında Aynı İşi Yapmıyor#

En yaygın hata, üçünü "fotoğraf galerisi" kategorisine koyup özellik listelerini yan yana dizmektir. Tasarım hedefleri farklı ve bu fark, ileride yaşayacağınız sıkıntıların çoğunu belirliyor.

Immich mobil öncelikli bir yedekleme servisidir. Merkezinde telefon vardır; sunucu, telefonun ürettiği akışı emmek üzere kurgulanmıştır. Yüz kümeleme, doğal dil araması ve metin tanıma gibi işleri kendi makine öğrenmesi konteyneri yapar. Bu yaklaşımın bedeli doğrudan RAM olarak önünüze gelir.

PhotoPrism dosya sistemine saygı duyan bir indeksleyicidir. Var olan bir klasör ağacını okur, üzerine bir arama katmanı kurar ve orijinal dosyalara dokunmaz. Yıllardır 2019/Tatil gibi klasörlerde biriktirdiğiniz bir arşiviniz varsa, o arşivi olduğu yerde bırakıp anlamlandırır. Yapay zekası daha mütevazıdır ve düşük bellekte kendini kapatarak çalışmaya devam eder.

Nextcloud bir dosya bulutudur, fotoğraf onun bir eklentisidir. Zaten Nextcloud çalıştırıyorsanız Memories'i kurmanın ek sunucu maliyeti neredeyse sıfırdır; belgeleriniz, takviminiz ve fotoğraflarınız tek kimlik altında toplanır. Sadece fotoğraf için Nextcloud kurmak ise, tek bir işi yapmak için en ağır altyapıyı seçmek anlamına gelir.

Immich Kaç RAM İster? Donanım Faturasını Somutlaştıralım#

Karar çoğu zaman burada verilir, çünkü elinizdeki sunucu bellidir. Aşağıdaki tablo, üç kurulumun veritabanı ve yardımcı servisler dâhil toplam beklentisini gösterir; yani "uygulama 500 MB kullanıyor" gibi yanıltıcı tekil rakamlar değil, sunucuda görecekleriniz.

Immich'in 6 GB'lık asgarisi kaprisli bir istek değil: makine öğrenmesi konteyneri modelleri belleğe yükler ve ilk toplu indekslemede tepe tüketim yapar. 4 GB'lık bir sunucuda Immich'i çalıştırabilirsiniz, ancak makine öğrenmesini kapatarak; o zaman yüz kümeleme ve akıllı arama gider, geriye hızlı bir yedekleme hedefi kalır. Meşru bir seçimdir, yeter ki bilerek yapılsın.

PhotoPrism'in davranışı burada belirgin biçimde farklıdır: bellek yetmediğinde çökmez, yeteneğini kısar. Çok düşük bellekli sistemlerde RAW dönüşümünü ve TensorFlow'u kendiliğinden devre dışı bırakır. Bunun karşılığında dokümantasyonu ısrarla swap ister, çünkü indeksleyici büyük bir panorama ya da yüksek çözünürlüklü bir kareye denk geldiğinde anlık olarak beklenenin çok üstüne çıkabilir.

Kendi sunucunuzda gerçek rakamı görmek için tahmin yürütmek yerine ölçün:

# Konteyner başına anlık bellek ve CPU tüketimi
docker stats --no-stream --format "table {{.Name}}\t{{.MemUsage}}\t{{.CPUPerc}}"

# Toplam bellek ve swap durumu
free -h

# En çok bellek tüketen 10 süreç
ps -eo pid,comm,rss --sort=-rss | head -11

Toplam sunucu bütçesini katman katman çıkarmak isterseniz self-hosted uygulamalar için kaç GB RAM gerektiğini anlatan hesap tablosu bu yazının doğal devamıdır.

Donanım Hızlandırma Ne Zaman Zorunlu Hale Geliyor?#

"GPU gerekir mi?" sorusunun cevabı arşivinizin içeriğine bağlıdır ve iki ayrı hızlandırma türü sürekli birbirine karıştırılır.

Makine öğrenmesi hızlandırması, yüz tespiti, görsel gömü üretimi ve metin tanıma içindir. Immich bu tarafta NVIDIA (CUDA), Intel (OpenVINO), AMD (ROCm) ve ARM tabanlı yapay zeka birimlerini destekler. Etkisi en çok ilk indekslemede hissedilir: seksen bin karelik bir arşivi CPU ile taramak günler, uygun bir GPU ile saatler sürer. Günlük kullanımda, yani günde birkaç yüz yeni fotoğrafta CPU fazlasıyla yeter. Yani GPU sürekli bir ihtiyaç değil, bir kerelik göçün süresini belirleyen faktördür. Küçük bir uyarı: tümleşik grafik birimleriyle yapılan hızlandırma ayrık kartlara göre daha çok sorun çıkarır ve bazı durumlarda CPU'dan daha fazla RAM tüketir.

Video kod dönüştürme hızlandırması ise bambaşka bir iştir. Telefonunuz 4K HEVC kaydediyorsa ve bunları tarayıcıdan izlemek istiyorsanız, sunucu bu videoyu anlık olarak dönüştürmek zorundadır. Immich transcode profilleri sunar; Nextcloud Memories bunun için HLS destekli ayrı bir kod dönüştürme sunucusu çalıştırır ve VA-API ile NVENC hızlandırmasını destekler. Hızlandırma olmadan da çalışırlar, ancak tek bir 4K videoyu yazılımsal dönüştürmek küçük bir sunucunun tüm çekirdeklerini dakikalarca meşgul eder.

Pratik kural: arşiviniz ağırlıklı fotoğraftan oluşuyorsa hızlandırmaya ihtiyacınız yok, ilk taramanın uzun sürmesine razı olun. Arşivinizde çok sayıda uzun 4K video varsa, hızlandırma isteğe bağlı olmaktan çıkar.

Zayıf donanımda yükü kısmak için iki gerçek ayar:

services:
  # Immich: makine öğrenmesini tamamen kapat (4 GB RAM'li sunucular için)
  immich-server:
    environment:
      IMMICH_MACHINE_LEARNING_ENABLED: "false"

  # PhotoPrism: sınıflandırma ve yüz tanımayı kapat, işçi sayısını sınırla
  photoprism:
    environment:
      PHOTOPRISM_DISABLE_TENSORFLOW: "true"
      PHOTOPRISM_DISABLE_FACES: "true"
      PHOTOPRISM_WORKERS: "2"

Telefondan Otomatik Yedekleme: Asıl Ayrım Burada#

Günlük deneyimi belirleyen madde budur. Bir fotoğraf sunucusunun tek gerçek testi şudur: telefonunuzu çantaya attığınızda, siz hiçbir şey yapmadan yeni kareler sunucuya düşüyor mu?

Immich'in mobil uygulaması birinci sınıf bir üründür. Arka planda yükleme yapar, hangi albümleri izleyeceğini seçmenize izin verir, HEIC ve hareketli fotoğrafları bozmadan gönderir ve en önemlisi hangi dosyanın yedeklendiğini net biçimde gösterir. Yerel dosyayı silmeden önce "bu sunucuda var mı" sorusuna güvenilir bir cevap alabilmeniz, arşivini gerçekten telefondan boşaltmak isteyen biri için pazarlık konusu değildir.

PhotoPrism'in resmî bir mobil yedekleme uygulaması yoktur. Web arayüzü telefonda uygulama gibi davranır, ancak otomatik yükleme için WebDAV üzerinden üçüncü parti bir araç kurmanız gerekir. Bu düzen yıllardır çalışıyor, ama bir gün sessizce durduğunda fark etmek size kalır.

Nextcloud'un resmî mobil uygulamasında otomatik yükleme vardır ve olgun bir özelliktir. Immich kadar agresif değildir; özellikle iOS'un arka plan görev kısıtlamaları altında yüklemeler bazen uygulamayı açana kadar bekler. Buna karşılık aynı uygulama dosyalarınızı, belgelerinizi ve takviminizi de taşır.

Yüz Tanıma, Arama ve Otomatik Etiketleme Kalitesi#

Üç uygulamanın da "yapay zeka" başlığı var ama yaptıkları iş aynı değil.

Immich, görsel ile metni aynı uzayda temsil eden bir model kullanır. Pratik sonucu şudur: dosya adında ya da etiketlerde hiç geçmese bile "kar üstünde kırmızı ceket" gibi bir cümle yazıp eşleşen kareleri bulabilirsiniz. Yüz kümeleme ayrı bir adımdır; isimlendirdiğiniz kişiler zamanla otomatik tanınır. Dürüst bir uyarı: doğal dil aramasının İngilizce sorgularla belirgin biçimde daha isabetli çalıştığını göreceksiniz. Türkçe sorgular çalışır, ama beklentinizi buna göre kalibre edin.

PhotoPrism nesne sınıflandırması yapar ve bulduklarını etiket olarak yazar: deniz, kedi, yemek, araba. Arama bu etiketler, çekim tarihi, konum ve kamera bilgisi üzerinden yürür. Doğal dil değildir, ama beklenmedik biçimde kullanışlıdır, çünkü etiketleri görebilir ve elle düzeltebilirsiniz. Kara kutu değildir; bir kare yanlış etiketlendiyse gidip düzeltirsiniz ve arama hemen düzelir.

Nextcloud tarafında yüz tanıma ve etiketleme, Memories'in kendisinden değil ayrı bir eklentiden gelir; bu eklenti modelleri sunucuda çalıştırır ve taramayı zamanlanmış görevlerle yürütür. Sonuçlar iyidir, ancak süreç Immich kadar akıcı değildir ve PHP bellek limitlerine takılmak ilk kurulumda sık rastlanan bir engeldir.

Memories tarafında indekslemeyi elle tetiklemek ve video desteğini kurmak gerekirse:

# Nextcloud kök dizininde, web sunucusu kullanıcısıyla
sudo -u www-data php occ memories:index
sudo -u www-data php occ memories:video-setup

# Zamanlanmış görevlerin gerçekten çalıştığını doğrula
sudo -u www-data php occ background:cron

RAW, Video ve Çok Kullanıcılı Kullanım#

Fotoğraf makinesiyle çekim yapıyorsanız RAW desteği tali bir konu değildir. PhotoPrism bu alanda en olgun olanıdır; RAW dosyalarını gömülü dönüştürücülerle JPEG önizlemelere çevirir ve orijinali dokunulmadan bırakır. Immich RAW saklar ve önizleme üretir, ancak asıl odağı telefon çıktısıdır. Nextcloud'da RAW önizlemesi Imagick yapılandırmanıza bağlıdır; varsayılan hâliyle çoğu RAW biçimi için önizleme almazsınız.

Çok kullanıcılı senaryoda sıralama tersine döner. Nextcloud kullanıcı, grup, kota ve harici kimlik doğrulama konusunda üçü arasında açık ara en olgunudur; bir aileye ya da küçük bir ekibe hesap açacaksanız bu altyapıyı sıfırdan kurmak yerine hazır bulmak ciddi bir avantajdır. Immich çok kullanıcılıdır ve partner paylaşımı gibi aile senaryolarına özel özellikler taşır. PhotoPrism'in topluluk sürümü ise pratikte tek bir arşiv sahibi etrafında kurgulanmıştır; birden çok kişiye ayrı ayrı özel kütüphane vermek istiyorsanız doğru araç değildir.

Paylaşım tarafında da fark var: Nextcloud son kullanma tarihi, parola zorunluluğu ve indirme engeli gibi ayrıntıları zaten taşır, Immich albüm bazlı parolalı bağlantı üretir, PhotoPrism'in paylaşımı ise karmaşık izin senaryoları için tasarlanmamıştır.

Depolama Planlaması: Arşiv Ne Hızla Büyür, Yedeği Neye Mal Olur?#

Kurulum kararının en çok göz ardı edilen kısmı budur, çünkü sorun ilk gün değil ikinci yıl ortaya çıkar. Kabaca gerçekçi rakamlar:

Buna bir de uygulamanın ürettiği türev veriyi eklemeniz gerekir: küçük resimler, farklı boyutlarda önizlemeler ve videoların dönüştürülmüş kopyaları. Pratikte orijinal boyutun yüzde 10 ila 25'i kadar ek alan ayırmak makul bir tahmindir; video arşivi ağırsa bu oran daha da yükselir.

Mevcut arşivinizin gerçek büyüklüğünü ölçmek, tahmin yürütmekten iyidir:

# Toplam boyut
du -sh /mnt/fotograflar

# Türlere göre dosya sayımı
find /mnt/fotograflar -type f \( -iname '*.jpg' -o -iname '*.jpeg' -o -iname '*.heic' \) | wc -l
find /mnt/fotograflar -type f \( -iname '*.mp4' -o -iname '*.mov' \) | wc -l

# En çok yer kaplayan 20 klasör
du -h --max-depth=2 /mnt/fotograflar | sort -hr | head -20

Yedekleme maliyeti çoğu zaman uygulamanın kendisinden pahalıdır: 500 GB'lık bir arşivin ikinci kopyası, tanımı gereği 500 GB'lık ikinci bir alandır. Buna karşılık fotoğraf arşivi artımlı yedeklemeye çok uygundur, çünkü dosyalar bir kez yazılır ve neredeyse hiç değişmez; ilk tam yedekten sonraki koşular çok küçük kalır. Bu senaryoda restic ile yedekleme tekilleştirme sayesinde belirgin tasarruf sağlar. Sunucu anlık görüntüsü ise yedek yerine geçmez; snapshot mı yedek mi karşılaştırmasında anlatıldığı gibi aynı diskteki bir zaman noktasıdır, sunucu tamamen kaybolursa hiçbir işe yaramaz.

Veritabanını da unutmayın. Immich'te yüz kümeleri, albümler ve arama gömüleri PostgreSQL'dedir; sadece dosyaları yedeklerseniz orijinalleriniz durur ama kurduğunuz düzenin tamamı gider. Yedek planınız dosyalar artı veritabanı olmak zorundadır.

Verinizi Geri Almak: Kilitlenme Riski Hangisinde Düşük?#

Bir gün fikrinizi değiştireceksiniz. Uygulama bakımsız kalacak, bir sürüm yükseltmesi ters gidecek ya da başka bir şey daha iyisini yapacak. O gün önemli olan tek soru şudur: orijinal dosyalarım diskte hangi hâlde duruyor?

Üçü de bu testi geçiyor ve bu, self-hosted dünyasının en büyük kazancıdır: hiçbiri fotoğraflarınızı özel bir veri biçimine parçalayıp saklamaz. Kaybettiğiniz şey dosyalar değil, üzerlerine kurduğunuz katmandır: albümler, isimlendirilmiş yüzler, etiketler, paylaşım bağlantıları. Bunlar veritabanında yaşar ve bir uygulamadan diğerine taşınmaz. Yani göç kararınızın gerçek maliyeti, bin fotoğrafı kopyalamak değil, üç yıl boyunca isimlendirdiğiniz yüzleri yeniden isimlendirmektir.

Bu yüzden kurulumdan önce yapılacak basit bir sağlık kontrolü var: uygulamayı kurun, birkaç fotoğraf yükleyin ve sunucuda dosyaların nerede oluştuğuna kendi gözünüzle bakın.

# Immich'in orijinalleri yazdığı yeri doğrula (UPLOAD_LOCATION .env dosyasında tanımlıdır)
ls -R /mnt/immich/library | head -30

# PhotoPrism: originals dokunulmamış mı, türevler ne kadar yer kaplıyor
ls /mnt/photoprism/originals | head
du -sh /mnt/photoprism/originals /mnt/photoprism/storage

# Nextcloud: kullanıcının dosya ağacı
ls /var/www/nextcloud/data/ahmet/files/Photos | head

# Test amaçlı dışa aktarma: ağacı olduğu gibi başka bir diske kopyala
rsync -avh --dry-run /mnt/immich/library/ /mnt/yedek/fotograf-cikis/

Hangisini Kurmalısınız? Karar Tablosu#

Son bir tavsiye: hiçbirini sonsuza kadar seçmek zorunda değilsiniz. Orijinal dosyalarınız okunabilir bir klasör ağacında durduğu ve düzenli yedeğiniz olduğu sürece, iki yıl sonra fikir değiştirmenin maliyeti bir hafta sonu indekslemeden ibarettir. Asıl geri dönülemez karar, uygulamayı seçmek değil, yedeksiz devam etmektir.

Sıkça Sorulan Sorular#

Immich 4 GB RAM'li bir sunucuda çalışır mı?#

Çalışır, ancak makine öğrenmesi konteynerini kapatmak koşuluyla. Resmî asgari 6 GB'dır ve bu rakam yüz tespiti ile akıllı arama içindir. Makine öğrenmesini kapattığınızda Immich hızlı ve güvenilir bir yedekleme hedefi olarak çalışmaya devam eder; kaybettikleriniz yüz kümeleme, doğal dil araması ve metin tanımadır. Aynı bütçede bu özellikleri istiyorsanız PhotoPrism daha uygun bir tercihtir.

Immich ile PhotoPrism arasındaki temel fark nedir?#

Immich telefondan sunucuya akışı yönetir; mobil uygulaması ve otomatik yedeklemesi ürünün merkezindedir. PhotoPrism ise var olan bir klasör arşivini okuyup üzerine arama katmanı kurar ve orijinal dosyalara yazmaz. Kısaca Immich yeni fotoğrafları toplamak, PhotoPrism eski arşivi anlamlandırmak için daha iyidir. Donanım açısından da PhotoPrism belirgin biçimde daha mütevazıdır.

Aynı sunucuda ikisini birden çalıştırabilir miyim?#

Teknik olarak mümkündür ama önerilmez. Her ikisi de kendi veritabanını, kendi önizleme setini ve kendi indeks sürecini çalıştırır; bu da hem belleğin hem de disk alanının iki katına çıkması demektir. Aynı fotoğrafların iki ayrı türev kopyasını saklarsınız. Yine de denemek isterseniz PhotoPrism'i aynı klasöre salt okunur biçimde yönlendirebilirsiniz, çünkü orijinallere yazmaz.

Nextcloud Memories yüz tanıma yapabiliyor mu?#

Doğrudan Memories'in kendisi yapmaz; yüz tanıma ve nesne etiketleme ayrı bir eklenti üzerinden gelir ve modelleri sunucuda çalıştırır. Sonuçlar tatmin edicidir, ancak süreç zamanlanmış görevlerle ilerler ve PHP tarafındaki bellek sınırlarına takılmak ilk kurulumda sık karşılaşılan bir sorundur. Yalnızca yüz tanıma için Nextcloud kurmak mantıklı değildir; zaten Nextcloud kullanıyorsanız iyi bir eklentidir.

Fotoğraf sunucusu için GPU şart mı?#

Hayır. GPU'nun en büyük etkisi ilk toplu indekslemenin süresindedir; on binlerce karelik bir arşivi CPU ile taramak günler sürebilirken uygun bir GPU ile saatlere iner. Günlük kullanımda, yani günde birkaç yüz yeni fotoğrafta CPU fazlasıyla yeterlidir. GPU'nun gerçekten fark yarattığı yer, çok sayıda uzun 4K videonun tarayıcıda oynatılmasıdır; orada donanımsal kod dönüştürme isteğe bağlı olmaktan çıkar.

Uygulamadan vazgeçersem fotoğraflarım ne olur?#

Üçünde de orijinal dosyalar diskte okunabilir bir klasör ağacında durur, dolayısıyla dosyalarınızı kaybetmezsiniz. Kaybettiğiniz şey üzerlerine kurduğunuz katmandır: albümler, isimlendirilmiş yüzler, etiketler ve paylaşım bağlantıları. Bunlar veritabanında yaşar ve uygulamalar arasında taşınmaz. Bu yüzden yedekleme planınız yalnızca dosyaları değil, veritabanını da kapsamalıdır.

Fotoğraf arşivi için ne kadar disk almalıyım?#

Mevcut arşivinizi du -sh ile ölçün, yıllık büyüme hızınızı ekleyin ve toplamı en az iki katına çıkarın. İki kat, çünkü önizlemeler orijinalin yüzde 10-25'i kadar yer kaplar ve bir noktada arşivi taşımak ya da geçici olarak iki kopya tutmak zorunda kalırsınız. Dolmuş bir diskte indeksleme işleri sessizce başarısız olur.