.org.tr Alan Adı Nedir ve Nasıl Alınır

Bir derneğin, vakfın ya da kâr amacı gütmeyen bir oluşumun internetteki adresi, o kuruluşun kimliğinin doğrudan uzantısıdır. Türkiye'de bu tür yapıların en doğal ve en güven veren adresi .org.tr uzantısıdır. Ticari bir işletme .com.tr alırken, toplumsal fayda üreten bir yapının .org.tr alması hem teknik olarak doğru bir seçim hem de ziyaretçiye "burası para kazanmak için değil, bir amaç için kurulmuş" mesajını verir. Yıllardır sistem yöneticisi olarak dernek ve vakıflara alan adı kurarken en sık karşılaştığım soru şu oluyor: "Bu uzantıyı biz alabilir miyiz, belge gerekiyor mu, .com.tr'den ne farkı var?"

Bu rehberde .org.tr uzantısını baştan sona ele alıyorum. Kimin için tasarlandığını, TRABIS geçişiyle birlikte değişen başvuru ve belge kurallarını, tahsis mantığını, DNS tarafında nelere dikkat etmeniz gerektiğini ve .com.tr ile .org arasındaki farkları gerçek örneklerle anlatacağım. Amacım, başvuru butonuna basmadan önce doğru uzantıyı seçtiğinizden emin olmanız ve süreçte gereksiz bir belge reddi ya da tahsis gecikmesi yaşamamanız. Alan adı kavramına hiç aşina değilseniz önce alan adı nedir yazısına göz atmanız, buradaki terimleri daha rahat oturtmanızı sağlar.

.org.tr Uzantısı Kimin İçindir#

.org.tr, adındaki "org" kelimesinin de işaret ettiği gibi organizasyonlar, yani kâr amacı gütmeyen kurumsal yapılar için ayrılmış bir alt uzantıdır. .tr alan adı ailesi içinde her alt uzantının bir hedef kitlesi vardır: .com.tr ticari kuruluşlara, .gov.tr kamuya, .edu.tr üniversitelere, .org.tr ise sivil toplum yapılarına yöneliktir. Bu ayrım kozmetik değildir; ziyaretçi .org.tr gördüğünde karşısındakinin bir dernek, vakıf, platform ya da meslek örgütü olduğunu peşinen anlar.

Pratikte .org.tr uzantısını tercih eden tipik yapılar şunlardır:

• Dernekler — spor kulüpleri, hayır dernekleri, hemşehri dernekleri, mesleki dayanışma dernekleri
• Vakıflar — eğitim vakıfları, sağlık vakıfları, kültür ve sanat vakıfları
• Platform ve inisiyatifler — resmi tüzel kişiliği olmayan ama kolektif çalışan sivil oluşumlar
• Meslek odaları ve birlikler — ticari faaliyet yürütse de kamu tüzel kişiliği taşıyan yapıların bir kısmı
• Açık kaynak projeleri ve topluluklar — Türkiye merkezli teknik topluluklar

Buradaki temel felsefe şudur: eğer varlığınızın ana amacı kâr dağıtmak değil, bir topluma, mesleğe ya da davaya hizmet etmekse .org.tr sizin adresinizdir. Bir kafe zinciri .org.tr almaya kalksa hem uzantının ruhuna aykırı olur hem de ilerleyen dönemde uyuşmazlık durumunda dezavantajlı konuma düşebilir. Tersine, bir sokak hayvanları derneği .com.tr alırsa bağışçılarına "acaba burası ticari mi" sorusunu düşündürebilir. Uzantı seçimi, bir markanın kendini nasıl konumlandırdığının teknik yansımasıdır.

TRABIS Sonrası Değişen Başvuru Düzeni#

Türkiye'de .tr alan adlarının yönetimi uzun yıllar ODTÜ bünyesindeki nic.tr tarafından yürütüldü. 14 Eylül 2022 tarihinde bu görev, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na (BTK) bağlı TRABIS (.tr Ağ Bilgi Sistemi) sistemine devredildi. Bu geçiş, .org.tr başvurusunu düşünen kuruluşlar açısından oyunun kurallarını önemli ölçüde değiştirdi.

Eski dönemde alt uzantıların büyük kısmı belgeli tahsis ile veriliyordu. Yani .org.tr almak için derneğinizin resmi kuruluş belgesini, dernek kütük numarasını ya da vakıf senedini sisteme sunmanız gerekiyordu. Belgeniz uzantıya uygun değilse başvuru reddediliyordu ve süreç günler alabiliyordu.

TRABIS ile birlikte gelen en büyük yenilik, birçok alt uzantının belgesiz ve ilk gelen alır (first-come, first-served) mantığına geçmesidir. Bu, .com.tr gibi popüler uzantıları anında almayı mümkün kıldı. Ancak .org.tr özelinde durum biraz daha nüanslıdır ve mutlaka güncel tahsis şartlarını başvuru anında akredite kayıt kuruluşunuzla teyit etmeniz gerekir. Bir uzantı belgesiz açılmış olsa bile, uyuşmazlık ve iptal süreçlerinde tüzel kimliğinizi kanıtlayamamak sizi zora sokabilir. Bu yüzden pratikte tavsiyem şudur: belge zorunlu olmasa bile dernek/vakıf kuruluş belgenizi hazır bulundurun.

Aşağıdaki tablo, TRABIS öncesi ve sonrası genel yaklaşımı özetliyor:

Başvurunuzu her durumda TRABIS'e doğrudan değil, akredite bir kayıt kuruluşu üzerinden yaparsınız. Clou.TR gibi bir sağlayıcının alan adı sayfası tam olarak bu köprü görevini görür; uzantı sorgulamasından tahsise kadar tüm adımları sizin adınıza yürütür.

Başvuru Öncesi Yapılması Gerekenler#

.org.tr başvurusu, doğru hazırlıkla dakikalar süren bir işleme dönüşür; hazırlıksız girildiğinde ise günlerce uzayan bir belge yazışmasına döner. Başvuru butonuna basmadan önce şu kontrol listesini geçmenizi öneririm.

İlk adım, istediğiniz adın müsait olup olmadığını sorgulamaktır. Aynı ismin .org.tr ve .com.tr sürümlerinin farklı sahiplerde olabileceğini unutmayın. Aradığınız ad doluysa çağrışım yapan bir alternatif düşünmeniz gerekebilir. İkinci adım, kuruluşunuzun resmi kimlik bilgilerini toparlamaktır. Dernek kütük numarası, vergi numarası, yetkili kişinin iletişim bilgileri ve varsa kuruluş belgesinin taranmış hali elinizin altında olmalı.

Teknik tarafta ise başvuru sırasında alan adının hangi ad sunucularına (nameserver) bağlanacağını bilmeniz gerekir. Hostinginizi Clou.TR'den alıyorsanız ad sunucuları size hosting kurulumunda verilir. Aşağıda tipik bir .org.tr alan adının başvuru sonrası bağlanacağı ad sunucusu yapılandırmasının nasıl göründüğünü örnekliyorum:

# WHOIS benzeri bir sorguyla alan adının ad sunucularını görmek
whois dernegimiz.org.tr | grep -i "server name"

# Örnek çıktı
# Server Name: ns1.clou.tr
# Server Name: ns2.clou.tr

Ad sunucularınız hazır değilse başvuruyu yapıp alan adını park halinde bırakabilir, hostinginizi kurduktan sonra ad sunucularını güncelleyebilirsiniz. Web sitesi kurma niyetiniz varsa hosting ve alan adını birlikte planlamak en pürüzsüz yoldur; dernek siteleri çoğunlukla WordPress ile yönetildiği için WordPress hosting tarafını da başvuru öncesi değerlendirmeniz mantıklı olur.

Belge Durumu ve Tahsis Kuralları#

.org.tr uzantısında belge konusu, en çok kafa karışıklığı yaratan başlıktır. TRABIS sonrası birçok uzantı belgesiz açıldığı için "artık hiçbir belge gerekmiyor" algısı yaygınlaştı. Bu algı yarı doğrudur ve tam olarak nasıl işlediğini bilmek önemlidir.

Belgesiz tahsis, başvuru anında sistemin sizden bir evrak yüklemenizi istememesi anlamına gelir. Ancak bu, denetim mekanizmasının olmadığı anlamına gelmez. TRABIS ve kayıt kuruluşları, sonradan yapılan bir itiraz ya da uyuşmazlık durumunda alan adı sahibinin tüzel kimliğini sorgulayabilir. .org.tr uzantısını kâr amacı güden bir yapı için alıp yıllarca kullansanız bile, gerçek bir sivil toplum kuruluşu aynı adı talep edip haklı gerekçe sunarsa uyuşmazlık çözüm sürecinde konumunuz zayıf olur.

Tahsis kurallarının özünü şöyle özetleyebilirim:

• Ad ile amaç uyumu — seçtiğiniz adın kuruluşunuzun faaliyet alanıyla makul bir bağı olmalıdır
• İyi niyet — başkasının markasını ya da tanınmış bir kuruluşun adını kapatmak amacıyla alınan adlar itiraza açıktır
• Öncelik hakkı — aynı ad üzerinde tescilli marka ya da resmi unvan sahibi olan taraf öncelik iddia edebilir
• Süreklilik — alan adı yenilenmezse serbest kalır ve başka bir başvuru sahibine geçebilir

Belgeyi hazır tutmanın pratik faydası bir tabloyla daha net görülür:

Kısacası: belge zorunlu olmasa da, meşru bir sivil toplum yapısıysanız kuruluş belgelerinizi tarayıp dijital bir klasörde tutun. Bir gün gerekirse süreci saatlerce değil dakikalar içinde kapatırsınız.

.com.tr, .org ve .org.tr Farkı#

Uzantı seçiminde en sık karıştırılan üçlü budur. Üçü de meşru seçimlerdir ama farklı sinyaller verir ve farklı kitlelere hitap eder. Aralarındaki farkı iyi anlamak, marka konumlandırmanızı doğrudan etkiler.

.com.tr, Türkiye'de faaliyet gösteren ticari yapıların adresidir. Bir işletme, mağaza, ajans ya da gelir amacı güden herhangi bir oluşum için doğru seçimdir. Ziyaretçiye "burası bir işletme" mesajı verir. Ticari bir yapıysanız zaten com.tr alan adı alma rehberini takip etmeniz daha doğru olur.

.org, uluslararası bir uzantıdır ve dünya genelinde kâr amacı gütmeyen yapılar tarafından kullanılır. .tr eki taşımadığı için Türkiye'ye özgü bir yerellik sinyali vermez. Uluslararası çalışan, farklı ülkelerden bağış toplayan ya da küresel bir topluluğa hitap eden bir vakıf için .org mantıklı olabilir. Ancak Türkiye'deki yerel güven algısında .org.tr kadar "buradan, bizden" hissi vermez.

.org.tr ise bu ikisinin kesişimidir: hem kâr amacı gütmeyen yapı sinyali (org) hem de Türkiye yerelliği (.tr) taşır. Yerel bir derneğin, Türkiye merkezli bir vakfın ya da ulusal bir platformun en doğru adresidir.

Aşağıdaki tablo üç uzantıyı karşılaştırmalı olarak gösteriyor:

Somut bir örnekle bitirelim. İstanbul'da faaliyet gösteren bir çevre koruma derneği düşünün. Bu dernek temizdeniz.com.tr alırsa ziyaretçi "acaba deniz temizliği yapan bir firma mı" diye tereddüt eder. temizdeniz.org alırsa Türkiye'ye özgü güven kaybolur. temizdeniz.org.tr ise hem sivil toplum kimliğini hem de Türkiye yerelliğini tek adreste birleştirir. Bağış toplarken, gönüllü çağrısı yaparken ve kurumsal iş birlikleri kurarken bu ince fark ciddi bir güven avantajına dönüşür.

Alan Adını Kurduktan Sonra Teknik Adımlar#

Tahsis tamamlandığında iş bitmez; asıl web varlığınız bu noktadan sonra kurulur. .org.tr alan adınızı fonksiyonel hale getirmek için DNS kayıtlarını doğru ayarlamanız gerekir. Bir dernek sitesi için tipik DNS yapılandırması şöyle görünür:

; dernegimiz.org.tr için temel DNS zonu
dernegimiz.org.tr.        3600  IN  A      203.0.113.10
www.dernegimiz.org.tr.    3600  IN  CNAME  dernegimiz.org.tr.
dernegimiz.org.tr.        3600  IN  MX  10  mail.dernegimiz.org.tr.
mail.dernegimiz.org.tr.   3600  IN  A      203.0.113.11
dernegimiz.org.tr.        3600  IN  TXT    "v=spf1 include:clou.tr ~all"

Buradaki A kaydı alan adınızı sunucunuzun IP adresine, MX kaydı ise e-postalarınızı posta sunucusuna yönlendirir. DNS kavramlarına yabancıysanız alan adı nedir yazısındaki DNS bölümü iyi bir başlangıç noktasıdır. E-posta tarafında kurumsal bir görünüm için [email protected] gibi adresler kullanmanızı öneririm; bunun için e-posta çözümlerini değerlendirebilirsiniz.

Bir dernek sitesi neredeyse her zaman şu üç bileşenden oluşur ve bunları erkenden planlamak gerekir. İlk olarak site altyapısı; çoğu dernek WordPress ile ilerler çünkü gönüllüler tarafından kolay güncellenir. İkinci olarak SSL sertifikası; bağış ya da üyelik formu içeren her site için zorunludur ve ziyaretçiye kilit simgesiyle güven verir. Bir SSL kurulumundan sonra Nginx tarafında yönlendirmeyi şöyle yaparsınız:

# HTTP'den HTTPS'e kalıcı yönlendirme
server {
    listen 80;
    server_name dernegimiz.org.tr www.dernegimiz.org.tr;
    return 301 https://dernegimiz.org.tr$request_uri;
}

Üçüncü bileşen ise güvenlik ve süreklilik. Dernek siteleri sınırlı teknik ekiple yönetildiği için düzenli yedekleme ve gerektiğinde WordPress bakım hizmeti hayat kurtarır. Trafik artışı ya da saldırı riski olan kampanya dönemlerinde WAF ve DDoS koruma katmanlarını devreye almanız, sitenizi tam ihtiyaç anında ayakta tutar. Sunucu tarafını hiç yönetmek istemiyorsanız sunucu yönetimi hizmetiyle bu yükü tamamen devredebilirsiniz.

Sıkça Yapılan Hatalar ve Çözümleri#

Yıllar içinde .org.tr başvurularında tekrar tekrar aynı hataları gördüm. Bunları bilmek, sizi hem zaman hem de olası bir uyuşmazlık maliyetinden kurtarır.

En yaygın hata, ticari bir yapının sırf "daha havalı görünsün" diye .org.tr almaya çalışmasıdır. Bu, kısa vadede sorun çıkarmasa da uzun vadede hem marka algısını bulanıklaştırır hem de olası itirazlara açık bir zemin oluşturur. Ticari faaliyetiniz varsa .com.tr her açıdan daha güvenli bir limandır.

İkinci sık hata, alan adı yenileme tarihini takip etmemektir. .tr uzantıları süreli tahsis edilir ve zamanında yenilenmezse serbest kalır. Bir derneğin yıllarca kullandığı adresi, muhasebe yükü değişince yenilenmediği için kaybetmesi gerçek bir senaryodur. Otomatik yenilemeyi açık tutmanızı ısrarla öneririm. Yenileme durumunu hızlı kontrol etmek için:

# Alan adının son geçerlilik tarihini sorgulama
whois dernegimiz.org.tr | grep -i "expires"

# Örnek çıktı
# Expires on..............: 2027-07-10

Üçüncü hata, ad sunucularını yanlış girmek ya da hiç girmemektir. Bu durumda alan adı tahsis edilmiş görünse de site açılmaz. Bu tür bir teknik pürüzde en pratik yaklaşım, hosting sağlayıcınızın verdiği ad sunucularını birebir kopyalamaktır. Yeni bir siteyi başka bir sunucuya taşırken de kesintisiz geçiş için site taşıma hizmetinden yararlanabilirsiniz.

Son olarak, kuruluş belgelerini dijital ortamda saklamamak da bir hatadır. Belge zorunlu olmasa bile, tüzel kimliğinizi kanıtlayacak evrakı taranmış halde tutmak, olası bir itirazda elinizi güçlendiren en ucuz sigortadır.

Sıkça Sorulan Sorular#

.org.tr almak için dernek olmak zorunlu mu#

Teknik olarak TRABIS sonrası birçok .tr uzantısında başvuru anında belge yüklemek istenmez, dolayısıyla sistem sizi anında dernek olmaya zorlamaz. Ancak .org.tr uzantısının ruhu kâr amacı gütmeyen yapılar içindir ve gerçek bir tüzel kimliğiniz yoksa sonradan bir itiraz durumunda konumunuz zayıflar. Sağlıklı olan, gerçekten bir dernek, vakıf, platform ya da benzer bir sivil oluşum olmanız ve kuruluş belgelerinizi arşivde tutmanızdır. Ticari bir yapıysanız .com.tr sizin için hem daha doğru hem de daha güvenli bir seçimdir.

.org.tr ile .org arasındaki fark nedir#

İkisi de kâr amacı gütmeyen yapılar için kullanılır ama yerellik sinyalleri farklıdır. .org uluslararası bir uzantıdır ve Türkiye'ye özgü bir aidiyet mesajı vermez, küresel çalışan vakıflar için uygundur. .org.tr ise hem sivil toplum kimliğini hem de Türkiye yerelliğini birlikte taşır, bu yüzden Türkiye'deki yerel dernek ve vakıflar için çok daha güçlü bir güven sinyali üretir. Bağışçılarınız ve gönüllüleriniz ağırlıklı olarak Türkiye'deyse .org.tr tercih edilmelidir.

.org.tr başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır#

TRABIS ile birlikte belgesiz açılan uzantılarda tahsis çoğunlukla dakikalar içinde tamamlanır ve alan adınız neredeyse anında aktif hale gelir. Ad sunucularınız hazırsa DNS yayılımını da hesaba katarak site birkaç saat içinde açılabilir. Eğer başvuru sırasında herhangi bir belge ya da doğrulama talep edilirse süreç uzayabilir; bu yüzden kuruluş bilgilerinizi ve iletişim detaylarınızı önceden hazır tutmak süreci hızlandırır.

.org.tr alan adını başka bir sağlayıcıya taşıyabilir miyim#

Evet, .org.tr alan adları akredite kayıt kuruluşları arasında taşınabilir. Taşıma sırasında alan adının kilitli olmaması ve gerekli yetki doğrulamasının yapılması gerekir. Alan adını taşırken web sitenizin de kesintiye uğramaması için ad sunucularını ve DNS kayıtlarını taşımadan önce yeni sağlayıcıda hazır etmek en güvenli yoldur. Site içeriğinin taşınmasında ise site taşıma hizmeti geçişi sizin için sorunsuz yürütür.

.org.tr üzerinden e-ticaret yapabilir miyim#

Uzantının doğası gereği .org.tr kâr amacı gütmeyen faaliyetler için tasarlanmıştır, dolayısıyla klasik anlamda ürün satan bir e-ticaret sitesi için doğru uzantı değildir. Ancak dernek ve vakıflar bağış toplama, üyelik aidatı tahsilatı ya da etkinlik bileti gibi kendi amaçlarına hizmet eden ödeme akışlarını .org.tr üzerinde yürütebilir. Asıl faaliyetiniz ticari satışsa .com.tr almanız hem uzantı politikasına uygun olur hem de ödeme altyapıları ve marka algısı açısından size avantaj sağlar.

.org.tr için SSL sertifikası gerekli mi#

Kesinlikle gereklidir. Üzerinde bağış formu, üyelik kaydı ya da iletişim formu bulunan her site, ziyaretçi verisini şifreli iletmek zorundadır ve bu SSL ile sağlanır. Tarayıcılar SSL'siz siteleri "güvenli değil" olarak işaretlediği için sertifikasız bir dernek sitesi bağışçı gözünde ciddi güven kaybeder. Kurulum çoğu hosting paketinde ücretsiz gelir; ihtiyacınıza göre SSL seçeneklerini değerlendirip birkaç dakikada devreye alabilirsiniz.

Kapanış#

.org.tr, Türkiye'deki dernek, vakıf ve kâr amacı gütmeyen tüm yapılar için en doğru, en güven veren adrestir. Doğru uzantıyı seçmek, kuruluşunuzun dijital kimliğini ilk saniyeden itibaren netleştirir; bağışçınız, gönüllünüz ve iş birliği yaptığınız kurumlar karşılarında "bir amaç için var olan" bir yapı gördüğünü anında anlar. TRABIS sonrası başvuru süreci hızlanmış olsa da, tüzel kimliğinizi belgeleyecek evrakı hazır tutmak ve uzantıyı amacına uygun kullanmak uzun vadede sizi olası uyuşmazlıklardan korur.

Sıra alan adınızı almaya ve sitenizi kurmaya geldiğinde, Clou.TR yanınızda. Uygun bir isimle başlamak için alan adı sayfasından .org.tr uzantısını sorgulayabilir, dernek sitenizi kolayca yönetmek için WordPress hosting paketlerini inceleyebilir, daha fazla kaynak ihtiyacında ise sanal sunucu çözümlerine geçebilirsiniz. Güvenlik, yedekleme ve süreklilik tarafını da tek çatı altında toplayarak, siz amacınıza odaklanırken teknik yükü bize bırakabilirsiniz.